Bùng phát RSV ở trẻ em đang khiến cho các bậc phụ huynh lo lắng, đặc biệt là khi số ca viêm tiểu phế quản và viêm phổi tăng nhanh trong giai đoạn giao mùa. Virus RSV (Respiratory Syncytial Virus) là tác nhân phổ biến gây nên nhiễm trùng hô hấp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, do hệ hô hấp của trẻ còn non nớt. Những dấu hiệu do virus RSV gây ra rất giống với cảm cúm thông thường như ho, sổ mũi, sốt nhẹ nhưng lại dễ tiến triển nặng thành khò khè, khó thở, trẻ bỏ bú,... nếu không được theo dõi kịp thời. Để hiểu rõ hơn về RSV, cha mẹ hãy cùng theo dõi ngay bài viết dưới đây của Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic nhé!

RSV là gì?

RSV (Respiratory Syncytial Virus) là virus hợp bào hô hấp,  một tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới phổ biến ở trẻ nhỏ. Virus RSV tấn công trực tiếp vào niêm mạc đường hô hấp, đặc biệt ở phế quản và tiểu phế quản.

Ở trẻ dưới 2 tuổi, RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi. Triệu chứng ban đầu thường giống cảm lạnh như ho, sổ mũi, nghẹt mũi nhưng có thể nhanh chóng nặng lên, gây khò khè, khó thở. Mặc dù hầu hết trẻ sẽ tự hồi phục sau 7–10 ngày, nhưng RSV vẫn có thể gây biến chứng nghiêm trọng ở trẻ sinh non, trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc có nền tảng miễn dịch yếu.

Bùng phát RSV ở trẻ em do:

• Bệnh lây qua giọt bắn đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, các hạt dịch chứa virus có thể phát tán trong không khí và lây sang trẻ.
• Tiếp xúc bề mặt nhiễm virus vì RSV tồn tại nhiều giờ trên đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế, quần áo… Trẻ vô tình chạm tay vào và đưa lên mắt, mũi, miệng sẽ dễ nhiễm bệnh.
• Lây từ người chăm sóc nếu người lớn mang virus nhưng ít triệu chứng có thể vô tình lây cho trẻ khi hôn, bế, hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân.
• Trẻ nhỏ nhạy cảm hơn vì hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên khả năng chống lại virus còn yếu.
• Một phần do đường thở của bé còn hẹp, dễ bị phù nề và tắc nghẽn nên dễ bị viêm, khiến triệu chứng nặng hơn. 
• Trẻ thường xuyên tiếp xúc với môi trường đông người như đi nhà trẻ, khi vui chơi,... sẽ dễ lây nhiễm từ bạn bè.
• Do thói quen đưa tay vào miệng, tạo điều kiện cho virus xâm nhập vào cơ thể.

RSV do  virus hợp bào hô hấp gây ra

Tình trạng bùng phát RSV ở trẻ em

Trong thời gian gần đây, bùng phát RSV ở trẻ em tại nhiều địa phương, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa khiến cho nhiều bậc phụ huynh lo lắng. Số ca mắc tăng cao, chủ yếu tập trung ở trẻ dưới 2 tuổi khiến quá tải tại khoa hô hấp của nhiều bệnh viện nhi.

Các chuyên gia ghi nhận sự gia tăng bất thường của các ca viêm tiểu phế quản và viêm phổi do RSV gây ra với tỷ lệ nhập viện tăng cao hơn đáng kể so với các mùa dịch trước. Điều này cho thấy virus RSV hoạt động mạnh mẽ và lây lan rộng trong cộng đồng.

