Tiêm phòng cúm là một trong những biện pháp dự phòng cúm mùa hiệu quả được các cơ quan y tế khuyến nghị, đặc biệt với người có nguy cơ gặp biến chứng khi mắc cúm. Vaccine giúp cơ thể tạo miễn dịch với các virus cúm được lựa chọn cho từng mùa, nhưng không bảo vệ tuyệt đối và cũng không phòng được tất cả các bệnh đường hô hấp.

Lịch tiêm vaccine cúm phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử tiêm và một số tình trạng như thai kỳ. Bài viết giúp bạn xác định ai nên tiêm, cần bao nhiêu liều, thời điểm phù hợp và những lưu ý thường gặp sau tiêm.

Tham vấn y khoa bởi bác sĩ CKI Nguyễn Văn Nhâm - Chuyên khoa Nội Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic.

Vì sao cần tiêm nhắc lại mũi phòng cúm hằng năm?

Vaccine cúm mùa tạo đáp ứng miễn dịch với các virus influenza được lựa chọn cho từng mùa. Vaccine không phòng tất cả các bệnh gây ho, sốt, đau họng hay sổ mũi vì những triệu chứng này có thể do nhiều tác nhân hô hấp khác.

Tiêm hằng năm được khuyến nghị vì khả năng bảo vệ có thể giảm theo thời gian, trong khi virus influenza tiếp tục biến đổi. Thành phần vaccine cũng được xem xét định kỳ dựa trên các virus dự kiến lưu hành.

Người đã tiêm vẫn có thể mắc cúm vì vaccine không bảo vệ tuyệt đối. Hiệu quả có thể thay đổi theo mùa, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ tương đồng giữa vaccine với virus lưu hành.

Vaccine cúm mùa không phải vaccine phòng tất cả các bệnh đường hô hấp.

Vắc xin phòng cúm cần tiêm nhắc hàng năm

Đối tượng nên tiêm phòng cúm mùa

Tiêm vaccine cúm hằng năm được khuyến nghị rộng rãi trong nhiều hướng dẫn. WHO đặc biệt ưu tiên nhân viên y tế, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi và người mắc một số bệnh mạn tính; trẻ em cũng là nhóm đích quan trọng.

• Trẻ em: Có thể bắt đầu tiêm từ 6 tháng tuổi. Trẻ dưới 6 tháng chưa thuộc độ tuổi tiêm vaccine cúm thường quy theo CDC.
• Phụ nữ mang thai: Thuộc nhóm được ưu tiên. Vaccine cúm bất hoạt hoặc vaccine tái tổ hợp phù hợp có thể được sử dụng ở bất kỳ tam cá nguyệt nào theo bằng chứng hiện có.
• Người đang cho con bú: Có thể tiêm vaccine cúm; cho con bú không phải lý do để mặc định trì hoãn tiêm.
• Người lớn tuổi và người mắc bệnh mạn tính: Là các nhóm được WHO ưu tiên do nguy cơ biến chứng khi mắc cúm cao hơn.
• Người suy giảm miễn dịch: Theo CDC, nên sử dụng vaccine cúm bất hoạt hoặc vaccine tái tổ hợp phù hợp; vaccine sống giảm độc lực không nên sử dụng.
• Nhân viên y tế: Thuộc nhóm ưu tiên do thường xuyên tiếp xúc với người bệnh, trong đó có người nguy cơ cao.

Người từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vaccine hoặc thành phần vaccine, đang mắc bệnh cấp tính mức vừa hoặc nặng, hoặc có tiền sử hội chứng Guillain–Barré trong vòng 6 tuần sau lần tiêm cúm trước cần được đánh giá trước khi tiêm. Cách xử trí phụ thuộc từng tình huống và loại vaccine dự kiến sử dụng.

Những nhóm đối tượng cần ưu tiên tiêm phòng cúm

Lịch tiêm phòng cúm theo độ tuổi và tiền sử tiêm

Lịch tiêm không hoàn toàn giống nhau ở mọi đối tượng. Với trẻ nhỏ, số liều phụ thuộc cả độ tuổi và tiền sử tiêm; người trưởng thành nhìn chung tiêm hằng năm; thai phụ cần lựa chọn loại vaccine phù hợp.

