Cúm mùa là một trong những bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp phổ biến, dễ lây lan và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm ở người cao tuổi hoặc những người có bệnh nền. Vậy có nên tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm không? Tiêm vắc xin có thật sự cần thiết, đảm bảo an toàn và mang lại lợi ích cho sức khỏe hay không? Hãy để Thai Thinh Medic giúp bạn tìm hiểu chi tiết ngay trong bài viết dưới đây để hiểu rõ vì sao cần tiêm nhắc hàng năm, thời điểm tiêm thích hợp và những đối tượng nên tiêm và không nên tiêm nhé!

Gánh nặng bệnh tật do cúm

Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), mỗi năm cúm mùa cướp đi sinh mạng của khoảng 650.000 người trên thế giới, với khoảng 10 triệu ca nhập viện.

Tại Việt Nam, cúm mùa gây ra gánh nặng bệnh tật vô cùng lớn, trung bình có trên 800.000 người mắc cúm, số ca mắc thường gia tăng mạnh vào các thời điểm giao mùa.

Giữa bối cảnh Covid-19 đang tạo nên sức ép khủng khiếp lên hệ thống y tế khi số ca mắc và tử vong tăng liên tục, thì nỗi lo “đồng nhiễm” cúm và COVID-19 gây nên gánh nặng “kép” cho hệ thống y tế toàn cầu.

Mặc dù phần lớn các trường hợp bệnh cúm đều ở thể nhẹ và có thể tự hồi phục sau 5 - 7 ngày, tuy nhiên bệnh vẫn ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh do tình trạng sốt, hắt hơi, sổ mũi và mệt mỏi kéo dài. Ngoài ra, bệnh còn dẫn đến nhiều hậu quả khác cho xã hội như phải nghỉ học, nghỉ làm, giảm năng suất lao động và gây tổn thất về mặt kinh tế, gây bất ổn trong gia đình và xã hội, cũng như làm gia tăng tình trạng quá tải ở các cơ sở chăm sóc y tế.

Đặc biệt, bệnh cúm làm tăng tình trạng lạm dụng kháng sinh và sử dụng kháng sinh do những biến chứng, từ đó dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh.

Cúm mùa gây biến chứng nguy hiểm cho người cao tuổi, người có bệnh nền

Có nên tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm không?

Có nên tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm hay không là thắc mắc của rất nhiều người. Theo các chuyên gia y tế khuyến cáo, nên tiêm phòng vắc xin cúm định kỳ mỗi năm 1 lần.

• Virus cúm liên tục biến đổi: Chủng virus cúm có khả năng biến đổi hàng năm, vì vậy vắc xin cúm được cập nhật định kỳ để phù hợp với chủng mới lưu hành. Nếu không tiêm nhắc lại, cơ thể sẽ không có đủ kháng thể để chống lại biến chủng mới.
• Kháng thể suy giảm theo thời gian: Miễn dịch tạo ra từ vắc xin cúm chỉ duy trì hiệu quả trong khoảng 6–12 tháng. Sau thời gian này, nồng độ kháng thể giảm dần, làm giảm khả năng bảo vệ.
• Giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng: Tiêm vắc xin giúp giảm tỷ lệ mắc cúm, đồng thời hạn chế biến chứng nặng như viêm phổi, viêm phế quản, suy hô hấp hoặc thậm chí tử vong, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.
• Bảo vệ cộng đồng: Khi nhiều người cùng tiêm phòng, tỷ lệ lây nhiễm trong cộng đồng giảm, từ đó bảo vệ nhóm đối tượng dễ tổn thương như trẻ sơ sinh, người già và phụ nữ mang thai.
• Giảm gánh nặng y tế: Tiêm phòng cúm định kỳ giúp giảm số ca nhập viện, tiết kiệm chi phí điều trị và giảm áp lực cho hệ thống y tế vào mùa dịch.

Khi nào nên đi tiêm phòng cúm?

