Khám tổng quát cuối năm là dịp để mỗi người kiểm tra lại sức khỏe của mình sau những tháng làm việc bận rộn. Có người tăng cân, có người lại cần kiểm tra và theo dõi huyết áp hoặc đường huyết nhưng chưa kịp kiểm tra. Khi lên kế hoạch khám sức khỏe, điều đáng quan tâm là chọn đúng các hạng mục, đúng nhu cầu thay vì cố thực hiện thật nhiều xét nghiệm.

Để tìm hiểu chi tiết về những hạng mục cần thực hiện, hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây của Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic nhé!

Khám tổng quát cuối năm nên kiểm tra những gì?

Khi tìm hiểu các gói khám sức khỏe tổng quát, bạn có thể thấy danh sách xét nghiệm ở mỗi gói không giống nhau. Điều đó không có nghĩa gói nhiều hạng mục nhất luôn là lựa chọn tốt nhất. Có người cần kiểm tra lại đường huyết; người khác quan tâm đến huyết áp hoặc một kết quả siêu âm trước đây. Bác sĩ sẽ cân nhắc tuổi, tiền sử, triệu chứng và những thông tin đã có để tư vấn.

Dưới đây là sáu nhóm kiểm tra thường được nhắc đến khi khám sức khỏe tổng quát, cùng mục đích và những điều bạn nên biết trước khi thực hiện.

Kiểm tra huyết áp, cân nặng và sức khỏe tim mạch

Đo huyết áp, chiều cao và cân nặng là những bước quen thuộc trong nhiều buổi khám. Các chỉ số này giúp bác sĩ có thông tin ban đầu về tình trạng cơ thể, nhất là khi có kết quả từ những lần khám trước để so sánh.

Huyết áp có thể thay đổi giữa các thời điểm đo. Vì vậy, nếu đang theo dõi huyết áp tại nhà, người bệnh nên mang theo sổ ghi chép hoặc ảnh chụp kết quả.

• Huyết áp: Nếu từng được thông báo huyết áp cao, đang dùng thuốc hoặc thấy kết quả đo ở nhà khác với lúc đi khám, hãy nói rõ với bác sĩ. Không nên tự kết luận có bệnh chỉ từ một lần đo.
• Cân nặng và chỉ số BMI: BMI được tính từ chiều cao và cân nặng, giúp tham khảo tình trạng cân nặng. Nếu tăng hoặc giảm cân rõ rệt mà không có chủ đích, bạn nên cho bác sĩ biết thay đổi đó bắt đầu từ khi nào. BMI không thể tự phản ánh toàn bộ sức khỏe.
• Điện tâm đồ: Đây là xét nghiệm ghi lại hoạt động điện của tim. Bác sĩ có thể cân nhắc khi có lý do phù hợp; người khỏe mạnh, không có triệu chứng và có nguy cơ tim mạch thấp không nhất thiết cần đo điện tâm đồ để sàng lọc định kỳ.

Hãy trao đổi với bác sĩ về những thay đổi trong sinh hoạt, thói quen vận động, giấc ngủ hay những loại thuốc đang sử dụng. Những thông tin này giúp bác sĩ hiểu kết quả đo và tư vấn những bước tiếp theo.

Đo chiều cao và cân nặng khi khám tổng quát cuối năm

Kiểm tra đường huyết và các chỉ số mỡ máu

Đường huyết và mỡ máu thường được quan tâm vì những chỉ số này liên quan đến sức khỏe chuyển hóa và tim mạch. Một số người vẫn cảm thấy bình thường dù kết quả xét nghiệm đã thay đổi. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần làm mọi xét nghiệm trong nhóm này vào đúng thời điểm cuối năm.

Với đường huyết, có hai xét nghiệm dễ được nhắc tới là glucose máu và HbA1c. Glucose máu cho biết lượng đường trong máu tại lúc lấy mẫu. HbA1c giúp bác sĩ nhìn lại mức đường huyết trung bình trong khoảng hai đến ba tháng gần đây. Hai xét nghiệm có mục đích khác nhau và được lựa chọn theo tình trạng cụ thể.

