Polyp dạ dày là bệnh lý tiêu hóa phổ biến mà nhiều người mắc phải. Bệnh tiến triển âm thầm, ít có triệu chứng nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ung thư nếu không được phát hiện kịp thời. Nhiều trường hợp chỉ biết được mình có polyp khi đi nội soi định kỳ, khiến người bệnh lo lắng. Để hiểu rõ hơn về polyp dạ dày, nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa, điều trị hiệu quả, hãy cùng Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Polyp dạ dày là gì?

Polyp dạ dày là những khối mô bất thường phát triển trên lớp niêm mạc bên trong dạ dày. Chúng thường có dạng u nhỏ, có cuống hoặc không cuống, kích thước từ vài milimet đến vài centimet. Đa phần polyp dạ dày là lành tính và không gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên một số loại có thể tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Polyp thường được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi nội soi dạ dày vì các lý do khác như đau thượng vị, trào ngược hoặc tầm soát định kỳ.

Về bản chất, polyp hình thành do sự tăng sinh bất thường của tế bào niêm mạc, liên quan đến viêm mạn tính, yếu tố di truyền hoặc tác động của môi trường sống và chế độ ăn uống. Việc phân loại polyp giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án điều trị phù hợp cho từng trường hợp.

Các loại polyp dạ dày thường gặp:

• Polyp tuyến đáy vị (Fundic gland polyps). Thường nhỏ, lành tính, hay gặp ở người dùng thuốc ức chế acid (PPI) lâu dài hoặc bệnh nhân mắc hội chứng di truyền FAP.
• Polyp tăng sản (Hyperplastic polyps). Liên quan mật thiết đến viêm loét dạ dày – tá tràng và nhiễm H. pylori. Dù hiếm khi hóa ác, nhưng polyp lớn trên 1 cm vẫn có nguy cơ cao hơn.
• Adenoma dạ dày (Polyp tuyến). Đây là nhóm polyp có nguy cơ cao nhất dẫn đến ung thư. Adenoma thường cần theo dõi chặt chẽ và chỉ định cắt bỏ ngay khi được phát hiện.
• Polyp viêm (Inflammatory polyps). Xuất hiện ở vùng niêm mạc viêm mạn tính, thường lành tính nhưng phản ánh tình trạng dạ dày đang bị kích ứng kéo dài.

Polyp dạ dày

Nguyên nhân gây polyp dạ dày

Polyp dạ dày hình thành do nhiều yếu tố tác động đến niêm mạc dạ dày trong thời gian dài. Dưới đây là các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ được ghi nhận phổ biến:

• Viêm dạ dày mạn tính kéo dài là nguyên nhân hàng đầu gây polyp tăng sản. Tình trạng viêm khiến tế bào niêm mạc phải liên tục tái tạo, dẫn đến phát triển quá mức và hình thành polyp. 
• Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) gây viêm mạn, teo niêm mạc và tăng sinh bất thường. Điều trị triệt để H. pylori có thể giúp polyp nhỏ lại hoặc biến mất trong nhiều trường hợp.
• Sử dụng thuốc ức chế bơm proton lâu dài như các thuốc như omeprazole, esomeprazole… khi dùng trên 1–2 năm có thể gây polyp tuyến đáy vị. Nguy cơ tăng lên khi dùng liều cao hoặc tự ý kéo dài thời gian điều trị.
• Yếu tố di truyền và hội chứng polyp, bao gồm FAP, MAP, Peutz–Jeghers… dẫn đến xuất hiện nhiều polyp dạ dày và đường tiêu hóa. Nhóm này có nguy cơ hóa ác cao hơn, cần theo dõi nội soi tiêu hóa định kỳ.
• Người trên 50 tuổi có xu hướng mắc polyp cao hơn do niêm mạc dạ dày lão hóa và tái tạo chậm.
• Lối sống và chế độ ăn uống không lành mạnh, thói quen dùng rượu bia, hút thuốc, ăn cay nóng, stress kéo dài có thể làm tổn thương niêm mạc và thúc đẩy sự hình thành polyp.
• Các bệnh lý làm thay đổi cấu trúc niêm mạc như teo niêm mạc dạ dày, trào ngược dịch mật hoặc các rối loạn tự miễn cũng góp phần tăng nguy cơ

Viêm dạ dày mãn tính có thể dẫn đến polyp tăng sản

Triệu chứng thường gặp khi bị polyp dạ dày

Đa phần polyp dạ dày không gây triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ khi nội soi. Tuy nhiên, khi polyp lớn, viêm hoặc gây tắc nghẽn, người bệnh có thể xuất hiện một số biểu hiện dưới đây.

