Biến chứng tay chân miệng ở trẻ nhỏ thường bị xem là lành tính và bỏ qua gây nguy hiểm cho trẻ nhỏ vì diễn tiến nhanh. Theo Bộ Y tế Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng chục nghìn ca mắc, trong đó, có một tỷ lệ không nhỏ sẽ chuyển nặng với những biến chứng như viêm não, phù phổi cấp, suy tim. Đáng chú ý, Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo, virus EV71 là tác nhân phổ biến gây bệnh có thể dẫn đến biến chứng thần kinh nghiêm trọng, thậm chí là gây tử vong cho trẻ em dưới 5 tuổi. Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và hiểu rõ các biến chứng có thể xảy ra không chỉ giúp phụ huynh chủ động phòng ngừa, chăm sóc bé mà còn có thể đưa bé đi thăm khám kịp thời.

Tổng quan về bệnh tay chân miệng

Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm cấp tính thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm trẻ dưới 5 tuổi. Tác nhân gây bệnh chủ yếu là các loại virus đường ruột, trong đó phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Trong khi CA16 thường gây bệnh nhẹ, thì EV71 lại tiềm ẩn nguy cơ gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng liên quan đến thần kinh, tim mạch và hô hấp, đặc biệt là ở trẻ em.

Bệnh dễ dàng lây lan qua đường tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng, phân, nước bọt hoặc qua các vật dụng dùng chung như đồ chơi, khăn, ly uống nước. Môi trường nhà trẻ, mẫu giáo, nơi có nhiều trẻ nhỏ sinh hoạt cùng nhau là điều kiện lý tưởng để virus phát tán rộng rãi.

Triệu chứng ban đầu thường bắt đầu với sốt nhẹ đến sốt cao, kèm theo đau họng, loét miệng và nổi ban dạng mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc mông. Trẻ thường quấy khóc, bỏ bú, kém ăn do đau miệng, thậm chí có thể nôn ói và tiêu chảy nhẹ.

Tại Việt Nam, bệnh tay chân miệng thường xuất hiện quanh năm, nhưng đặc biệt dễ bùng phát thành dịch vào các tháng 5 - 6 và 9 - 10, những thời điểm thời tiết nóng ẩm, thuận lợi cho virus sinh sôi. Mặc dù phần lớn ca bệnh đều tự hồi phục sau khoảng 7 - 10 ngày, nhưng không ít trường hợp lại chuyển nặng nhanh chóng nếu không được theo dõi sát sao. Nhiều ca bệnh trở nặng sau vài giờ và có tỷ lệ tử vong cao. Do đó, cha mẹ cần hiểu rõ về bệnh và nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo để ngăn ngừa biến chứng tay chân miệng nguy hiểm cho trẻ.

Tổng quan về bệnh tay chân miệng

Cảnh báo 7 biến chứng tay chân miệng nguy hiểm ở trẻ nhỏ

Mặc dù phần lớn các ca tay chân miệng đều nhẹ và tự khỏi sau khoảng một tuần nhưng trên thực tế vẫn có không ít trẻ gặp phải các biến chứng tay chân miệng nguy hiểm, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Mức độ bệnh được phân chia theo 4 độ từ nhẹ đến nặng:

• Mức độ 1: Có loét miệng và sang thương trên da
• Mức độ 2: Có dấu hiệu biến chứng thần kinh
• Mức độ 3: Biến chứng nặng trên thần kinh, tim mạch và hô hấp
• Mức độ 4: Biến chứng rất nặng, khó hồi phục, di chứng nghiêm trọng.

Trong đó từ độ 2 trở đi, trẻ cần được nhập viện để theo dõi sát sao. Càng ở độ tuổi nhỏ, nguy cơ biến chứng càng cao do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ phản ứng quá mức với virus. Các biến chứng phổ biến do bệnh tay chân miệng gây ra ở trẻ bao gồm:

2.1. Biến chứng mất nước nặng

Mất nước là biến chứng thường bị đánh giá thấp nhưng lại rất phổ biến ở trẻ mắc tay chân miệng. Nguyên nhân chủ yếu là do trẻ đau miệng, loét họng khiến việc ăn uống trở nên khó khăn, dẫn đến giảm lượng nước nạp vào cơ thể. Ngoài ra, sốt cao và nôn ói tiêu chảy nhẹ hoặc sốt kéo dài, cơ thể trẻ nhanh chóng mất nước, dễ suy kiệt nếu không được bù nước đúng cách. 