Một trong những lý do khiến bùng phát RSV ở trẻ em là RSV có tốc độ lây lan nhanh nhất trong môi trường đông người như nhà trẻ, khu vui chơi,... khiến lây nhiễm giữ các bé nhanh chóng hơn chỉ trong vòng vài ngày. Bên cạnh đó nhiều trường hợp trẻ lây cho anh chị em hoặc người lớn trong gia đình, dù những triệu chứng ở người trưởng thành sẽ nhẹ hơn rất nhiều. Điều này càng khiến cho nguy cơ dịch bệnh bùng phát lan rộng và nhanh chóng trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, thời tiết lạnh, ẩm khi giao mùa và chất lượng không khí giảm cũng là yếu tố khiến trẻ dễ mắc RSV hơn, do hệ miễn dịch bị suy yếu. Đáng chú ý, ở trẻ sinh non, trẻ có bệnh nền hoặc trẻ dưới 6 tháng tuổi, RSV có thể diễn tiến nặng rất nhanh, gây suy hô hấp, phải thở oxy hoặc nhập ICU.

Với diễn biến ngày càng phức tạp, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác khi thấy trẻ có biểu hiện ho, khò khè, thở nhanh hoặc bỏ bú. Việc theo dõi sớm và đưa trẻ đi khám kịp thời đóng vai trò vô cùng quan trọng trong bối cảnh RSV đang bùng phát mạnh hiện nay.

Bùng phát RSV ở trẻ em đang ngày càng gia tăng

Triệu chứng thường gặp của RSV ở trẻ em

Nhiễm RSV thường bắt đầu giống cảm lạnh thông thường, nhưng ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi và các triệu chứng có thể tiến triển nhanh và nặng hơn. Phụ huynh cần theo dõi sát sao vì RSV chủ yếu tấn công đường hô hấp dưới như tiểu phế quản và phổi, gây ra nhiều biểu hiện đặc trưng. Các dấu hiệu ban đầu thường nhẹ, nhưng có thể trở nên nghiêm trọng chỉ sau 24–48 giờ, khiến trẻ khó thở hoặc mệt lả.

Những biểu hiện phổ biến dưới đây thường xuất hiện từ ngày thứ 3–5 của bệnh và có thể kéo dài 1–2 tuần:

• Sổ mũi, nghẹt mũi kéo dài
• Ho khan, ho có đờm tăng dần theo ngày
• Sốt nhẹ hoặc sốt cao, tùy vào mức độ nhiễm.
• Khò khè, thở rít, thở nhanh
• Bú kém, bỏ bú, nôn khi ho
• Quấy khóc, khó ngủ, mệt mỏi
• Da tái, môi tím là dấu hiệu nặng cần cấp cứu ngay.

Nguyên nhân và triệu chứng bùng phát RSV ở trẻ em

Biến chứng nguy hiểm do RSV gây ra

RSV là một trong những tác nhân gây bệnh hô hấp nguy hiểm nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi. Mặc dù nhiều trường hợp chỉ biểu hiện giống cảm lạnh thông thường, nhưng ở nhóm trẻ có đường thở nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc có bệnh nền (sinh non, hen phế quản, tim bẩm sinh…), RSV có thể gây tiến triển nặng chỉ trong thời gian ngắn.

Virus chủ yếu tấn công vào tiểu phế quản và phổi, tạo ra phản ứng viêm mạnh, phù nề và tiết dịch,... tất cả đều làm hẹp đường thở, gây khó thở và thiếu oxy. Nếu không được hỗ trợ y tế kịp thời, trẻ có thể gặp phải nhiều biến chứng đe dọa sức khỏe, thậm chí tính mạng.

Vì lý do đó, phụ huynh cần nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và thăm khám kịp thời khi trẻ có biểu hiện ho nặng, thở rít, bú kém hoặc sốt kéo dài. Các biến chứng của RSV không chỉ ảnh hưởng trong thời điểm trẻ mắc bệnh mà còn có thể để lại hệ quả lâu dài cho hệ hô hấp.

RSV có thể diễn tiến rất nhanh, đặc biệt trong 24–48 giờ đầu nên việc quan sát sát sao triệu chứng và đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu nặng là điều vô cùng quan trọng.