• Đau hoặc khó chịu vùng thượng vị, cảm giác âm ỉ hoặc đau tức sau khi ăn, thường gặp ở polyp lớn hoặc khi kèm theo viêm dạ dày.
• Đầy hơi, chướng bụng do cơ thể khó tiêu hóa thức ăn, gây cảm giác đầy bụng kéo dài. Biểu hiện này liên quan đến việc thức ăn lưu lại lâu hơn trong dạ dày do polyp cản trở nhẹ dòng chảy.
• Buồn nôn hoặc nôn, có thể xảy ra khi polyp nằm gần lỗ môn vị, gây cản trở thoát thức ăn. Một số người cảm thấy buồn nôn sau bữa ăn lớn.
• Ợ nóng, ợ chua, trào ngược, mặc dù không đặc trưng, nhưng thường gặp ở người có polyp kèm viêm dạ dày hoặc tăng tiết acid.
• Xuất huyết tiêu hóa nhẹ do polyp có cuống hoặc polyp lớn dễ bị loét hoặc chảy máu. Biểu hiện có thể là thiếu máu, hoa mắt, mệt mỏi hoặc phân đen.
• Thiếu máu không rõ nguyên nhân do chảy máu rò rỉ kéo dài từ polyp, người bệnh có thể xanh xao, mệt mỏi, khó tập trung.
• Sút cân hoặc chán ăn là những biểu hiện hiếm gặp hơn khi polyp có kích thước lớn, ảnh hưởng đến tiêu hóa hoặc đi kèm các bệnh lý khác.
• Nghẹn hoặc cảm giác tắc nghẽn vùng dạ dày xảy ra khi polyp ở vị trí nhạy cảm, ảnh hưởng đến đường đi của thức ăn.
• Không có triệu chứng là phổ biến nhất, chiếm khoảng 70- 80% các trường hợp polyp dạ dày và chỉ được xuất hiện khi nội soi định kỳ.

Đau hoặc khó chịu thượng vị

Polyp dạ dày có nguy hiểm không?

Polyp dạ dày đa phần đều lành tính, đặc biệt là polyp ở tuyến đáy vị hoặc polyp tăng sản nhỏ. Tuy nhiên, nếu polyp có kích thước lớn, nhiều, có tình trạng viêm kèm theo thì có thể dẫn đến nguy hiểm vì có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Đặc biệt là nhóm Adenoma dạ dày hay còn gọi là polyp tuyến, có nguy cơ ác tính cao nhất.

Tình trạng polyp dạ dày có thể gây ra biến chứng:

• Chảy máu tiêu hóa dẫn đến thiếu máu nếu polyp lớn, có cuống hoặc bị loét.
• Tắc nghẽn đường tiêu hóa nếu polyp gần môn vị, gây cản trở thoát thức ăn, gây nôn ói, đầy bụng.
• Tăng nguy cơ ung thư dạ dày nếu là polyp tuyến, polyp tăng sản lớn hoặc polyp đi kèm viêm dạ dày mạn tính, hiếm H. pylori.
• Gây khó chịu mạn tính như đau, đầy hơi, rối loạn tiêu hóa,... ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Polyp dạ dày có thể tiển triển thành ung thư

Các phương pháp điều trị polyp dạ dày

Lựa chọn phương pháp điều trị polyp dạ dày phụ thuộc vào loại polyp, kích thước, nguy cơ ác tính và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Nội soi định kỳ

• Áp dụng cho tình trạng polyp nhỏ dưới 5mm, lành tính và không có dấu hiệu bất thường
• Tái khám sau 6- 12 tháng để kiểm tra kích thước và tiến triển của polyp
• Phù hợp cho polyp tuyến đáy vị hoặc polyp tăng sản nhỏ không kèm nguy cơ cao.

Nội soi dạ dày định kỳ

Điều trị nhiễm H. pylori

• Điều trị polyp liên quan đến nhiễm H. pylori sẽ được bác sĩ chỉ định phác đồ diệt khuẩn.
• Sau điều trị, nhiều polyp tăng sản nhỏ có thể tự biến mất hoặc giảm kích thước.
• Điều trị H. pylori giúp ngăn ngừa tái phát và giảm nguy cơ biến chứng.

Ngừng hoặc điều chỉnh thuốc ức chế acid PPI

Polyp đáy vị thường xuất hiện do sử dụng PPI lâu dài, bác sĩ sẽ cân nhắc giảm liều hoặc thay đổi phác đồ để tránh polyp phát triển thêm.

Cắt polyp qua nội soi

• Áp dụng với polyp ≥1 cm, polyp có cuống, polyp gây triệu chứng hoặc nghi ngờ ác tính.
• Thủ thuật được thực hiện nhanh chóng, an toàn, ít xâm lấn.
• Mẫu polyp sẽ được đem đi giải phẫu bệnh để xác định bản chất.

Cắt polyp dạ dày

Điều trị nguyên nhân nền của bệnh lý dạ dày

• Điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế rượu bia, thuốc lá, giảm căng thẳng.
• Điều trị viêm dạ dày, trào ngược hoặc các bệnh lý liên quan giúp ngăn polyp tái phát.

Theo dõi đặc biệt đối với polyp do hội chứng di truyền

• Bệnh nhân FAP, MAP hoặc Peutz–Jeghers cần nội soi thường xuyên hơn do nguy cơ ung thư cao.
• Điều trị được cá nhân hóa theo từng trường hợp.

