Gan nhiễm mỡ là bệnh lý gan đang ngày càng phổ biến và thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc xét nghiệm chức năng gan. Vậy gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không và có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan hay không? Để tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân, dấu hiệu, cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả giúp kiểm soát và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm của bệnh gan nhiễm mỡ, hãy cùng theo dõi ngay trong bài viết dưới đây của Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic nhé!

Gan nhiễm mỡ là bệnh gì?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ, chủ yếu là triglycerid, tích tụ quá mức trong tế bào gan, chiếm trên 5% trọng lượng gan. Khi lượng mỡ vượt quá khả năng chuyển hóa của gan, chức năng gan bắt đầu bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ viêm gan, xơ gan nếu không được kiểm soát kịp thời.

Gan nhiễm mỡ có thể gặp ở nhiều đối tượng, đặc biệt là người thừa cân, béo phì, người uống nhiều rượu bia, người mắc tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng và chủ yếu được phát hiện qua siêu âm hoặc xét nghiệm men gan. Tuy nhiên, nếu kéo dài, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành các bệnh lý gan mạn tính nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan

Phân loại bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ được phân loại theo nguyên nhân và mức độ của bệnh. Gồm các loại sau đây:

Phân loại theo nguyên nhân

Theo nguyên nhân gồm 2 loại, đó là do rượu và không do rượu. Trong trường hợp gan nhiễm mỡ do rượu, xảy ra khi gan phải chuyển hóa lượng cồn lớn và kéo dài, làm rối loạn quá trình oxy hóa acid béo và khiến mỡ tích tụ trong tế bào gan. Đối tượng thường gặp là người uống rượu bia thường xuyên, uống với liều lượng cao trong nhiều năm, đặc biệt là nam giới trung niên.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng đặc hiệu; người bệnh chỉ cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn hoặc tức nhẹ vùng hạ sườn phải. Nếu không ngừng rượu bia, gan nhiễm mỡ do rượu có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm gan do rượu, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.Cai rượu hoàn toàn kết hợp theo dõi chức năng gan định kỳ là yếu tố quan trọng nhất giúp cải thiện và đảo ngược tổn thương gan ở giai đoạn sớm.

Gan nhiễm mỡ không do rượu là thể bệnh phổ biến nhất hiện nay, gắn liền với lối sống ít vận động và chế độ ăn nhiều chất béo, đường. Thường gặp ở người thừa cân, béo phì, mắc tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu hoặc hội chứng chuyển hóa, bệnh tiến triển âm thầm, ít triệu chứng nên dễ bị phát hiện muộn. Nếu không kiểm soát, thể bệnh này có thể chuyển sang viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan và suy gan mạn. Điều trị chủ yếu dựa vào giảm cân, điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường vận động và kiểm soát tốt các bệnh nền liên quan.

Nguyên nhân chủ yếu do uống quá nhiều rượu bia

Phân loại gan nhiễm mỡ theo mức độ

• Gan nhiễm mỡ độ 1 là mức độ nhẹ, lượng mỡ tích tụ ít, chức năng gan gần như bình thường và khả năng hồi phục cao nếu can thiệp sớm.
• Gan nhiễm mỡ độ 2, là độ trung bình, mỡ gan tăng rõ rệt, men gan có thể tăng, nguy cơ viêm gan bắt đầu xuất hiện.
• Gan nhiễm mỡ độ 3 là mức độ tiến triển nặng, mỡ tích tụ nhiều, tế bào gan tổn thương nặng, dễ dẫn đến viêm gan mạn, xơ gan và biến chứng nguy hiểm.

Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ hình thành khi quá trình chuyển hóa chất béo trong cơ thể bị rối loạn, khiến mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Thừa cân, béo phì là nguyên nhân hàng đầu gây gan nhiễm mỡ không do rượu. Mỡ thừa trong cơ thể làm tăng lượng acid béo tự do đưa về gan, vượt quá khả năng xử lý của gan. Vòng eo lớn và chỉ số BMI cao làm tăng nguy cơ tiến triển bệnh.
• Lạm dụng rượu bia vì rượu làm tổn thương trực tiếp tế bào gan và cản trở quá trình oxy hóa chất béo. Uống rượu bia kéo dài khiến mỡ tích tụ nhanh trong gan và dễ tiến triển thành viêm gan, xơ gan. Nguy cơ tăng cao ngay cả khi uống với liều lượng trung bình nhưng kéo dài.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh như ăn nhiều đồ chiên rán, thức ăn nhanh, thực phẩm giàu cholesterol và chất béo bão hòa, tiêu thụ nhiều đường, nước ngọt, tinh bột tinh chế, thói quen ăn khuya, ăn quá no làm gan quá tải,...
• Bệnh lý chuyển hóa như tiểu đường type 2, kháng insulin, rối loạn mỡ máu, tăng triglycerid, hội chứng chuyển hóa làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và biến chứng tim mạch.
• Lối sống ít vận động làm giảm khả năng tiêu thụ năng lượng, dễ tích tụ mỡ, ngồi nhiều, ít tập thể dục là yếu tố nguy cơ âm thầm nhưng phổ biến.
• Nguyên nhân khác gồm tác dụng phụ của một số thuốc điều trị dài ngày, yếu tố di truyền, tuổi tác, suy dinh dưỡng hoặc giảm cân quá nhanh cũng có thể gây gan nhiễm mỡ.

Dấu hiệu cảnh báo của bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ thường tiến triển âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Các triệu chứng và dấu hiệu có thể gặp bao gồm:

• Giai đoạn sớm, ít triệu chứng, phần lớn người bệnh không có biểu hiện rõ ràng,dễ nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường do sinh hoạt, làm việc khiến nhiều người chủ quan và chỉ phát hiện bệnh khi thăm khám sức khỏe định kỳ. và gan nhiễm mỡ thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc xét nghiệm men gan
• Triệu chứng toàn thân như mệt mỏi kéo dài, giảm năng lượng, uể oải, chán ăn, ăn không ngon miệng, buồn nôn, đầy bụng, khó tiêu, sụt cân nhẹ không rõ nguyên nhân ở một số trường hợp,...
• Triệu chứng tại vùng gan gồm cảm giác tức nặng hoặc đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, đau tăng khi ăn nhiều dầu mỡ hoặc uống rượu bia, gan to nhẹ có thể được phát hiện khi khám lâm sàng….
• Dấu hiệu cảnh báo bệnh tiến triển dễ nhận biết như vàng da, vàng mắt khi chức năng gan suy giảm, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, ngứa da kéo dài, nổi mề đay không rõ nguyên nhân, phù chân, bụng to do cổ trướng ở giai đoạn nặng,...
• Triệu chứng liên quan bệnh lý đi kèm như tăng cân nhanh, vòng bụng lớn, các biểu hiện của tiểu đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa,...

Dấu hiệu cảnh báo gan nhiễm mỡ cấp độ 2

Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không?

Gan nhiễm mỡ không nguy hiểm ngay ở giai đoạn sớm, đặc biệt là gan nhiễm mỡ độ 1 nếu được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Tuy nhiên, nếu chủ quan không điều trị, tình trạng mỡ tích tụ kéo dài sẽ gây tổn thương tế bào gan, làm suy giảm chức năng gan và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Nguy cơ càng cao ở những người uống nhiều rượu bia, thừa cân, mắc tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, gan nhiễm mỡ cần được theo dõi định kỳ và điều chỉnh lối sống sớm để ngăn bệnh tiến triển sang các giai đoạn nguy hiểm hơn.

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh gan nhiễm mỡ:

• Viêm gan nhiễm mỡ do mỡ tích tụ gây viêm tế bào gan, làm tăng men gan kéo dài. Đây là bước trung gian nguy hiểm trước khi tiến triển xơ gan.
  Xơ gan khi tế bào gan bị tổn thương mạn tính, hình thành mô xơ, làm suy giảm nghiêm trọng chức năng gan và khó hồi phục.
• Suy gan ảnh hưởng đến chức năng chuyển hóa và thải độc, gây phù, cổ trướng, rối loạn đông máu, nguy hiểm tính mạng.
• Ung thư gan ở người gan nhiễm mỡ kéo dài, đặc biệt khi đã xơ gan, thường phát hiện muộn, tiên lượng xấu.
• Biến chứng ngoài gan như tăng nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa, tiểu đường tiến triển nặng hơn.