• Glucose máu: Kết quả có thể chịu ảnh hưởng của thời điểm lấy mẫu và tình trạng ăn uống. Nếu trước đây từng có chỉ số đường huyết cao, hãy mang theo phiếu xét nghiệm cũ để bác sĩ đối chiếu.
• HbA1c: Xét nghiệm này có ích khi cần xem tình trạng đường huyết trong thời gian dài hơn. Một số vấn đề sức khỏe, chẳng hạn thiếu máu nặng hoặc bệnh thận, có thể làm kết quả HbA1c khó diễn giải. Bác sĩ sẽ xem xét khi cần.
• Mỡ máu: Nhóm xét nghiệm này thường gồm cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride. Các chỉ số giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tim mạch cùng với huyết áp, tuổi, bệnh đang mắc và những yếu tố khác.

Nếu một chỉ số có dấu đánh dấu cao hoặc thấp trên phiếu, bạn chưa cần vội kết luận mình mắc bệnh. Bác sĩ sẽ xem chỉ số đó thay đổi nhiều hay ít, những kết quả khác ra sao và có cần kiểm tra lại không.

Đánh giá sức khỏe gan và chức năng thận

Gan và thận giúp cơ thể thực hiện nhiều hoạt động quan trọng. Khi cần kiểm tra hai cơ quan này, bác sĩ có thể hỏi bạn có từng bị tăng men gan, có bệnh thận, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc điều trị lâu dài hay không.

Với gan, hai chỉ số thường gặp là AST và ALT, còn gọi là men gan. Men gan tăng có thể là dấu hiệu gan đang bị ảnh hưởng, nhưng kết quả xét nghiệm không tự cho biết chính xác nguyên nhân. Mặt khác, men gan bình thường cũng chưa đủ để khẳng định gan hoàn toàn khỏe mạnh.

Với thận, bác sĩ có thể dựa vào xét nghiệm máu và nước tiểu để kiểm tra khả năng lọc của thận hoặc tìm những thay đổi cần theo dõi.

• AST và ALT: Nếu lần khám trước từng có men gan tăng, bạn nên mang theo phiếu kết quả và thông tin về thuốc đang sử dụng. Bác sĩ sẽ xem xét có cần làm lại xét nghiệm hoặc kiểm tra thêm hay không.
• Creatinin và eGFR: Creatinin là một chất được thải qua thận. Từ xét nghiệm này và các thông tin liên quan, bác sĩ có thể ước tính mức lọc cầu thận (eGFR), tức khả năng lọc máu của thận. Một kết quả riêng lẻ chưa đủ để tự chẩn đoán bệnh thận mạn tính.
• Albumin trong nước tiểu: Xét nghiệm này có thể giúp phát hiện dấu hiệu tổn thương thận ở một số người có nguy cơ, chẳng hạn người mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp. Bác sĩ sẽ tư vấn khi nào cần thực hiện.

Nếu được thông báo một chỉ số gan hoặc thận bất thường, bạn nên hỏi rõ cần theo dõi gì và khi nào kiểm tra lại. Không tự dùng thuốc hay thực phẩm bổ sung chỉ để làm thay đổi kết quả trên phiếu xét nghiệm.

Xét nghiệm đánh giá chức năng thận

Kiểm tra công thức máu và các bất thường huyết học

Công thức máu, hay tổng phân tích tế bào máu, là xét nghiệm cung cấp thông tin về các tế bào có trong máu. Kết quả thường có nhiều dòng với những chữ viết tắt khác nhau, nhưng có thể hiểu đơn giản qua ba nhóm chính: hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.