Biện pháp phòng ngừa polyp dạ dày

Dù polyp dạ dày không thể ngăn ngừa hoàn toàn nhưng bạn vẫn có thể giảm nguy cơ hình thành polyp mới hoặc tái phát, bạn có thể điều chỉnh lối sống, bao gồm:

• Điều trị triệt để nhiễm H. pylori. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây viêm dạ dày mạn và polyp tăng sản. Tuân thủ phác đồ diệt khuẩn theo chỉ định của bác sĩ và kiểm tra lại sau điều trị.
• Hạn chế sử dụng thuốc ức chế acid dạ dày (PPI) kéo dài. Không tự ý dùng PPI trong thời gian dài để tránh hình thành polyp tuyến đáy vị. Nếu cần dùng lâu dài, hãy trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh liều hoặc thay thế bằng thuốc phù hợp hơn.
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh. Ưu tiên ăn nhiều rau củ, chất xơ, thực phẩm dễ tiêu. Hạn chế đồ cay nóng, chiên rán, thức ăn nhiều chất béo và chất kích thích niêm mạc dạ dày. Giảm đường, đồ uống có gas và caffeine nếu có triệu chứng dạ dày.
• Tránh rượu bia và thuốc lá, tránh gây kích ứng niêm mạc, thúc đẩy viêm và tăng nguy cơ hình thành polyp.
• Kiểm soát stress và nghỉ ngơi hợp lý, tránh ảnh hưởng đến nhu động dạ dày và làm nặng thêm viêm.
• Tập luyện nhẹ nhàng như yoga, đi bộ, thiền giúp ổn định hệ tiêu hóa.
• Duy trì cân nặng hợp lý vì thừa cân gây áp lực lên hệ tiêu hóa và làm tăng nguy cơ viêm dạ dày mạn tính.
• Khám và nội soi định kỳ, đặc biệt quan trọng với người có tiền sử polyp, viêm dạ dày mạn, trào ngược, hoặc người trên 50 tuổi.
• Theo dõi đặc biệt nếu có yếu tố di truyền vì người thuộc nhóm nguy cơ cao như FAP hoặc Peutz–Jeghers cần nội soi thường xuyên theo chỉ định bác sĩ.

Tránh rượu bia, thuốc lá

Câu hỏi thường gặp về bệnh polyp dạ dày

Polyp dạ dày có tự biến mất không?

Một số polyp nhỏ, đặc biệt là polyp tuyến đáy vị do dùng thuốc PPI, có thể tự giảm hoặc biến mất khi ngừng thuốc. Tuy nhiên, nhiều loại polyp khác cần theo dõi hoặc can thiệp tùy từng trường hợp.

Polyp dạ dày có phải ung thư không?

Không phải. Đa số polyp lành tính. Tuy nhiên, một số loại như polyp tuyến hoặc polyp có loạn sản có nguy cơ tiến triển thành ung thư nên cần theo dõi chặt hoặc cắt bỏ.

Có cần cắt polyp dạ dày không?

Không phải tất cả đều cần cắt. Bác sĩ sẽ chỉ định khi polyp >5–10 mm, có loạn sản, có triệu chứng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao gây ung thư.

Polyp dạ dày có gây đau không?

Phần lớn không gây triệu chứng. Một số trường hợp có thể gây đau âm ỉ, đầy hơi, khó tiêu hoặc chảy máu nếu kích thước lớn.

Sau khi cắt polyp dạ dày có tái phát không?

Có. Polyp có thể tái phát nếu nguyên nhân nền chưa được điều trị như viêm do H. pylori hoặc dùng PPI kéo dài. Vì vậy, cần tái khám định kỳ.

Polyp dạ dày có thể tái phát nhiều lần

Polyp dạ dày có cần theo dõi định kỳ không?

Có. Thông thường, cần nội soi lại sau 6–12 tháng tùy loại polyp, kích thước và kết quả giải phẫu bệnh.

Ăn uống thế nào khi có polyp dạ dày?

Nên ăn mềm, dễ tiêu, hạn chế cay nóng, chiên rán, rượu bia và cà phê. Ưu tiên rau xanh, chất xơ, nước ấm và chia nhỏ bữa ăn.

Polyp dạ dày có lây không?

Không. Tuy nhiên, nhiễm H. pylori và yếu tố liên quan đến polyp tăng sản có thể lây qua đường miệng hoặc ăn uống.

Polyp dạ dày đa phần lành tính nhưng vẫn gây ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí còn có nguy cơ phát triển thành ung thư. Để phòng ngừa và phát hiện, điều trị kịp thời, bên cạnh việc điều chỉnh lối sống khoa học, bạn nên nội soi tiêu hóa định kỳ để bảo vệ sức khỏe tiêu hóa lâu dài. Tại Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic, với đội ngũ bác sĩ tiêu hóa giàu kinh nghiệm, hệ thống nội soi hiện đại và quy trình thăm khám chuẩn y khoa sẽ giúp bạn chẩn đoán chính xác, điều trị an toà, theo dõi tận tâm. Hãy liên hệ ngay để được tư vấn sớm, tránh biến chứng về sau.