Các biến chứng nguy hiểm của RSV bao gồm:

• Viêm tiểu phế quản nặng: đường thở bị phù nề, tiết dịch nhiều khiến trẻ thở nhanh, khò khè, co kéo lồng ngực. Đây là biến chứng thường gặp nhất.
• Viêm phổi: trẻ sốt cao, ho nhiều, thở mệt, ăn uống kém; có thể cần nhập viện điều trị.
• Suy hô hấp cấp: trẻ thở rít, tím tái, đầu ngực co lõm; cần cấp cứu và hỗ trợ thở oxy hoặc đặt nội khí quản.
• Nhiễm trùng tai giữa: do dịch ứ và viêm lan lên tai; trẻ hay quấy, kéo tai, khó ngủ.
• Ngừng thở từng cơn ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi.
• Mất nước nặng: do bú kém, nôn trớ, không ăn uống đủ.
• Di chứng lâu dài: tăng nguy cơ khò khè tái diễn, hen phế quản hoặc dị ứng đường thở khi trẻ lớn lên.

Điều trị và chăm sóc trẻ bị RSV

Điều trị RSV chủ yếu là hỗ trợ và chăm sóc tại nhà hoặc bệnh viện, giúp trẻ hồi phục nhanh, giảm nguy cơ biến chứng. Hiện nay chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cho trẻ em, vì vậy việc theo dõi sát sao, hỗ trợ hô hấp và chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng giúp trẻ phục hồi, ngăn ngừa biến chứng và tái phát.

Điều trị hỗ trợ tại bệnh viện

Trong trường hợp trẻ bị RSV nặng hoặc có biến chứng cần nhập viện để được theo dõi và hỗ trợ y tế chuyên sâu. Mục tiêu chính là đảm bảo hô hấp, duy trì oxy và bù nước. Tùy mức độ nặng, bác sĩ có thể áp dụng các biện pháp  giúp trẻ vượt qua giai đoạn nguy hiểm, giảm áp lực cho đường thở, đồng thời theo dõi sát để quyết định can thiệp kịp thời nếu có dấu hiệu xấu.

• Hỗ trợ hô hấp bằng cách thở oxy thông qua mặt nạ hoặc mũi, cho trẻ thở CPAP hoặc đặt nội khí quản trong trường hợp trẻ bị suy hô hấp nặng.
• Theo dõi dấu hiệu sinh tồn như đo nhịp thở, nhịp tim, độ bão hòa oxy, giảm triệu chứng khò khè, co lõm lồng ngực, bỏ bú của trẻ,....
• Bù nước bằng cách truyền dịch nếu trẻ mất nước nặng hoặc ăn uống kém, hỗ trợ dinh dưỡng qua sonde nếu trẻ không bú được.
• Điều trị biến chứng kèm theo như hạ sốt, dùng kháng sinh nếu trẻ bị nhiễm trùng thứ phát,...

Thở oxy bằng mặt nạ cho bé

Chăm sóc RSV tại nhà

Đối với trẻ RSV nhẹ, phụ huynh có thể chăm sóc tại nhà dưới hướng dẫn của bác sĩ. Điều quan trọng là theo dõi sát, duy trì hô hấp thông thoáng và đảm bảo dinh dưỡng. Chăm sóc đúng cách tại nhà giúp trẻ giảm nguy cơ biến chứng, nhanh hồi phục và hạn chế nhập viện không cần thiết.

• Giữ thông thoáng đường thở cho trẻ bằng cách hút mũi, vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý.
• Duy trì đủ nước và dinh dưỡng như cho trẻ bú thường xuyên, bổ sung nước nếu cần, chia nhỏ bữa ăn giúp trẻ dễ ăn uống hơn.
• Giữ phòng thoáng khí, tránh khói thuốc và bụi bẩn, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người ốm hoặc nơi đông người.
• Theo dõi triệu chứng nguy hiểm. Nếu trẻ khò khè, thở rít hoặc thở nhanh hơn 60 lần mỗi phút, môi, mặt hoặc đầu ngón tay tím tái, trẻ bỏ bú, ngủ li bì,... cần đưa đến bệnh viện để được thăm khám kịp thời.
• Hỗ trợ giảm khó chịu bằng cách dùng máy hút ẩm để tạo độ ẩm cho không khí, sử dụng thuốc hạt sốt theo chỉ định từ bác sĩ,...