Nếu không được bù nước kịp thời, trẻ có thể rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tuần hoàn và chức năng các cơ quan. Điều nguy hiểm là nhiều phụ huynh chỉ chú ý đến các nốt ban mà bỏ qua việc theo dõi lượng nước trẻ uống hàng ngày.

Nhận biết sớm dấu hiệu mất nước sẽ giúp can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng nặng hơn. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần bù nước đúng cách đã có thể cải thiện đáng kể tình trạng của trẻ.

Các dấu hiệu mất nước cần chú ý:

• Môi khô, lưỡi khô
• Ít tiểu, nước tiểu sẫm màu
• Trẻ mệt, ít hoạt động
• Khóc không có nước mắt
• Da khô, mất đàn hồi

Nếu không vệ sinh miệng sạch sẽ hoặc để trẻ nhịn uống kéo dài, mất nước sẽ làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng và kéo dài thời gian bệnh. Biến chứng này cần được kiểm soát ngay từ đầu bằng cách chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên thực phẩm mềm, dễ nuốt cho trẻ, đồng thời theo dõi sát dấu hiệu khát nước, khô môi, tiểu ít,... những cảnh báo sớm của mất nước. Đồng thời, phụ huynh nên tăng cường cho trẻ uống nước, oresol theo hướng dẫn và theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu nặng.

Biến chứng tiêu hóa – mất nước nặng

2.2. Viêm màng não là biến chứng thần kinh nguy hiểm nhất

Viêm não là biến chứng nghiêm trọng hàng đầu của tay chân miệng, thường gặp ở các ca nhiễm virus EV71. Khi virus tấn công hệ thần kinh trung ương, trẻ có thể xuất hiện những rối loạn về ý thức, vận động và hành vi. Điều nguy hiểm là giai đoạn đầu, các dấu hiệu khá kín đáo nên dễ bị bỏ qua, đặc biệt khi trẻ chỉ mới sốt hoặc nổi ban. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, tình trạng có thể tiến triển nặng gây co giật, hôn mê và đe dọa tính mạng.

Phụ huynh cần hiểu rằng viêm não không chỉ ảnh hưởng trong giai đoạn cấp mà còn có thể để lại di chứng lâu dài như chậm phát triển trí tuệ, rối loạn vận động. Vì vậy, việc theo dõi sát các biểu hiện bất thường trong những ngày đầu mắc bệnh là cực kỳ quan trọng. Những thay đổi nhỏ trong hành vi của trẻ như dễ giật mình, ngủ không yên hay quấy khóc bất thường có thể là tín hiệu cảnh báo sớm.

Các dấu hiệu nhận biết viêm não gồm:

• Trẻ giật mình chới với, đặc biệt khi vừa ngủ
• Run tay chân, đi loạng choạng (ở trẻ lớn)
• Quấy khóc liên tục, khó dỗ
• Ngủ li bì, khó đánh thức
• Co giật hoặc mất ý thức trong trường hợp nặng

Khi thấy các biểu hiện này, cần đưa trẻ đi khám ngay để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả nghiêm trọng.

2.3. Viêm màng não vô khuẩn

Viêm màng não vô khuẩn là biến chứng xảy ra khi virus xâm nhập vào lớp màng bao quanh não và tủy sống. So với viêm não, mức độ có thể nhẹ hơn nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được phát hiện sớm. Trẻ mắc biến chứng này thường có biểu hiện sốt cao kéo dài, đau đầu, nôn ói và trở nên nhạy cảm với ánh sáng hoặc tiếng động.

Một trong những khó khăn khi nhận biết viêm màng não vô khuẩn là các triệu chứng ban đầu khá giống với cảm cúm hoặc sốt virus thông thường. Điều này khiến nhiều phụ huynh chủ quan, tiếp tục theo dõi tại nhà mà không đưa trẻ đi khám sớm. Tuy nhiên, nếu để kéo dài, tình trạng viêm có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây biến chứng nặng hơn.

Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp trẻ hồi phục tốt mà không để lại di chứng. Vì vậy, phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến những biểu hiện bất thường liên quan đến thần kinh, đặc biệt trong giai đoạn 3–5 ngày đầu của bệnh.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Sốt cao liên tục, khó hạ
• Trẻ than đau đầu hoặc quấy khóc nhiều (trẻ nhỏ)
• Nôn ói nhiều lần
• Cứng cổ, khó cúi đầu
• Sợ ánh sáng, kích thích khi có tiếng động

Nếu nghi ngờ viêm màng não, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và theo dõi sát.

 Biến chứng tim mạch - hô hấp

2.4. Nhiễm trùng huyết

Nhiễm trùng huyết là biến chứng nguy hiểm khi virus hoặc vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây phản ứng viêm toàn thân. Dù không phổ biến như các biến chứng thần kinh, nhưng khi xảy ra, tình trạng này có thể tiến triển rất nhanh và gây sốc nhiễm trùng. Trẻ có thể từ trạng thái bình thường chuyển sang nguy kịch chỉ trong thời gian ngắn nếu không được cấp cứu kịp thời.

Trong bối cảnh tay chân miệng, nhiễm trùng huyết có thể xuất hiện khi hệ miễn dịch của trẻ suy yếu hoặc có bội nhiễm. Đây là lý do vì sao việc chăm sóc và vệ sinh đúng cách trong quá trình bệnh đóng vai trò rất quan trọng. Phụ huynh cần theo dõi sát tình trạng toàn thân của trẻ, không chỉ tập trung vào các nốt ban ngoài da.

Các biểu hiện của nhiễm trùng huyết thường khá rõ ràng khi bệnh đã tiến triển, nhưng giai đoạn đầu có thể chỉ là những thay đổi nhẹ. Vì vậy, cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu toàn thân bất thường.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Sốt cao hoặc hạ thân nhiệt bất thường
• Trẻ mệt lả, lừ đừ
• Da tái, lạnh hoặc nổi vân tím
• Nhịp tim nhanh, thở nhanh
• Ít tiểu hoặc bỏ bú

Nhiễm trùng huyết là tình trạng cấp cứu, cần được điều trị ngay tại bệnh viện để tránh nguy cơ tử vong.

2.5. Biến chứng mất móng

Bong móng tay, móng chân là biến chứng ít gặp, xảy ra muộn sau khi trẻ đã khỏi tay chân miệng, thường khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Tuy nhiên, đây là biến chứng lành tính và không gây nguy hiểm đến sức khỏe nếu được chăm sóc đúng cách. Nguyên nhân được cho là do virus ảnh hưởng đến quá trình phát triển của móng trong giai đoạn mắc bệnh.

Hiện tượng này thường xuất hiện sau 3–8 tuần kể từ khi trẻ khỏi bệnh. Móng có thể bị tách khỏi giường móng, đổi màu hoặc rụng dần. Dù không gây đau nhiều, nhưng nếu không giữ vệ sinh tốt, vùng móng có thể bị nhiễm trùng thứ phát. Đây là hậu quả của phản ứng viêm toàn thân trong quá trình cơ thể chống lại virus. Khi virus ảnh hưởng đến mầm móng, là vùng chịu trách nhiệm hình thành móng mới và  quá trình tạo móng có thể bị gián đoạn, dẫn đến móng cũ bong ra khỏi giường móng.

Điều quan trọng là phụ huynh không nên quá hoang mang khi thấy móng trẻ bong ra, vì móng mới sẽ mọc lại bình thường theo thời gian. Tuy nhiên, vẫn cần theo dõi để đảm bảo không có dấu hiệu bất thường đi kèm.

Các biểu hiện thường gặp:

• Móng tay hoặc móng chân bị bong khỏi nền móng
• Móng đổi màu trắng đục hoặc vàng
• Móng giòn, dễ gãy
• Không đau hoặc chỉ khó chịu nhẹ
• Móng mới mọc dần thay thế móng cũ

Giữ vệ sinh tay chân sạch sẽ và tránh để trẻ cắn móng sẽ giúp hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và hỗ trợ quá trình phục hồi tốt hơn.