Các nguyên tắc dưới đây không thay thế thông tin cấp phép hoặc hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm tại Việt Nam.

Lịch tiêm cho trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi

Trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi có thể cần 1 hoặc 2 liều vaccine cúm trong một mùa, tùy tiền sử tiêm.

Theo nguyên tắc CDC hiện hành:

• Cần 2 liều: Trẻ chưa từng tiêm, không rõ tiền sử hoặc chưa từng nhận tổng cộng ít nhất 2 liều vaccine cúm trước đó đáp ứng tiêu chí của CDC.
• Khoảng cách giữa hai liều: Ít nhất 4 tuần.
• Cần 1 liều: Trẻ đã từng nhận ít nhất 2 liều vaccine cúm trước đó đáp ứng tiêu chí nêu trên.
• Trẻ tròn 9 tuổi sau liều đầu: Nếu đã được xác định cần 2 liều, vẫn hoàn thành liều thứ hai theo lịch.

Cha mẹ nên mang theo sổ tiêm hoặc thông tin về các lần tiêm trước để cơ sở tiêm chủng xác định lịch phù hợp. Liều lượng, đường dùng và độ tuổi được cấp phép vẫn phải căn cứ vào từng loại vaccine cụ thể.

Tiêm phòng cúm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên

Lịch tiêm cho trẻ từ 9 tuổi trở lên

Theo nguyên tắc CDC hiện hành cho mùa 2026 - 2027, trẻ từ 9 tuổi trở lên thường nhận 1 liều vaccine cúm mỗi mùa.

Nếu trẻ có bệnh cấp tính mức vừa hoặc nặng, tiền sử phản ứng nghiêm trọng với vaccine hoặc tình trạng sức khỏe đặc biệt, cần được đánh giá trước khi tiêm.

Trẻ 9 tuổi trở lên tiêm nhắc mỗi năm 1 lần

Lịch tiêm phòng cúm cho người trưởng thành

Người trưởng thành được khuyến nghị tiêm vaccine cúm hằng năm và thường nhận 1 liều mỗi mùa.

Một số nhóm cần được lưu ý khi lựa chọn vaccine và đánh giá trước tiêm:

• Người lớn tuổi: Thuộc nhóm được WHO ưu tiên.
• Người mắc bệnh mạn tính: Cần xem xét tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm.
• Người suy giảm miễn dịch: Cần lựa chọn loại vaccine phù hợp; theo CDC không nên sử dụng vaccine sống giảm độc lực.
• Người có tiền sử y khoa đặc biệt: Phản ứng nghiêm trọng với vaccine, hội chứng Guillain–Barré trong vòng 6 tuần sau mũi cúm trước hoặc bệnh cấp tính mức vừa/nặng cần được đánh giá trước tiêm.

Loại vaccine sử dụng cần dựa trên sản phẩm thực tế được cấp phép và hướng dẫn đang áp dụng tại Việt Nam, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền.

Tiêm vắc xin phòng cúm cho người trưởng thành

Lịch tiêm phòng cúm cho phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai thuộc nhóm được khuyến nghị tiêm vaccine cúm hằng năm. Vaccine cúm bất hoạt hoặc vaccine tái tổ hợp phù hợp có thể được sử dụng trong bất kỳ tam cá nguyệt nào theo bằng chứng hiện có.

• Không có quy tắc chung yêu cầu chờ qua ba tháng đầu.
• Không nhất thiết phải tiêm 2 - 3 mũi riêng.
• Vaccine sống giảm độc lực không được sử dụng trong thai kỳ theo hướng dẫn của CDC/ACOG.
• Cần lựa chọn sản phẩm phù hợp và khai báo tiền sử dị ứng, bệnh lý trước tiêm.

Nếu thai phụ có bệnh lý sản khoa, bệnh nền hoặc từng phản ứng nghiêm trọng sau tiêm vaccine, cần được đánh giá cụ thể trước khi tiêm.