• Hồng cầu: Có nhiệm vụ đưa oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Các chỉ số liên quan đến hồng cầu có thể giúp bác sĩ tìm hiểu tình trạng thiếu máu hoặc những bất thường khác. Nếu nghi ngờ thiếu máu, bác sĩ có thể cần thêm thông tin hoặc xét nghiệm để xác định nguyên nhân.
• Bạch cầu: Tham gia bảo vệ cơ thể. Số lượng bạch cầu có thể thay đổi trong nhiều tình trạng sức khỏe, không chỉ khi bị nhiễm trùng. Cần xem thêm triệu chứng và các chỉ số khác để hiểu kết quả.
• Tiểu cầu: Giúp cơ thể cầm máu khi bị tổn thương. Nếu số lượng tiểu cầu cao hoặc thấp, bác sĩ sẽ đánh giá mức thay đổi và cân nhắc nguyên nhân phù hợp.

Trên phiếu xét nghiệm, có chỉ số nằm ngoài khoảng tham chiếu chưa chắc đồng nghĩa bạn đang mắc một bệnh nghiêm trọng. Điều quan trọng là kết quả đó đi cùng những biểu hiện gì và có thay đổi so với lần trước hay không.

Nếu từng có kết quả công thức máu bất thường, hãy mang theo phiếu cũ. Bạn có thể hỏi bác sĩ liệu chỉ số đó đã thay đổi ra sao, có cần làm thêm xét nghiệm nào không và khi nào nên kiểm tra lại.

Siêu âm và chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định

Ngoài xét nghiệm máu và nước tiểu, bác sĩ đôi khi cần dùng hình ảnh để kiểm tra một cơ quan hoặc tìm hiểu nguyên nhân của triệu chứng. Những phương pháp như siêu âm và X-quang có mục đích riêng, vì thế không nhất thiết phải thực hiện tất cả trong một buổi khám tổng quát.

• Siêu âm ổ bụng: Giúp quan sát hình ảnh một số cơ quan trong bụng. Bác sĩ có thể chỉ định khi cần kiểm tra một vấn đề cụ thể hoặc theo dõi bất thường từng được phát hiện.
• Siêu âm tuyến giáp, tuyến vú hoặc vùng khác: Mỗi loại siêu âm tập trung vào một vùng cơ thể. Nếu trước đây có kết quả cần theo dõi, bạn nên mang theo bản kết luận hoặc hình ảnh cũ để bác sĩ so sánh.
• X-quang: Sử dụng tia X để tạo hình ảnh vùng cơ thể cần kiểm tra. Khác với X-quang, điện tâm đồ ghi hoạt động điện của tim. Hai phương pháp này không thay thế nhau và chỉ nên thực hiện khi phù hợp với mục đích thăm khám.

Một số bất thường trên hình ảnh cần được theo dõi thêm, nhưng cũng có kết quả chưa chắc ảnh hưởng tới sức khỏe. Vì vậy, sau khi nhận kết quả, bạn nên hỏi bác sĩ bất thường đó có ý nghĩa gì và có cần khám lại không, thay vì tự suy đoán từ tên gọi trên phiếu.

Nếu đã chụp hoặc siêu âm trong năm, hãy cho bác sĩ biết thời điểm thực hiện. Kết quả cũ có thể giúp định hướng lần khám tiếp theo và tránh làm lại những hạng mục chưa cần thiết.

Chụp x-quang kiểm tra tim phổi

Các xét nghiệm và chương trình sàng lọc theo độ tuổi, giới tính

Bên cạnh các kiểm tra sức khỏe thường gặp, một số người còn cần được tư vấn về chương trình sàng lọc bệnh cụ thể. Sàng lọc là việc kiểm tra để tìm dấu hiệu của một bệnh ở người chưa có triệu chứng, trong nhóm đối tượng phù hợp.

Khám tổng quát và sàng lọc ung thư không phải là một. Xét nghiệm đường huyết hay công thức máu không thể thay thế những phương pháp được dùng riêng để sàng lọc ung thư đại trực tràng, ung thư vú hoặc ung thư cổ tử cung.