Biến chứng mất móng

2.6. Biến chứng viêm cơ tim do tay chân miệng ở trẻ nhỏ

Viêm cơ tim là một trong những biến chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm của bệnh tay chân miệng, đặc biệt liên quan đến virus EV71. Khi virus xâm nhập và tấn công vào cơ tim, chức năng co bóp của tim sẽ bị suy giảm nhanh chóng, dẫn đến rối loạn nhịp tim và nguy cơ suy tim cấp. Điều đáng lo ngại là biến chứng này có thể diễn tiến rất nhanh, chỉ trong vài giờ nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Trên thực tế, nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn các dấu hiệu ban đầu với mệt mỏi thông thường nên dễ bỏ qua “thời điểm vàng” điều trị.

Các dấu hiệu nhận biết viêm cơ tim ở trẻ mắc tay chân miệng thường không quá rầm rộ ở giai đoạn đầu, nhưng sẽ rõ dần khi bệnh tiến triển. Trẻ có thể biểu hiện mệt bất thường, quấy khóc, bú kém hoặc bỏ ăn. Nhịp tim nhanh hơn bình thường ngay cả khi trẻ đang nghỉ ngơi là dấu hiệu rất quan trọng. Một số trường hợp có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, da tái nhợt, tay chân lạnh hoặc thở nhanh. Khi tình trạng nặng hơn, trẻ có thể rơi vào trạng thái lơ mơ, tím tái hoặc sốc tim mạch.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt chú ý gồm:

• Nhịp tim nhanh bất thường, không tương xứng với mức sốt
• Trẻ mệt lả, ít vận động, bú kém rõ rệt
• Da tái, tay chân lạnh, vã mồ hôi nhiều
• Thở nhanh, khó thở hoặc thở gấp
• Quấy khóc liên tục hoặc li bì khó đánh thức

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức. Viêm cơ tim nếu được phát hiện sớm có thể kiểm soát, nhưng nếu chậm trễ có thể dẫn đến suy tim cấp, trụy tim mạch và đe dọa tính mạng.

2.7. Biến chứng phù phổi cấp ở trẻ mắc tay chân miệng

Phù phổi cấp là một biến chứng cực kỳ nguy hiểm và là nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ mắc tay chân miệng nặng. Tình trạng này xảy ra khi dịch ứ đọng trong phổi, làm cản trở quá trình trao đổi oxy, khiến trẻ rơi vào suy hô hấp nhanh chóng. Phù phổi thường xuất hiện sau các biến chứng thần kinh như viêm não hoặc tổn thương thân não, do rối loạn điều hòa thần kinh thực vật. Điều này khiến diễn tiến bệnh trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn rất nhiều.

Điểm đáng sợ của phù phổi cấp là tiến triển cực nhanh, đôi khi chỉ trong vài giờ. Trẻ có thể từ trạng thái bình thường chuyển sang suy hô hấp nặng nếu không được theo dõi sát. Ban đầu, trẻ có thể chỉ ho nhẹ, thở nhanh hoặc mệt. Tuy nhiên, khi dịch bắt đầu tích tụ nhiều trong phổi, các triệu chứng sẽ trở nên rõ rệt và nguy hiểm hơn.

Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu sau:

• Thở nhanh, thở gấp, có thể kèm rút lõm lồng ngực
• Khó thở, trẻ phải ngồi dậy để thở
• Da tím tái, môi tím do thiếu oxy
• Ho nhiều, có thể có bọt hồng ở miệng
• Vã mồ hôi, lo lắng, kích thích hoặc vật vã

Phù phổi cấp là tình trạng cấp cứu y khoa, cần can thiệp ngay tại bệnh viện với các biện pháp hỗ trợ hô hấp và hồi sức tích cực. Nếu phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về hô hấp, phụ huynh không nên chần chừ theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay để giảm nguy cơ tử vong.

Biến chứng do nhiễm trùng thứ phát

Dấu hiệu cảnh báo trẻ đang chuyển nặng

Tay chân miệng có thể chuyển từ nhẹ sang nặng rất nhanh, đặc biệt trong giai đoạn ngày thứ 2–5 của bệnh. Nhiều trường hợp trẻ vẫn còn tỉnh táo nhưng bên trong đã bắt đầu xuất hiện biến chứng thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp. Nếu trẻ xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu, đặc biệt là nhóm triệu chứng thần kinh hoặc hô hấp, phụ huynh không nên tiếp tục theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Phát hiện càng sớm, khả năng kiểm soát biến chứng và bảo vệ an toàn cho trẻ càng cao.

Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu sau:

• Sốt cao ≥ 39°C, kéo dài, không đáp ứng thuốc hạ sốt
• Trẻ giật mình liên tục, đặc biệt khi vừa chợp mắt
• Quấy khóc bất thường, khó dỗ hoặc kích thích nhiều
• Ngủ li bì, mệt lả, khó đánh thức
• Run tay chân, đi loạng choạng ở trẻ lớn
• Nôn ói nhiều lần trong ngày
• Thở nhanh, thở gấp hoặc có dấu hiệu khó thở
• Da tái, môi tím hoặc tay chân lạnh
• Nhịp tim nhanh bất thường, vã mồ hôi nhiều
• Bỏ bú, ăn uống kém, ít tiểu

Các giai đoạn diễn tiến của bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng thường không diễn ra đột ngột mà tiến triển theo từng giai đoạn rõ ràng. Việc nắm được diễn tiến này giúp phụ huynh chủ động theo dõi, nhận biết sớm thời điểm bệnh có nguy cơ chuyển nặng để can thiệp kịp thời. Đặc biệt, giai đoạn 2–3 cần theo dõi sát vì biến chứng nguy hiểm dễ xuất hiện.

Khi nào cần đưa trẻ đi gặp bác sĩ?

Cha mẹ cần đặc biệt chú ý và đưa trẻ đến cơ sở y tế trong các trường hợp sau:

• Trẻ sốt cao liên tục trên 3 ngày, không đáp ứng thuốc hạ sốt thông thường hoặc có biểu hiện lừ đừ, quấy khóc không dứt.
• Có dấu hiệu mất nước như khô môi, ít nước tiểu, mắt trũng, không chịu bú hoặc uống nước.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc có bệnh lý nền, hệ miễn dịch yếu.
• Bệnh kéo dài quá 10 ngày mà không cải thiện, phát ban lan rộng hoặc loét miệng khiến trẻ bỏ ăn nghiêm trọng.

Ngoài ra, nếu trẻ xuất hiện những biểu hiện nghi ngờ biến chứng thần kinh – tim mạch – hô hấp, cần đưa đi khám ngay:

• Giật mình liên tục, kể cả khi trẻ đang thức, hoặc đang ngủ thì choàng tỉnh và khóc thét.
• Rối loạn vận động, trẻ run tay chân, đi đứng loạng choạng, yếu cơ, mất thăng bằng.
• Thở nhanh, thở mệt, thở không đều, có dấu hiệu co rút lồng ngực, cánh mũi phập phồng, da tím tái.
• Rối loạn ý thức, trẻ ngủ nhiều bất thường, khó đánh thức, phản ứng chậm hoặc có biểu hiện hôn mê.
• Tay chân lạnh, da nổi vân tím.
• Cha mẹ quá lo lắng, không thể theo dõi tại nhà, hoặc nhà ở xa cơ sở y tế thì nên chủ động cho trẻ nhập viện sớm để được theo dõi.

Khi nào cần đưa trẻ đi gặp bác sĩ?

Lưu ý phòng bệnh và chữa bệnh tay chân miệng cho trẻ

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm có thể lây lan nhanh chóng trong cộng đồng. Do đó, việc phòng ngừa đúng cách ngay từ đầu đóng vai trò cực kỳ quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát dịch cũng như tránh những biến chứng nguy hiểm ở trẻ.

Phòng bệnh tay chân miệng chủ yếu dựa vào việc giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã, sau khi chăm sóc trẻ bệnh…
• Ăn chín, uống sôi, tuyệt đối không dùng thức ăn chưa được nấu kỹ. Các vật dụng như bát, thìa, bình sữa cần được vệ sinh và tiệt trùng kỹ lưỡng.
• Không để trẻ ngậm tay, mút đồ chơi, tránh dùng chung khăn, ly uống nước, đồ chơi hoặc vật dụng sinh hoạt với người khác.
• Làm sạch đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn, sàn nhà và các bề mặt tiếp xúc mỗi ngày bằng dung dịch sát khuẩn an toàn.
• Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh, kể cả khi chỉ nghi ngờ. Nếu có ca bệnh tại trường/lớp, cần cho trẻ nghỉ học và theo dõi sát sức khỏe.
• Sử dụng nhà vệ sinh đúng cách, xử lý phân và chất thải đúng quy định để tránh lây lan qua đường tiêu hóa.

