Cường giáp là một trong những rối loạn nội tiết phổ biến nhưng thường bị bỏ qua do các triệu chứng dễ nhầm lẫn với căng thẳng, mệt mỏi thông thường. Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, cơ thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt là tim mạch, thần kinh và khả năng chuyển hóa. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo bệnh cường giáp có vai trò quan trọng giúp người bệnh được chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm. Hãy cùng Phòng khám 125 Thái Thịnh tìm hiểu 7 dấu hiệu nhận biết thường gặp.
Cường giáp là bệnh gì?
Cường giáp hay cường tuyến giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, sản xuất và giải phóng hormone tuyến giáp, chủ yếu là T3 và T4 cao hơn nhu cầu bình thường của cơ thể. Các hormone này đóng vai trò điều hòa quá trình chuyển hóa năng lượng, nhịp tim, thân nhiệt và hoạt động của nhiều cơ quan khác.
Khi nồng độ hormone tuyến giáp tăng cao, kéo dài sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái bất thường, gây rối loạn chức năng ở tim mạch, thần kinh, tiêu hóa hoặc sinh sản.
Cường giáp có thể gặp ở mọi lứa tuổi, phổ biến ở nữ giới và thường liên quan đến các bệnh lý tuyến giáp như Basedow (Graves), viêm tuyến giáp, bướu giáp đa nhân nhiễm độc hoặc do sử dụng quá liều thuốc hormone giáp. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh cường giáp có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, suy tim, loãng xương và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Nguyên nhân gây bệnh cường giáp
Bệnh cường giáp xảy ra khi tuyến giáp hoạt động quá mức, sản xuất dư thừa hormone tuyến giáp, từ đó gây rối loạn nhiều cơ quan trong cơ thể. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này, được trình bày rõ ràng và dễ theo dõi:
- Bệnh Basedow là nguyên nhân hàng đầu gây cường giáp, chiếm tỷ lệ cao nhất. Basedow là một bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tạo ra kháng thể kích thích tuyến giáp hoạt động liên tục, làm tăng tiết hormone không kiểm soát. Người bệnh thường kèm theo các dấu hiệu đặc trưng như lồi mắt, bướu cổ lan tỏa và tim đập nhanh.
- Nhân giáp độc hoặc bướu giáp đa nhân độc, một hoặc nhiều nhân trong tuyến giáp có thể tự hoạt động độc lập, sản xuất hormone tuyến giáp quá mức mà không chịu sự điều hòa của cơ thể. Tình trạng này thường gặp ở người trung niên và người cao tuổi, tiến triển âm thầm nhưng có thể gây biến chứng tim mạch nếu không phát hiện sớm.
- Viêm tuyến giáp sau sinh, viêm tuyến giáp bán cấp có thể khiến hormone tuyến giáp bị “rò rỉ” vào máu, gây cường giáp tạm thời. Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột nhưng có thể tự hồi phục nếu được theo dõi và điều trị đúng cách.
- Sử dụng quá liều hormone tuyến giáp hoặc dùng thuốc, thực phẩm chức năng chứa hormone giáp không đúng chỉ định có thể dẫn đến cường giáp do thuốc. Đây là nguyên nhân có thể phòng tránh nếu tuân thủ hướng dẫn y tế.
- Nạp quá nhiều iod kéo dài thuốc hoặc dung dịch chứa iod, hoặc tiếp xúc với chất cản quang trong chẩn đoán hình ảnh, có thể kích thích tuyến giáp hoạt động quá mức ở một số đối tượng nhạy cảm.
- Yếu tố di truyền và cơ địa, với người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp, đặc biệt là bệnh tự miễn, có nguy cơ bị cường giáp cao hơn so với người bình thường.
Bướu cổ cũng là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh cường giáp
Tìm hiểu ngay: Mắc bệnh tuyến giap có mang thai được không?
ối tượng có nguy cơ bị bệnh cường giáp cao
Cường giáp có thể gặp ở nhiều đối tượng khác nhau, tuy nhiên một số nhóm dưới đây được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Việc nhận biết sớm nhóm nguy cơ giúp chủ động theo dõi sức khỏe và thăm khám kịp thời:
- Phụ nữ, đặc biệt trong độ tuổi sinh sản. Phụ nữ có nguy cơ mắc cường giáp cao hơn nam giới do sự khác biệt về nội tiết và miễn dịch. Các giai đoạn như mang thai, sau sinh hoặc tiền mãn kinh dễ làm rối loạn hoạt động tuyến giáp.
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp, Basedow hoặc các bệnh tự miễn khác, nguy cơ mắc bệnh sẽ tăng lên đáng kể do yếu tố di truyền.
- Người mắc bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp, đái tháo đường type 1… làm hệ miễn dịch rối loạn, dễ tấn công tuyến giáp và gây cường giáp.
- Người thường xuyên căng thẳng, stress kéo dài có thể kích hoạt rối loạn nội tiết và miễn dịch, từ đó làm tăng nguy cơ khởi phát hoặc làm nặng thêm bệnh cường giáp.
- Người sử dụng nhiều iod hoặc thuốc chứa iod có thể kích thích tuyến giáp hoạt động quá mức, đặc biệt ở người có sẵn bệnh lý tuyến giáp tiềm ẩn.
- Phụ nữ sau sinh là giai đoạn dễ xảy ra viêm tuyến giáp sau sinh, có thể dẫn đến cường giáp tạm thời nếu không được theo dõi và phát hiện sớm.
Rối loạn giấc ngủ: người bệnh cường giáp hay bị khó ngủ, giấc ngủ không yên, giấc ngủ ngắn hơn bình thường.
Cảnh báo 7 dấu hiệu nhận biết bệnh cường giáp nguy hiểm
Tim đập nhanh, hồi hộp bất thường
Một trong những dấu hiệu điển hình và nguy hiểm nhất của bệnh cường giáp là tình trạng tim đập nhanh, đánh trống ngực ngay cả khi nghỉ ngơi. Người bệnh có thể cảm nhận rõ nhịp tim tăng liên tục, kèm theo cảm giác hồi hộp, hụt hơi, mệt mỏi khi vận động nhẹ. Nguyên nhân là do hormone tuyến giáp tăng cao kích thích hệ tim mạch hoạt động quá mức. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim, rung nhĩ và làm tăng nguy cơ suy tim, đặc biệt nguy hiểm ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim mạch nền.
Sụt cân nhanh dù ăn uống bình thường hoặc ăn nhiều
Sụt cân không rõ nguyên nhân là dấu hiệu cảnh báo sớm của cường giáp nhưng thường bị bỏ qua. Người bệnh có thể ăn nhiều hơn bình thường, cảm giác nhanh đói nhưng cân nặng vẫn giảm nhanh trong thời gian ngắn. Điều này xảy ra do hormone tuyến giáp làm tăng chuyển hóa năng lượng quá mức, khiến cơ thể “đốt cháy” calo liên tục. Nếu không kiểm soát kịp thời, sụt cân kéo dài có thể dẫn đến suy nhược cơ thể, giảm sức đề kháng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
Bệnh cường giáp sẽ gây nên biến chứng nguy hiểm như loãng xương, xương yếu và dễ gãy
Đừng bỏ qua: Dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tuyên giáp thường gặp
Run tay chân, lo lắng và dễ kích thích
Người mắc cường giáp thường xuất hiện tình trạng run nhẹ ở tay, đặc biệt khi duỗi thẳng ngón tay. Đi kèm là cảm giác bồn chồn, lo âu, dễ cáu gắt, mất kiểm soát cảm xúc dù không có nguyên nhân rõ ràng. Đây là hậu quả của việc hormone tuyến giáp kích thích hệ thần kinh trung ương quá mức. Nhiều trường hợp còn bị mất ngủ kéo dài, khó tập trung, giảm hiệu suất làm việc và sinh hoạt hằng ngày, ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống.
Ra nhiều mồ hôi, sợ nóng bất thường
Một dấu hiệu đặc trưng khác của cường giáp là cảm giác nóng bức, khó chịu ngay cả khi thời tiết mát mẻ. Người bệnh thường ra nhiều mồ hôi, da ẩm, nóng và có thể kèm theo đỏ da. Nguyên nhân là do quá trình trao đổi chất tăng cao làm cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn bình thường. Tình trạng này kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm mất nước, rối loạn điện giải nếu không được bù nước và điều chỉnh kịp thời.