• Sàng lọc ung thư đại trực tràng: Có những phương pháp kiểm tra riêng cho bệnh này. Tuổi, tiền sử cá nhân và việc gia đình có người mắc bệnh là những thông tin quan trọng để bác sĩ tư vấn.
• Sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung: Mỗi bệnh có phương pháp kiểm tra riêng. Lịch và cách sàng lọc cần phù hợp với từng người, không chỉ dựa vào một gói khám tổng quát chung.
• Xét nghiệm dấu ấn ung thư: Một số xét nghiệm dấu ấn có ích trong những tình huống theo dõi bệnh đã được chẩn đoán. Tuy nhiên, nhiều dấu ấn không phù hợp để sàng lọc ung thư rộng rãi ở người không có triệu chứng. Chỉ số bình thường cũng không đủ để khẳng định không mắc ung thư.

Nếu trong gia đình có người từng mắc ung thư hoặc bạn đã có kết quả sàng lọc trước đây, hãy nói với bác sĩ. Những thông tin đó giúp lựa chọn phương pháp kiểm tra đúng mục đích, thay vì làm nhiều xét nghiệm nhưng chưa chắc giải đáp được vấn đề bạn quan tâm.

Những trường hợp cần ưu tiên kiểm tra sức khỏe vào cuối năm

Không cần đợi đúng dịp cuối năm nếu bạn đang có triệu chứng mới hoặc từng được bác sĩ hẹn tái khám. Với những trường hợp này, điều quan trọng hơn là kiểm tra đúng thời điểm và theo dõi vấn đề sức khỏe đang có.

• Từng có kết quả xét nghiệm bất thường: Nếu lần khám trước bạn được dặn kiểm tra lại đường huyết, mỡ máu, men gan hoặc một chỉ số khác, nên xem mình đã thực hiện lịch hẹn đó chưa. Đừng chỉ nhớ rằng “năm ngoái có một chỉ số cao”; phiếu xét nghiệm cũ sẽ giúp bác sĩ xem mức thay đổi cụ thể.
• Sức khỏe có dấu hiệu thay đổi: Tăng hoặc giảm cân rõ rệt không rõ nguyên nhân, những lần đo huyết áp khác thường hoặc triệu chứng mới là những điều nên trao đổi sớm với bác sĩ. Tùy biểu hiện, bạn có thể cần khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ thực hiện gói tổng quát.
• Đang mắc bệnh cần theo dõi lâu dài: Nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận, hãy ưu tiên lịch kiểm tra do bác sĩ điều trị hướng dẫn. Buổi khám cuối năm có thể là dịp xem lại các kết quả, nhưng không nên tự thay thế lịch tái khám đang có.

Người không có triệu chứng, đã khám gần đây và kết quả ổn định có thể chưa cần làm lại toàn bộ xét nghiệm. Nếu băn khoăn, hãy mang kết quả cũ để bác sĩ tư vấn thời điểm kiểm tra phù hợp.

Những trường hợp cần ưu tiên khám tổng quát cuối năm

Những điều cần chuẩn bị trước khi khám tổng quát cuối năm

Một buổi khám sẽ thuận tiện hơn nếu bạn chuẩn bị trước vài thông tin về sức khỏe. Không cần ghi chép quá nhiều; chỉ cần có kết quả cũ, danh sách thuốc đang dùng và những câu hỏi muốn được giải đáp.