Phụ nữ mang thai cũng nằm trong nhóm đối tượng nên tiêm phòng cúm

Thời điểm nên tiêm phòng cúm trong năm

Tháng 9- 10 hàng năm là thời điểm được khuyến cáo nên tiêm phòng cúm. Đây là mốc thường gắn với chiến lược tiêm chủng tại các quốc gia ôn đới thuộc Bắc bán cầu, trong khi virus cúm có thể lưu hành quanh năm ở vùng nhiệt đới. Vì thế, tại Việt Nam, bạn có thể tiêm phòng cúm ở mọi thời điểm trong năm.

Khi lựa chọn thời điểm tiêm, cần cân nhắc:

• Mức độ lưu hành của virus cúm tại địa phương
• Nguy cơ phơi nhiễm trong thời gian tới
• người tiêm có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không;
• Cơ thể thường cần khoảng 2 tuần để phát triển đáp ứng miễn dịch.

Người chuẩn bị đi xa, thường xuyên tiếp xúc đông người hoặc có nguy cơ cao gặp biến chứng khi mắc cúm có thể cần chủ động tính thời điểm tiêm phù hợp.

Không nên dùng số liệu tại một thời điểm hoặc một khu vực để xác định một đỉnh cúm cố định cho toàn Việt Nam, vì mô hình lưu hành có thể thay đổi theo năm và khu vực.

Có thể tiêm cúm vào tháng 9- 10 hàng năm

Tiêm phòng cúm bao lâu có tác dụng?

Sau khi tiêm phòng cúm, cơ thể thường cần khoảng 2 tuần để phát triển đáp ứng miễn dịch. Đây là mốc hướng dẫn chung, không có nghĩa mọi người đều đạt cùng một mức bảo vệ chính xác vào ngày thứ 14.

Trong khoảng thời gian này, người đã tiêm vẫn có thể nhiễm virus cúm. Mắc cúm không lâu sau khi tiêm không đồng nghĩa vaccine gây bệnh hoặc chắc chắn vaccine không hiệu quả.

Khả năng bảo vệ không có một mốc cố định 6, 9 hay 12 tháng cho tất cả mọi người. Mức bảo vệ có thể giảm theo thời gian và khác nhau tùy tuổi, tình trạng sức khỏe, mùa cúm và mức độ phù hợp giữa vaccine với virus lưu hành.

Đó là lý do vaccine cúm được khuyến nghị tiêm hằng năm, nhưng không nên hiểu rằng vaccine hết tác dụng hoàn toàn sau đúng 12 tháng.

Vắc xin phòng cúm thường có tác dụng sau tiêm 2 tuần

Những phản ứng thường gặp sau khi tiêm phòng cúm

Một số phản ứng nhẹ có thể xuất hiện sau tiêm và thường giảm trong khoảng 1–2 ngày.

• Đau, đỏ hoặc sưng tại vị trí tiêm: Thường nhẹ và tự giảm.
• Đau đầu, đau cơ: Có thể xuất hiện sớm và thường ngắn ngày.
• Sốt nhẹ: Có thể gặp trong 1 - 2 ngày đầu.
• Buồn nôn: Nếu có, thường nhẹ và thoáng qua.

Nếu các triệu chứng nặng, kéo dài, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hoặc đi kèm biểu hiện bất thường, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.

Không sốt, không đau hoặc không mệt sau tiêm không có nghĩa vaccine không hiệu quả. Phản ứng sau tiêm không phải thước đo trực tiếp mức độ bảo vệ miễn dịch.

Bệnh nhẹ thường không bắt buộc phải trì hoãn tiêm, còn bệnh cấp tính mức vừa hoặc nặng cần được đánh giá trước tiêm. Theo ACIP/CDC, dị ứng trứng đơn thuần không phải lý do tự động loại trừ vaccine cúm. Tại Việt Nam vẫn cần khai báo tiền sử dị ứng và đối chiếu hướng dẫn sử dụng của sản phẩm cụ thể.

Sau tiêm, nếu xuất hiện khó thở, phù mặt hoặc họng, nổi mề đay lan rộng, chóng mặt hoặc yếu rõ, cần tìm hỗ trợ y tế khẩn cấp vì đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

Phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc xin

Câu hỏi thường gặp về vắc xin phòng cúm

Tiêm rồi vẫn có thể mắc cúm không?