Sử dụng nước muối để vệ sinh mũi họng cho bé

Phòng ngừa tái nhiễm và chăm sóc lâu dài

Trẻ từng mắc RSV có thể tái nhiễm nhiều lần, vì virus không tạo miễn dịch suốt đời. Việc chăm sóc lâu dài và phòng ngừa là cần thiết để hạn chế các đợt bùng phát tiếp theo.

• Vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên, lau khử khuẩn đồ chơi và bề mặt tiếp xúc.
• Hạn chế tiếp xúc nơi đông người, đặc biệt với trẻ sơ sinh hoặc trẻ dưới 6 tháng tuổi.
• Theo dõi sức khỏe định kỳ: kiểm tra hô hấp, khối lượng cơ thể, tăng cường dinh dưỡng.
• Cân nhắc vắc-xin hoặc kháng thể RSV nếu có chỉ định: giúp giảm nguy cơ nhập viện cho trẻ nguy cơ cao.

Câu hỏi thường gặp về RSV ở trẻ em

RSV là gì và có nguy hiểm không?

RSV là virus gây nhiễm trùng đường hô hấp, phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh và dưới 2 tuổi. Đa số trẻ mắc RSV chỉ bị triệu chứng nhẹ, nhưng trẻ sinh non, có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch yếu có thể bị viêm tiểu phế quản, viêm phổi, suy hô hấp, cần nhập viện theo dõi.

Trẻ nhiễm RSV có lây cho người khác không?

Có. RSV lây qua giọt bắn, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, miệng, mắt,... hoặc bề mặt nhiễm virus. Người lớn thường có triệu chứng nhẹ nhưng vẫn có thể lây cho trẻ khác.

Triệu chứng RSV cần đưa trẻ đi khám ngay là gì?

• Khò khè, thở rít, thở nhanh >60 lần/phút
• Tím môi, mặt hoặc đầu ngón tay
• Bỏ bú, nôn nhiều, ngủ li bì, khó đánh thức
• Sốt cao không giảm

RSV có thuốc điều trị đặc hiệu không?

Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cho trẻ em. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, bù nước, giảm sốt và chăm sóc tại nhà hoặc bệnh viện tùy mức độ.

Làm thế nào để phòng ngừa RSV cho trẻ nhỏ?

• Rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh đồ chơi, bề mặt tiếp xúc
• Hạn chế tiếp xúc trẻ với người ốm hoặc nơi đông người
• Giữ ấm, thông thoáng môi trường sống
• Cân nhắc vắc-xin hoặc kháng thể RSV cho trẻ nguy cơ cao nếu có chỉ định

Vệ sinh tay chân, mũi họng cho bé đúng cách và thường xuyên

Trẻ đã mắc RSV có bị tái nhiễm không?

Có. Miễn dịch sau nhiễm RSV không lâu dài, trẻ có thể bị tái nhiễm nhiều lần. Tuy nhiên, lần mắc sau thường nhẹ hơn và ít nguy hiểm nếu chăm sóc đúng cách.

Cha mẹ cần làm gì khi nghi trẻ mắc RSV?

Theo dõi sát các triệu chứng hô hấp, giữ ấm, bù nước và đưa trẻ đi khám ngay nếu có dấu hiệu nặng. Thông tin sớm và chăm sóc đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Bùng phát RSV ở trẻ nhỏ là tình trạng đáng báo động, đặc biệt với trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi. Việc nhận biết sớm triệu chứng, theo dõi sát và chăm sóc đúng cách giúp trẻ giảm nguy cơ biến chứng như viêm tiểu phế quản, viêm phổi hay suy hô hấp.

Tại Phòng khám 125 Thái Thịnh, đội ngũ bác sĩ nhi khoa giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị hiện đại sẽ hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi và tư vấn chăm sóc RSV chuyên sâu. Liên hệ ngay để được tư vấn và đặt lịch thăm khám kịp thời để bảo vệ sức khỏe bé yêu.