Đặc biệt, hiện nay tại Việt Nam đã có vắc-xin phòng bệnh tay chân miệng, áp dụng cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để cân nhắc tiêm phòng sớm cho con.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho tay chân miệng. Hầu hết các trường hợp sẽ tự khỏi sau 7–10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách tại nhà. Một số biện pháp thường được áp dụng để chăm sóc cho trẻ bị tay chân miệng:

• Giảm đau, hạ sốt: Có thể sử dụng thuốc như paracetamol theo đúng liều lượng bác sĩ hướng dẫn.
• Giữ vệ sinh răng miệng và vùng loét: Dùng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ để súc miệng, lau miệng giúp làm dịu vết loét.
• Bổ sung nước và điện giải: Trẻ có thể biếng ăn, lười uống nước do đau miệng, cha mẹ cần kiên nhẫn khuyến khích trẻ uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần. Có thể bổ sung nước hoa quả, oresol theo chỉ dẫn.
• Chế độ ăn mềm, dễ tiêu: Tránh thức ăn cay, nóng, mặn. Ưu tiên cháo loãng, súp, sữa mát, trái cây mềm hoặc sinh tố nguội.

Trong mọi trường hợp, cần theo dõi sát các biểu hiện lạ và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi nghi ngờ biến chứng. Không tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc bôi ngoài da khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Lưu ý phòng bệnh và chữa bệnh tay chân miệng cho trẻ

Câu hỏi thường gặp về các biến chứng tay chân miệng

Tay chân miệng bao lâu thì khỏi?

Thông thường, bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ sẽ tự khỏi sau khoảng 7–10 ngày nếu ở thể nhẹ. Tuy nhiên, giai đoạn từ ngày thứ 2–5 là thời điểm bệnh dễ chuyển nặng nhất, vì vậy phụ huynh không nên chủ quan dù trẻ có dấu hiệu cải thiện ban đầu.

Khi nào cần đưa trẻ đi viện ngay?

Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như: sốt cao không hạ, giật mình liên tục, ngủ li bì, nôn nhiều, thở nhanh hoặc tím tái. Đây là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh hoặc hô hấp nguy hiểm.

Trẻ bị tay chân miệng có cần dùng kháng sinh không?

Không. Tay chân miệng là bệnh do virus gây ra nên không cần dùng kháng sinh, trừ khi có bội nhiễm vi khuẩn và được bác sĩ chỉ định. Việc tự ý dùng kháng sinh có thể gây hại và làm tăng nguy cơ kháng thuốc.

Tay chân miệng có lây không và lây qua đường nào?

Bệnh rất dễ lây, chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, họng, nước bọt hoặc phân của người bệnh. Trẻ có thể lây bệnh khi dùng chung đồ chơi, dụng cụ ăn uống hoặc tiếp xúc gần với trẻ mắc bệnh.

Sau khi khỏi bệnh, trẻ có bị lại không?

Có. Trẻ vẫn có thể mắc lại tay chân miệng do có nhiều chủng virus khác nhau gây bệnh. Vì vậy, việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ vẫn rất quan trọng để phòng bệnh tái phát.

Trẻ bị tay chân miệng có nên tắm không?

Có thể tắm cho trẻ bằng nước ấm trong phòng kín gió để giữ vệ sinh cơ thể, giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng da. Tuy nhiên, cần tắm nhẹ nhàng, tránh làm vỡ các bóng nước trên da.

Bong móng sau tay chân miệng có nguy hiểm không?

Không quá nguy hiểm. Đây là biến chứng lành tính, móng sẽ mọc lại bình thường sau một thời gian. Phụ huynh chỉ cần giữ vệ sinh sạch sẽ và theo dõi để tránh nhiễm trùng.

Trên đây là những biến chứng tay chân miệng nguy hiểm ở trẻ em nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời. Nhận biết sớm các dấu hiệu chuyển biến nặng và diễn tiến bệnh giúp phụ huynh có thể kịp thời phát hiện, xử trí kịp thời. Nếu phụ huynh còn băn khoăn, cần được thăm khám, tư vấn kỹ hơn, hãy đưa bé đến Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic để được tư vấn, thăm khám, điều trị kịp thời.