Gan nhiễm mỡ nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, có thể dẫn đến ung thư gan

Chẩn đoán bệnh gan nhiễm mỡ

Chẩn đoán gan nhiễm mỡ cần kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các phương pháp cận lâm sàng nhằm đánh giá mức độ mỡ gan, chức năng gan và nguy cơ biến chứng. Các bước chẩn đoán thường bao gồm:

• Khám lâm sàng và khai thác tiền sử giúp đánh giá các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, uống rượu bia, tiểu đường, khai thác triệu chứng mệt mỏi, đau tức hạ sườn phải, rối loạn tiêu hóa và thăm khám gan để phát hiện gan to hoặc dấu hiệu bệnh gan mạn.
• Xét nghiệm máu đánh giá chức năng gan gồm men gan (AST, ALT, GGT) thường tăng nhẹ hoặc trung bình, xét nghiệm mỡ máu: triglycerid, cholesterol toàn phần và đánh giá đường huyết, HbA1c nhằm phát hiện rối loạn chuyển hóa đi kèm.
• Siêu âm gan là phương pháp phổ biến và dễ tiếp cận nhất giúp phát hiện hình ảnh gan tăng âm do mỡ tích tụ, giúp phân loại mức độ gan nhiễm mỡ (độ 1, 2, 3).
• Các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu bao gồm FibroScan để đánh giá độ đàn hồi gan, phát hiện sớm xơ hóa gan và CT scan hoặc MRI nhằm xác định chính xác lượng mỡ trong gan khi cần hay sinh thiết gan được chỉ định trong trường hợp nghi ngờ viêm gan nhiễm mỡ nặng hoặc xơ gan.

Siêu âm là bước quan trọng giúp phát hiện gan nhiễm mỡ sớm

Điều trị và quản lý gan nhiễm mỡ

Điều trị gan nhiễm mỡ tập trung vào loại bỏ nguyên nhân, cải thiện chức năng gan và ngăn ngừa biến chứng lâu dài. Quản lý bệnh cần được thực hiện toàn diện và duy trì lâu dài, bao gồm:

• Thay đổi lối sống, giảm cân hợp lý từ 5–10% trọng lượng cơ thể giúp giảm đáng kể lượng mỡ trong gan.
• Tăng cường vận động thể lực như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe ít nhất 150 phút/tuần.
• Ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng kéo dài.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống, hạn chế đồ chiên rán, thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều cholesterol, giảm đường, nước ngọt có gas, tinh bột tinh chế, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và dầu thực vật, ăn uống đúng bữa, tránh ăn khuya,...
• Ngừng hoặc hạn chế rượu bia là bắt buộc với gan nhiễm mỡ do rượu. Với gan nhiễm mỡ không do rượu, hạn chế tối đa rượu bia giúp giảm gánh nặng cho gan.
• Điều trị bệnh lý nền đi kèm như kiểm soát tốt tiểu đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
• Sử dụng thuốc theo chỉ định với một số thuốc hỗ trợ bảo vệ gan hoặc cải thiện rối loạn chuyển hóa có thể được chỉ định. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc thực phẩm chức năng.
• Theo dõi và tái khám định kỳ gồm kiểm tra men gan, siêu âm gan định kỳ, đánh giá nguy cơ xơ gan, viêm gan nhiễm mỡ.

Điều trị và quản lý gan nhiễm mỡ

Câu hỏi thường gặp về bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở giai đoạn sớm, có thể cải thiện và hồi phục nếu người bệnh giảm cân, điều chỉnh chế độ ăn, vận động hợp lý và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, bệnh dễ tái phát nếu không duy trì lối sống lành mạnh.

Gan nhiễm mỡ có cần dùng thuốc không?

Hiện chưa có thuốc đặc trị gan nhiễm mỡ. Việc điều trị chủ yếu dựa vào thay đổi lối sống. Thuốc chỉ được sử dụng khi có bệnh lý kèm theo hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì?

Người bệnh nên ăn nhiều rau xanh, trái cây, cá, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế đồ chiên rán, thức ăn nhanh, đường và rượu bia.

Cải thiện chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt giúp quản lý gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ có tiến triển thành xơ gan không?

Có. Nếu không kiểm soát, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan.

Bao lâu nên kiểm tra gan một lần?

Người mắc gan nhiễm mỡ nên tái khám và kiểm tra chức năng gan 6–12 tháng/lần, hoặc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Gan nhiễm mỡ là bệnh lý gan phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và quản lý đúng cách. Đối với người bị gan nhiễm mỡ, nên chủ động thăm khám, thay đổi lối sống và theo dõi định kỳ giúp ngăn ngừa bệnh tiến triển thành các biến chứng nguy hiểm như viêm gan, xơ gan hay suy gan. Nếu bạn đang có những triệu chứng gan nhiễm mỡ, hãy đến ngay Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic để được thăm khám và tư vấn chi tiết nhé!