Rối loạn tiêu hóa, đi ngoài nhiều lần
Cường giáp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tiêu hóa, gây ra tình trạng đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân lỏng hoặc tiêu chảy kéo dài. Người bệnh cũng có thể cảm thấy đầy bụng, khó tiêu nhưng vẫn ăn ngon miệng. Đây là hệ quả của việc hormone tuyến giáp kích thích nhu động ruột hoạt động nhanh hơn bình thường. Nếu không được kiểm soát, rối loạn tiêu hóa kéo dài có thể gây suy dinh dưỡng, mất cân bằng vi chất và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
Dấu hiệu của bệnh cường giáp
Rối loạn kinh nguyệt và giảm khả năng sinh sản
Ở nữ giới, cường giáp thường gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt như kinh thưa, lượng kinh ít hoặc thậm chí vô kinh. Tình trạng mất cân bằng hormone kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến khả năng rụng trứng, làm giảm khả năng thụ thai. Với nam giới, cường giáp có thể gây giảm ham muốn, rối loạn chức năng sinh lý. Đây là dấu hiệu nguy hiểm, đặc biệt với người trong độ tuổi sinh sản, cần được phát hiện và điều trị sớm để hạn chế biến chứng lâu dài.
Lồi mắt, thay đổi vùng cổ và tuyến giáp
Một số trường hợp cường giáp, đặc biệt là bệnh Basedow, có biểu hiện lồi mắt, khô mắt, nhìn mờ hoặc cảm giác cộm, đau nhức mắt. Ngoài ra, vùng cổ có thể to lên do tuyến giáp phì đại, dễ quan sát khi nuốt. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn phản ánh tình trạng bệnh đã tiến triển. Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng về mắt, thị lực và các rối loạn tuyến giáp nghiêm trọng hơn
Bệnh cường giáp có thể ảnh hưởng đến tính mạng
Biến chứng nguy hiểm của bệnh cường tuyến giáp
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cường tuyến giáp có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các biến chứng thường gặp bao gồm:
- Biến chứng tim mạch vì hormone tuyến giáp tăng cao khiến tim phải hoạt động liên tục với cường độ lớn, dễ gây tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim, đặc biệt là rung nhĩ, tăng huyết áp và suy tim. Đây là biến chứng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không kiểm soát tốt.
- Cơn bão giáp là biến chứng cấp cứu hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, xảy ra khi hormone tuyến giáp tăng đột ngột. Người bệnh có thể sốt cao, tim đập nhanh, rối loạn ý thức, suy đa cơ quan và nguy cơ tử vong cao nếu không xử trí kịp thời.
- Loãng xương và gãy xương vì cường tuyến giáp làm tăng quá trình hủy xương, giảm mật độ xương, khiến xương trở nên giòn và dễ gãy, đặc biệt ở người cao tuổi và phụ nữ sau mãn kinh.
- Rối loạn tâm thần, thần kinh do người bệnh có thể gặp lo âu kéo dài, mất ngủ, dễ cáu gắt, run tay, suy giảm khả năng tập trung. Trường hợp nặng có thể dẫn đến trầm cảm hoặc rối loạn tâm thần.
- Ảnh hưởng đến sinh sản và thai kỳ ở phụ nữ, cường tuyến giáp có thể gây rối loạn kinh nguyệt, khó thụ thai. Nếu mắc bệnh khi mang thai, nguy cơ sảy thai, sinh non, thai chậm phát triển hoặc tiền sản giật sẽ tăng cao.
- Tổn thương mắt do bệnh Basedow như bị lồi mắt, khô mắt, viêm giác mạc, giảm thị lực, ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và sinh hoạt hàng ngày.
Cần làm gì để phát hiện hội chứng cường giáp
Nếu có những triệu chứng đáng ngờ, bạn cần thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị nhằm bảo vệ sức khỏe của mình cũng như ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng gây nguy hiểm đến tính mạng như suy tim, cơn bão giáp…
Các phương pháp chẩn đoán cường giáp bao gồm:
- Phân tích bệnh sử và các triệu chứng
- Kiểm tra thể chất
- Siêu âm hoặc xạ hình tuyến giáp để xem tuyến giáp của bạn có khối u hay không, có bị viêm hay hoạt động quá mức hay không
- Xét nghiệm máu để đo nồng độ hormone tuyến giáp và các kháng thể tự miễn của tuyến giáp:
Hormone kích thích tuyến giáp (TSH)
Hormone tuyến giáp triiodothyronine (T3 )
Hormone tuyến giáp thyroxine (T4)
Kháng thể men peroxidase tuyến giáp (TPO)
Kháng thể tự miễn kháng receptor của TSH (TRAb)
Cách phòng tránh hiệu quả hội chứng cường giáp
- Luyện tập thể dục thường xuyên
- Bổ sung đủ i-ốt
Bạn có thể liên hệ với các bác sĩ để được tư vấn chi tiết về vấn đề này. Đặc biệt phụ nữ mang thai, người cao tuổi là đối tượng cần lưu ý về việc bổ sung đủ lượng i-ốt hàng ngày để tránh những vấn đề sức khỏe cho thai nhi, sản phụ cũng như người cao tuổi.
- Dinh dưỡng hợp lý
Tăng cường sử dụng các thực phẩm giàu oxy hóa như: trái cây, đặc biệt các loại quả mọng như việt quất, dâu tây…các loại ray xanh như cải xoăn, súp lơ…
- Tầm soát các bệnh lý tuyến giáp nên được thực hiện hàng năm đặc biệt ở đối tượng là nữ giới trên 20 tuổi. Ngoài ra, khi phát hiện những triệu chứng cường giáp như mắt lồi, cổ to, đau họng, thân nhiệt cao, suy giảm thị lực…, người bệnh cần sớm đi khám tại chuyên khoa nội tiết của các trung tâm y tế, bệnh viện lớn trên cả nước.
Siêu âm và thăm khám thường xuyên để phòng ngừa bệnh cường giáp
Câu hỏi thường gặp về bệnh cường giáp
Bệnh cường giáp có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Có. Nhiều trường hợp cường giáp có thể kiểm soát tốt và khỏi bệnh nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ bằng thuốc kháng giáp, i-ốt phóng xạ hoặc phẫu thuật theo chỉ định của bác sĩ.
Cường giáp có nguy hiểm không nếu không điều trị?
Có. Nếu không điều trị, bệnh có thể gây biến chứng tim mạch, loãng xương, rối loạn tâm thần và cơn bão giáp đe dọa tính mạng.
Người bị cường giáp nên kiêng ăn gì?
Nên hạn chế thực phẩm giàu i-ốt như rong biển, tảo biển, chất kích thích như cà phê, rượu bia; đồng thời tránh ăn quá mặn để giảm gánh nặng cho tuyến giáp.
Cường giáp có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?
Có. Bệnh có thể gây rối loạn kinh nguyệt, giảm khả năng thụ thai và tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ nếu không được kiểm soát tốt.
Cường giáp có di truyền không?
Cường giáp không di truyền trực tiếp nhưng có yếu tố gia đình. Người có người thân mắc bệnh tuyến giáp sẽ có nguy cơ cao hơn.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Bạn nên đi khám khi có các dấu hiệu như tim đập nhanh, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, run tay, hồi hộp, lo âu kéo dài hoặc lồi mắt.
Thăm khám với bác sĩ để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm
Điều trị cường giáp mất bao lâu?
Thời gian điều trị tùy từng người, thường kéo dài từ vài tháng đến hơn 1 năm, cần tuân thủ tái khám định kỳ để đánh giá hiệu quả và phòng tái phát.
Trên đây là những dấu hiệu nhận biết bệnh cường giáp nguy hiểm. Phòng khám 125 Thái Thịnh cung cấp dịch vụ khám sức khỏe tổng quát và tầm soát ung thư tuyến giáp với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành về ung bướu đến từ viện K Trung ương; máy móc siêu âm xét nghiệm hiện đại; quy trình thăm khám nhanh chóng, chuyên nghiệp, không phải chờ lâu. Mọi thông tin quý khách liên hệ hotline: 0972 88 11 25.