Có. Vaccine cúm không bảo vệ 100%. Hiệu quả có thể thay đổi theo mùa, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ tương đồng giữa vaccine với virus lưu hành.

Vaccine cúm mùa không phòng được những bệnh nào?

Vaccine cúm mùa nhắm vào influenza, không trực tiếp phòng cảm lạnh thông thường hoặc tất cả các bệnh đường hô hấp khác.

Vaccine cúm mùa cũng không được thiết kế để trực tiếp phòng influenza A(H5N1).

Tiêm vaccine cúm có thể gây bệnh cúm không?

Không. Một số người có thể sốt nhẹ, đau cơ, nhức đầu hoặc đau tại chỗ tiêm, nhưng đây không đồng nghĩa vaccine gây bệnh cúm.

Vaccine cúm sống giảm độc lực dùng đường mũi chứa virus đã được làm yếu và cũng không gây bệnh cúm theo cách virus cúm tự nhiên gây bệnh.

Vắc xin phòng cúm sẽ không gây bệnh cúm

Không sốt hoặc không đau sau tiêm có phải vaccine không có tác dụng?

Không. Phản ứng sau tiêm không phản ánh trực tiếp mức độ bảo vệ miễn dịch. Người không có triệu chứng sau tiêm vẫn có thể hình thành đáp ứng miễn dịch.

Đã từng mắc cúm trong năm có nghĩa là không cần tiêm nữa không?

Không nên suy luận như vậy. Nhiều virus influenza có thể cùng lưu hành và nhiễm một virus không đồng nghĩa tạo khả năng bảo vệ đầy đủ với những virus khác.

Tiêm vaccine hằng năm vẫn là khuyến nghị chung khi người đó phù hợp để tiêm.

Tiêm phòng cúm bao nhiêu tiền?

Mức chi phí tiêm phòng cúm hiện nay giao động từ 200.000 - 450.000 đồng/ mũi, thay đổi tùy thuộc vào thời điểm, loại vắc xin, dịch vụ liên quan ở từng cơ sở y tế. Không có một mức giá cố định trên toàn quốc. 

Tham khảo thêm: Giá gói tiêm chủng vắc xin​ cho trẻ em và người lớn

Những điều cần nhớ trước khi tiêm phòng cúm

Tiêm phòng cúm hằng năm là biện pháp dự phòng influenza được khuyến nghị. Lịch tiêm phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử tiêm và một số tình trạng như thai kỳ. 

Trước khi tiêm, nên đối chiếu độ tuổi, tiền sử tiêm, tình trạng sức khỏe và sản phẩm thực tế được sử dụng. Nếu chưa rõ mình hoặc trẻ cần bao nhiêu liều, nên tiêm vào thời điểm nào hoặc có tình trạng sức khỏe nào cần lưu ý, bạn có thể trao đổi với Phòng khám 125 Thái Thịnh để được tư vấn và sàng lọc trước tiêm.

Tài liệu tham khảo:

1. World Health Organization. Global Influenza Programme - Vaccine use.
2. World Health Organization Vietnam. Influenza (Seasonal). 28 February 2025.
3. World Health Organization. Global Influenza Programme – Influenza vaccination in the tropics and subtropics.
4. World Health Organization. Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2026–2027 northern hemisphere influenza season. 27 February 2026.
5. Centers for Disease Control and Prevention. Interim Clinical Considerations for the Use of Seasonal Influenza Vaccines in the United States. 1 September 2026.
6. Centers for Disease Control and Prevention. Seasonal Influenza Vaccine Dosage & Administration. 12 May 2026.
7. Centers for Disease Control and Prevention. Key Facts About Seasonal Flu Vaccine. 2026.
8. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Guidance for Seasonal Influenza Vaccine Safety. 2026.
9. Centers for Disease Control and Prevention. Flu Vaccines and People with Egg Allergies.
10. Centers for Disease Control and Prevention. Influenza (Flu) and Breastfeeding.
11. World Health Organization. Influenza: A(H5N1).
12. American College of Obstetricians and Gynecologists. 2026 Maternal Immunization Schedule.
13. American College of Obstetricians and Gynecologists. Maternal Immunizations. 2026.