• Mang theo kết quả khám cũ. Bạn nên chuẩn bị phiếu xét nghiệm, kết quả siêu âm hoặc X-quang, đơn thuốc và giấy hẹn tái khám nếu có. Có thể sắp xếp theo ngày để bác sĩ dễ xem sự thay đổi qua từng lần kiểm tra. Kể cả những kết quả bình thường trước đây cũng có thể hữu ích.
• Ghi lại những điều đã thay đổi. Hãy nhớ lại những triệu chứng mới, thay đổi cân nặng, các lần đo huyết áp tại nhà hoặc vấn đề khiến bạn lo lắng. Nếu đang uống thuốc theo đơn hoặc sử dụng thực phẩm bổ sung, hãy chuẩn bị tên sản phẩm để cung cấp khi được hỏi.
• Hỏi trước về nhịn ăn và các hướng dẫn khác. Một số xét nghiệm yêu cầu chuẩn bị riêng, trong khi nhiều xét nghiệm không cần nhịn ăn. Nếu chưa rõ, hãy liên hệ cơ sở khám để biết cần ăn uống và sử dụng thuốc như thế nào trước khi lấy mẫu.

Không nên tự ý ngừng thuốc đang được kê đơn chỉ để đi khám. Trường hợp cần điều chỉnh thời điểm dùng thuốc hoặc cách chuẩn bị, hãy thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế phụ trách.

Câu hỏi thường gặp về khám tổng quát cuối năm

Nếu đã khám sức khỏe giữa năm, cuối năm có cần khám lại không?

Không nhất thiết. Nếu đã khám giữa năm, kết quả ổn định và sức khỏe không có thay đổi đáng chú ý, bạn có thể chưa cần làm lại toàn bộ xét nghiệm. Trường hợp đang theo dõi bệnh hoặc đã được bác sĩ hẹn kiểm tra một chỉ số, hãy ưu tiên lịch đó. Mang theo kết quả cũ khi hỏi bác sĩ sẽ giúp xác định cần làm gì tiếp theo.

Nếu kết quả khám trước bình thường, có cần làm lại toàn bộ xét nghiệm?

Không phải lúc nào cũng cần. Kết quả bình thường ở lần khám trước là thông tin tốt để tham khảo, nhưng không có nghĩa sức khỏe sẽ không thay đổi. Bác sĩ sẽ cân nhắc thời gian từ lần khám trước, triệu chứng hiện tại và nguy cơ của bạn để quyết định có cần xét nghiệm lại hay không.

Khám tổng quát cuối năm có thay thế sàng lọc ung thư không?

Không. Khám tổng quát giúp kiểm tra một số vấn đề sức khỏe, còn sàng lọc ung thư sử dụng những phương pháp riêng cho từng bệnh và nhóm người phù hợp. Xét nghiệm dấu ấn ung thư cũng không thay thế được các chương trình sàng lọc chuyên biệt. Nếu lo ngại về nguy cơ ung thư, bạn nên trao đổi tiền sử của mình và gia đình với bác sĩ.

Khám tổng quát cuối năm không thay thế sàng lọc ung thư

Nếu đang tìm hiểu địa chỉ khám sức khỏe tổng quát cuối năm, hãy liên hệ Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic để được tư vấn chi tiết:

• Hạng mục thăm khám và chi phí dự trù
• Hướng dẫn chuẩn bị những kết quả thăm khám cũ
• Hướng dẫn nhịn ăn đúng để chuẩn bị làm các xét nghiệm cần thiết.

Mong rằng với những thông tin được chia sẻ từ bài viết đã giúp bạn chuẩn bị cho buổi khám tổng quát cuối năm đạt kết quả cao. Hãy liên hệ Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic để được hướng dẫn chi tiết nhé!

Nội dung bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa cá nhân.

Tài liệu tham khảo:

1. USPSTF. Hypertension in Adults: Screening.
2. CDC. Diabetes Testing và A1C Test for Diabetes and Prediabetes.
3. CDC. Testing for Cholesterol.
4. KDIGO. 2024 Clinical Practice Guideline for CKD.
5. MedlinePlus. Liver Function Tests và Complete Blood Count.
6. USPSTF. Screening With Electrocardiography.
7. National Cancer Institute. Tumor Markers.
8. USPSTF. Colorectal Cancer: Screening.