Chúng ta vẫn cho rằng, có thể tiêm vắc xin vào bất cứ thời điểm nào trong năm. Tuy nhiên, nếu tiêm đúng thời điểm thì vắc xin sẽ phát huy hiệu quả tốt, giúp bảo vệ sức khỏe:

• Tiêm trước mùa dịch cúm: Tốt nhất nên tiêm vào cuối mùa hè hoặc đầu mùa thu, trước khi virus cúm bắt đầu lưu hành mạnh vào mùa đông – xuân. Điều này giúp cơ thể có đủ thời gian tạo kháng thể bảo vệ.
• Khoảng cách giữa các lần tiêm: Vắc xin cúm chỉ có tác dụng bảo vệ trong khoảng 6–12 tháng. Vì vậy, bạn nên tiêm nhắc lại hằng năm, không cần chờ đủ 12 tháng mới được tiêm nếu vắc xin cúm mùa mới đã có sẵn.
• Đối tượng đặc biệt: Trẻ em từ 6 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền cần tiêm nhắc đều đặn hằng năm để duy trì miễn dịch.
• Trong trường hợp dịch bùng phát: Nếu chưa tiêm vắc xin, bạn vẫn có thể tiêm bổ sung ngay trong mùa dịch để được bảo vệ, dù hiệu quả sẽ cao hơn nếu tiêm sớm.

Nên tiêm cúm trước khi vào mùa dịch

Những đối tượng nên tiêm vắc xin cúm định kỳ hàng năm

Vắc xin tiêm phòng cúm có thể tiêm được hầu hết cho mọi người, kể cả trẻ em từ 6 tháng tuổi trở lên và đặc biệt là nhóm người dễ bị tổn thương trước biến chứng của cúm. Nên tiêm vắc xin phòng cúm cho:

• Người khỏe mạnh, có sức khỏe tốt cũng nên tiêm vắc xin phòng cúm mỗi năm để tăng cường hệ miễn dịch cho bản thân và cộng đồng.
• Trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ mắc cúm và biến chứng nặng.
• Người cao tuổi (trên 65 tuổi) có miễn dịch suy giảm, nguy cơ nhập viện và tử vong cao hơn khi mắc cúm.
• Phụ nữ mang thai: Tiêm phòng giúp bảo vệ cả mẹ và thai nhi, đồng thời truyền kháng thể thụ động cho bé trong những tháng đầu đời.
• Người có bệnh nền mãn tính: Như tim mạch, hô hấp, tiểu đường, thận mạn tính… vì dễ bị biến chứng nặng khi nhiễm cúm.
• Nhân viên y tế và người thường xuyên tiếp xúc cộng đồng: Có nguy cơ lây nhiễm cao và dễ phát tán virus cho người khác.
• Người chăm sóc trẻ sơ sinh hoặc người già yếu: Nhằm giảm nguy cơ lây truyền cho đối tượng dễ bị tổn thương.

Vắc xin cúm có thể tiêm cho cả trẻ em từ 6 tháng tuổi trở lên

Những người không nên tiêm vắc xin phòng cúm

Dù vắc xin phòng cúm rất an toàn và phù hợp với phần lớn mọi người nhưng vẫn có những trường hợp cần trì hoãn hoặc không nên tiêm, gồm:

• Người từng dị ứng nghiêm trọng với vắc xin cúm: Nếu đã từng có phản ứng phản vệ hoặc dị ứng nặng sau khi tiêm, bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ để được tư vấn.
• Người dị ứng nặng với thành phần của vắc xin: Một số loại vắc xin cúm được sản xuất dựa trên trứng gà, vì vậy người dị ứng nặng với trứng cần thận trọng và hỏi ý kiến bác sĩ.
• Người đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính: Nên trì hoãn việc tiêm cho đến khi khỏi bệnh để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả tốt nhất.
• Người từng mắc hội chứng Guillain-Barré sau khi tiêm vắc xin cúm: Cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định tiêm.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Đây là nhóm tuổi chưa đủ điều kiện tiêm phòng cúm, thay vào đó cần được bảo vệ gián tiếp thông qua mẹ và người chăm sóc đã tiêm vắc xin.

Hiệu quả và tính an toàn của vắc xin cúm

Vắc xin cúm đã được sử dụng hơn 60 năm qua và đã có rất nhiều bằng chứng khoa học cho thấy an toàn và hiệu quả trong dự phòng bệnh cúm. Tiêm phòng vắc xin cúm định kỳ được chứng minh làm giảm 60% bệnh tật liên quan đến cúm và giảm tỷ lệ tử vong do cúm đến 70 - 80%.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định, cách hiệu quả nhất để phòng bệnh cúm mùa là tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch.

Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận:

• Thường gặp (tỷ lệ 1/10 người): đau đầu, mệt mỏi, khó chịu, đau cơ, đau khớp, cáu kỉnh, buồn ngủ, tiêu chảy, sốt, run rẩy, chán ăn, chóng mặt, tăng đổ mồ hôi, trẻ em quấy khóc; đau, sưng, đỏ, cứng, ngứa chỗ tiêm.
• Không thường gặp (tỷ lệ1/100 người): sưng hạch cổ, nách, bẹn; nôn, mày đay, triệu chứng giống cúm; xuất huyết, nóng chỗ tiêm.
• Hiếm gặp (tỷ lệ 1/1000 người): Cảm giác tê hay như kiến bò (dị cảm), giảm cảm nhận xúc giác, cảm giác tê hay đau yếu cánh tay, đau dọc đường đi của dây thần kinh.
• Các tác dụng không mong muốn khác không rõ tần suất và chưa chứng minh được liên quan đến việc tiêm vắc xin: co giật, viêm não tủy, viêm thần kinh, hội chứng Guillain - Barré, viêm mạch máu, giảm tiểu cầu…

Nói chung các phản ứng thường nhẹ và tự hết sau 01 - 02 ngày.

Hiện nay tại Việt Nam, vắc xin phòng cúm Vaxigrip có thể ngăn ngừa tình trạng nhiễm virus cúm A/H1N1; Cúm A/H3N2 và chủng cúm tuýp B. Đây là vắc xin chứa vi rút cúm bất hoạt, không có khả năng gây bệnh và không gây nên bất kỳ biến cố bất lợi nào cho phôi thai. Chưa có nghiên cứu nào đến nay ghi nhận vắc xin ngừa cúm dạng bất hoạt làm tăng nguy cơ biến chứng trên sản phụ hoặc những ảnh hưởng bất lợi đến thai nhi.

Như vậy, cách tốt nhất để giảm nguy cơ mắc cúm là tiêm phòng vắc xin cúm định kỳ. Người đã tiêm phòng nếu mắc cúm có thể nhẹ hơn, thời gian bị bệnh ngắn hơn và ít tử vong hơn người chưa tiêm phòng.

Sau khi tiêm vắc xin cúm có thể xảy ra phản ứng phụ nhưng sẽ tự hết sau vài ngày

Những điều cần lưu ý khi tiêm vắc xin phòng cúm

Để việc tiêm vắc xin cúm an toàn và đạt hiệu quả cao, bạn cần chú ý một số điểm sau:

• Chuẩn bị trước khi tiêm: Hãy thông báo cho bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử dị ứng, các bệnh nền hoặc thuốc đang sử dụng. Nếu đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính, nên hoãn tiêm.
• Theo dõi sau tiêm: Ở lại cơ sở y tế ít nhất 30 phút sau tiêm để theo dõi phản ứng tức thì và được xử trí kịp thời nếu xảy ra dị ứng nặng.
• Tác dụng phụ thường gặp: Một số phản ứng nhẹ có thể xuất hiện như đau hoặc sưng tại chỗ tiêm, mệt mỏi, sốt nhẹ, đau cơ. Đây là phản ứng bình thường của cơ thể và thường tự hết sau 1–2 ngày.
• Khi nào cần đi khám ngay? Nếu xuất hiện khó thở, chóng mặt, mạch nhanh, nổi mẩn toàn thân hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đến cơ sở y tế ngay vì có thể là phản ứng dị ứng nặng.
• Cách chăm sóc sau tiêm: Nghỉ ngơi hợp lý, uống đủ nước, ăn uống đầy đủ dưỡng chất. Có thể chườm mát tại vị trí tiêm nếu đau hoặc sưng nhẹ. Tránh gãi hoặc đè nén mạnh vào chỗ tiêm.

Nên ở lại theo dõi sau khi tiêm 30 phút

Mong rằng với những thông tin được chia sẻ từ bài viết đã giúp bạn trả lời được câu hỏi “có nên tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm hay không. Tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lớn trong việc phòng ngừa bệnh cúm và các biến chứng nguy hiểm. Đây không chỉ là cách bảo vệ sức khỏe cho bản thân mà còn góp phần giảm lây lan trong cộng đồng, đặc biệt bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai. Nếu bạn đang tìm địa chỉ tiêm vắc xin cúm uy tín, an toàn, hãy đến Phòng khám Đa khoa 125 Thái Thịnh (Thai Thinh Medic) để được tư vấn và tiêm chủng với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm.