Hàng năm, thời tiết nắng nóng cực đoan khiến cho hàng nghìn người phải nhập viện bởi các bệnh liên quan đến nhiệt độ cao. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), say nắng và sốc nhiệt có thể xảy ra khi cơ thể không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt, đặc biệt là trong những ngày nhiệt độ tăng cao kéo dài. Tuy nhiên, nhiều người thường bỏ qua các dấu hiệu say nắng ban đầu như đau đầu, chóng mặt, mệt là hay buồn nôn vì nghĩ rằng đây chỉ là những biểu hiện mệt mỏi thông thường do thời tiết. Nhận biết những triệu chứng say nắng để phân biệt với sốc nhiệt và biết cách xử lý kịp thời, ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe, thậm chí là đe dọa đến tính mạng.

Dấu hiệu say nắng thường gặp gồm đau đầu, chóng mặt, mệt lả, khát nước nhiều, da nóng đỏ, buồn nôn và ra nhiều mồ hôi sau khi tiếp xúc với thời tiết nắng nóng. Trong trường hợp nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện sốt cao, lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh, đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng đã tiến triển thành sốc nhiệt và cần được cấp cứu ngay. Khi nghi ngờ bị say nắng, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến nơi mát, làm mát cơ thể và bổ sung nước đúng cách để hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Say nắng là gì?

Say nắng là tình trạng cơ thể bị ảnh hưởng do tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời hoặc môi trường nhiệt độ cao trong thời gian dài, khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt hoạt động quá tải. Khi đó, cơ thể mất nhiều nước và điện giải qua mồ hôi, dẫn đến các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt lả, buồn nôn và suy giảm khả năng tập trung. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, say nắng có thể tiến triển thành sốc nhiệt, là một tình trạng cấp cứu nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.

Say nắng có những đặc điểm như:

• Thường xảy ra sau khi tiếp xúc với nắng nóng kéo dài.
• Phổ biến vào mùa hè hoặc trong các đợt nắng nóng cực đoan.
• Liên quan đến tình trạng mất nước và rối loạn điện giải.
• Có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở trẻ em, người cao tuổi và người lao động ngoài trời.
• Các triệu chứng thường xuất hiện từ từ và tăng dần theo thời gian.
• Nếu không xử lý sớm có thể chuyển thành sốc nhiệt.

Say nắng là tình trạng cơ chế tự điều hòa nhiệt độ của cơ thể bị quá tải (Ảnh từ internet)

Nguyên nhân gây say nắng phổ biến

Say nắng xảy ra khi cơ thể phải tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài khiến hệ thống điều hòa thân nhiệt hoạt động quá tải. Lúc này, cơ thể không thể giải phóng nhiệt hiệu quả, dẫn đến tăng thân nhiệt, mất nước và rối loạn điện giải. Trên thực tế, không chỉ ánh nắng mặt trời mà nhiều nguyên nhân khác như môi trường bí nóng, vận động quá sức hay uống không đủ nước cũng có thể làm tăng nguy cơ say nắng. Hiểu rõ các nguyên nhân gây say nắng giúp mỗi người chủ động phòng tránh, đặc biệt trong những đợt nắng nóng cực đoan ngày càng phổ biến vào mùa hè.

Tiếp xúc với nắng nóng trong thời gian dài

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây say nắng. Khi cơ thể phải ở ngoài trời trong thời gian dài dưới ánh nắng gay gắt, nhiệt lượng hấp thụ sẽ tăng lên nhanh chóng. Nếu không được nghỉ ngơi hoặc làm mát kịp thời, cơ chế điều hòa thân nhiệt sẽ dần mất hiệu quả, khiến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải nhiệt.

Nguy cơ say nắng sẽ tăng cao hơn khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng 35°C, độ ẩm cao hoặc có hiện tượng nắng nóng kéo dài nhiều ngày liên tiếp.

• Làm việc ngoài trời vào buổi trưa hoặc đầu giờ chiều.
• Đi bộ, đạp xe hoặc vận động dưới nắng gắt.
• Tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời kéo dài.
• Xếp hàng hoặc đứng lâu dưới trời nắng.
• Đi du lịch trong thời tiết nắng nóng cực đoan.
• Làm việc trên công trường, đồng ruộng hoặc khu vực ít bóng râm.
• Tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong nhiều giờ liên tục.
• Không có thời gian nghỉ giải lao hợp lý.
• Không sử dụng các biện pháp chống nắng cần thiết.
• Cơ thể hấp thụ nhiệt nhanh hơn khả năng tản nhiệt.

Tiếp xúc với nắng nóng trong thời gian dài dẫn đến say nắng (Ảnh từ internet)

Mất nước và rối loạn điện giải

Nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều hòa thân nhiệt. Khi trời nóng, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi để làm mát. Tuy nhiên, nếu lượng nước và điện giải mất đi không được bổ sung kịp thời, cơ thể sẽ khó duy trì hoạt động bình thường và dễ xuất hiện các triệu chứng say nắng.

Khi cơ thể mất nước, lượng máu lưu thông giảm, khả năng làm mát suy giảm và nhiệt độ cơ thể dễ tăng cao hơn bình thường.

• Uống quá ít nước trong ngày.
• Chỉ uống nước khi cảm thấy khát.
• Đổ nhiều mồ hôi khi lao động hoặc vận động.
• Tiêu chảy hoặc nôn làm mất nước.
• Uống nhiều rượu bia trong thời tiết nóng.
• Lạm dụng đồ uống chứa caffeine.
• Không bổ sung điện giải sau khi hoạt động mạnh.
• Người cao tuổi có cảm giác khát nước kém hơn.
• Trẻ nhỏ dễ mất nước nhanh hơn người lớn.
• Người mắc bệnh mạn tính có nguy cơ rối loạn nước và điện giải cao hơn.

Mất nước và rối loạn điện giải gây say nắng (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Lao động hoặc vận động quá sức trong thời tiết nóng

Ngay cả khi không đứng trực tiếp dưới ánh nắng, lao động hoặc vận động cường độ cao trong môi trường nóng bức cũng có thể khiến cơ thể sinh ra lượng nhiệt lớn. Nếu lượng nhiệt này vượt quá khả năng giải phóng của cơ thể, nguy cơ say nắng sẽ tăng lên đáng kể.

• Công nhân xây dựng
• Nông dân làm việc ngoài đồng.
• Người giao hàng hoặc tài xế hoạt động liên tục ngoài trời.
• Vận động viên tập luyện trong thời tiết nóng.
• Người tham gia các hoạt động thể lực kéo dài.
• Người tập gym hoặc thể thao trong không gian bí nóng.

Với những nhóm người trên, để phòng ngừa và giảm nguy cơ bị say nắng nên:

• Nghỉ giải lao giữa các ca làm việc.
• Không tập luyện quá sức khi thời tiết nắng nóng.
• Uống nước trước và trong quá trình vận động.
• Mặc quần áo quá thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt.
• Ngủ đủ giấc giúp cơ thể tăng khả năng thích nghi với nhiệt độ cao.

Lao động hoặc vận động quá sức tăng nguy cơ say nắng (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Môi trường nóng, bí và thiếu thông gió

Nhiều người cho rằng chỉ ra ngoài trời mới có nguy cơ say nắng, nhưng thực tế môi trường kín, nóng và thiếu lưu thông không khí cũng có thể khiến cơ thể tích tụ nhiệt. Khi nhiệt độ môi trường quá cao, khả năng tản nhiệt qua mồ hôi sẽ giảm đáng kể. Đặc biệt, trẻ nhỏ và người cao tuổi ở trong ô tô đóng kín hoặc phòng nóng bí có thể bị say nắng và sốc nhiệt chỉ sau thời gian ngắn, ngay cả khi không tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Những môi trường có nguy cơ gây say nắng cao như:

• Nhà xưởng có nhiệt độ cao.
• Phòng kín không có quạt hoặc điều hòa.
• Xe ô tô đóng kín dưới trời nắng.
• Nhà mái tôn hấp thụ nhiệt nhiều.
• Không gian đông người, bí bách.
• Độ ẩm không khí cao.
• Không có luồng gió lưu thông.
• Thiếu nước uống trong thời gian dài.
• Ngủ trong phòng quá nóng.
• Không nhận biết sớm các dấu hiệu quá tải nhiệt.

Môi trường nóng nực,bí bách, không thông gió (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Lưu 5 dấu hiệu say nắng thường gặp và cách xử lý kịp thời

Say nắng thường không xảy ra đột ngột mà cơ thể sẽ phát ra nhiều tín hiệu cảnh báo trước khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Tuy nhiên, không ít người bỏ qua các triệu chứng ban đầu vì nghĩ rằng mình chỉ đang mệt do thời tiết nóng bức. 

Đau đầu và chóng mặt kéo dài

Đau đầu là một trong những dấu hiệu say nắng xuất hiện sớm nhất khi cơ thể bắt đầu bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao. Khi mất nước và điện giải, lượng máu lên não giảm khiến người bệnh cảm thấy đau đầu âm ỉ hoặc căng tức vùng trán, thái dương. Triệu chứng này thường đi kèm cảm giác chóng mặt, choáng váng, đặc biệt khi đứng lên đột ngột hoặc di chuyển ngoài trời nắng.

• Đau đầu âm ỉ hoặc tăng dần theo thời gian.
• Cảm giác đầu nặng và khó tập trung.
• Chóng mặt khi thay đổi tư thế.
• Hoa mắt hoặc nhìn mờ tạm thời.
• Cảm giác lâng lâng, thiếu tỉnh táo.
• Khó duy trì sự tập trung khi làm việc.
• Mệt mỏi nhanh hơn bình thường.
• Muốn ngồi hoặc nằm nghỉ liên tục.
• Triệu chứng tăng nặng khi tiếp tục ở môi trường nóng.
• Giảm rõ rệt sau khi được nghỉ ngơi và bù nước.

Tình trạng đau đầu, chóng mặt kéo dài (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Cơ thể mệt lả, mất sức bất thường

Nhiệt độ cao khiến cơ thể phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn để duy trì thân nhiệt ổn định. Đồng thời, đổ mồ hôi liên tục làm mất nước và điện giải, dẫn đến cảm giác kiệt sức dù không vận động quá nhiều. Đây là dấu hiệu rất phổ biến nhưng cũng dễ bị bỏ qua nhất.

• Cảm thấy đuối sức nhanh chóng.
• Đi lại chậm chạp hơn bình thường.
• Chân tay rã rời, thiếu sức lực.
• Không muốn vận động.
• Cảm giác mệt dù vừa mới nghỉ ngơi.
• Khó hoàn thành các công việc thường ngày.
• Thiếu năng lượng kéo dài.
• Buồn ngủ bất thường.
• Giảm khả năng phản xạ.
• Hiệu suất làm việc giảm rõ rệt.

Cơ thể mệt lả, mất sức bất thường (Ảnh từ internet)

Da nóng đỏ và đổ nhiều mồ hôi

Khi nhiệt độ cơ thể tăng lên, hệ thống điều hòa thân nhiệt sẽ kích hoạt cơ chế giãn mạch và tiết mồ hôi để giải phóng nhiệt ra ngoài. Vì vậy, người bị say nắng thường có làn da đỏ hơn bình thường và mồ hôi ra nhiều liên tục.

• Da mặt đỏ bừng.
• Vùng cổ và ngực nóng rõ rệt.
• Da nóng khi chạm vào.
• Ra nhiều mồ hôi dù không vận động mạnh.
• Quần áo nhanh chóng bị ướt.
• Cảm giác nóng bức toàn thân.
• Khó chịu khi ở nơi đông người.
• Mất nước nhanh hơn bình thường.
• Da có thể khô dần nếu tình trạng nặng lên.
• Môi và niêm mạc miệng bắt đầu khô.

Da nóng, đỏ và ra nhiều mô hôi (Hình ảnh từ internet)

Buồn nôn, nôn hoặc chuột rút

Khi tình trạng mất nước và điện giải trở nên nghiêm trọng hơn, hệ tiêu hóa và cơ bắp sẽ bắt đầu bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn hoặc đau quặn cơ do mất natri, kali qua mồ hôi.

• Buồn nôn kéo dài.
• Chán ăn.
• Nôn sau khi tiếp xúc nắng nóng.
• Cảm giác cồn cào vùng dạ dày.
• Đau bụng nhẹ.
• Chuột rút ở bắp chân.
• Co cứng cơ đùi hoặc cánh tay.
• Đau cơ khi vận động.
• Mệt nhiều sau cơn chuột rút.
• Khó tiếp tục lao động hoặc chơi thể thao.

Người bị say nắng dễ bị buồn nôn, nôn và chuột rút (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Lơ mơ, ngất xỉu hoặc bất tỉnh

Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất, cho thấy say nắng có thể đã tiến triển thành sốc nhiệt. Khi thân nhiệt tăng quá cao, não bộ và hệ thần kinh trung ương bắt đầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Người bệnh cần được cấp cứu càng sớm càng tốt để tránh biến chứng.

• Trả lời chậm hoặc không rõ ràng.
• Không tập trung được vào cuộc trò chuyện.
• Lú lẫn, mất định hướng.
• Đi loạng choạng.
• Mất thăng bằng.
• Lơ mơ, buồn ngủ bất thường.
• Co giật.
• Ngất xỉu.
• Bất tỉnh.
• Không phản ứng khi được gọi.

Nếu xuất hiện dấu hiệu lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh sau khi tiếp xúc nắng nóng, cần xem đây là tình trạng cấp cứu y khoa và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Lơ mơ, bất tỉnh (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Phân biệt dấu hiệu say nắng và sốc nhiệt

Say nắng và sốc nhiệt đều là những tình trạng liên quan đến cơ thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao, nhưng mức độ nguy hiểm hoàn toàn khác nhau. Trên thực tế, sốc nhiệt thường là giai đoạn nặng của say nắng khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt và nhiệt độ trung tâm tăng quá mức. Nhiều người dễ nhầm lẫn hai tình trạng này vì đều có biểu hiện mệt mỏi, đau đầu hoặc chóng mặt.

Nếu người bệnh xuất hiện sốt cao trên 40°C, lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh sau khi tiếp xúc với nắng nóng, cần nghĩ đến sốc nhiệt và gọi cấp cứu ngay lập tức thay vì chỉ xử lý như một trường hợp say nắng thông thường.

Cách xử lý khi bị say nắng để tránh biến chứng

Khi xuất hiện các dấu hiệu say nắng như đau đầu, chóng mặt, mệt lả, buồn nôn hoặc da nóng đỏ, xử trí đúng trong những phút đầu tiên có ý nghĩa rất quan trọng. Nếu được làm mát và bù nước kịp thời, phần lớn trường hợp say nắng nhẹ có thể hồi phục nhanh chóng mà không để lại biến chứng. Ngược lại, nếu tiếp tục ở trong môi trường nóng hoặc xử lý sai cách, tình trạng có thể tiến triển thành sốc nhiệt với nguy cơ tổn thương não, tim mạch và nhiều cơ quan khác. Vì vậy, ngay khi nhận thấy cơ thể có dấu hiệu bất thường do nắng nóng, cần ngừng mọi hoạt động và thực hiện các biện pháp sơ cứu phù hợp dưới đây.

Nhanh chóng đưa người bệnh đến nơi thoáng mát

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là đưa người bệnh ra khỏi môi trường nóng để ngăn cơ thể tiếp tục hấp thụ nhiệt. Càng giảm thời gian tiếp xúc với nhiệt độ cao, khả năng hồi phục càng tốt.

• Di chuyển người bệnh vào nơi có bóng râm.
• Ưu tiên khu vực thoáng khí hoặc có điều hòa.
• Tránh để người bệnh tiếp tục đứng dưới trời nắng.
• Ngừng ngay các hoạt động lao động hoặc thể thao.
• Cho người bệnh ngồi hoặc nằm nghỉ.
• Nới lỏng quần áo chật.
• Cởi bỏ áo khoác hoặc trang phục dày.
• Đảm bảo không gian có không khí lưu thông.
• Trấn an để người bệnh không hoảng loạn.
• Theo dõi các triệu chứng trong quá trình nghỉ ngơi.

Đưa người bị say nắng đến nơi thoáng mát (Hình ảnh từ internet)

Làm mát cơ thể đúng cách

Sau khi đưa người bệnh đến nơi mát, cần nhanh chóng hỗ trợ hạ thân nhiệt. Đây là bước giúp ngăn chặn tình trạng say nắng tiến triển nặng hơn.

• Dùng khăn mát lau mặt, cổ và cơ thể.
• Chườm khăn lạnh vùng cổ.
• Chườm vùng nách và bẹn.
• Bật quạt để tăng khả năng tản nhiệt.
• Sử dụng điều hòa nếu có điều kiện.
• Phun sương hoặc lau người bằng nước mát.
• Để người bệnh nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái.
• Thay quần áo khô nếu quần áo ướt mồ hôi.
• Theo dõi nhiệt độ cơ thể nếu có nhiệt kế.
• Tiếp tục làm mát cho đến khi triệu chứng giảm bớt.

Không nên:

• Ngâm người bệnh vào nước đá.
• Tắm nước quá lạnh đột ngột.
• Chườm đá trực tiếp lên da trong thời gian dài.
• Dùng rượu để lau người.

Những biện pháp quá mạnh có thể gây co mạch và làm ảnh hưởng đến quá trình tản nhiệt tự nhiên của cơ thể.

Làm mát cơ thể  (Hình ảnh từ internet)

Bổ sung nước và điện giải đúng cách

Mất nước là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến say nắng. Vì vậy, bù nước đúng cách sẽ giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn và hỗ trợ ổn định thân nhiệt. Đặc biệt, nếu người bệnh đang lơ mơ, buồn ngủ nhiều hoặc bất tỉnh thì tuyệt đối không cho uống nước để tránh nguy cơ sặc vào đường thở.

• Uống nước lọc hoặc oresol pha đúng hướng dẫn, nước dừa, các loại nước ép trái cây thành từng ngụm nhỏ.
• Ưu tiên nước mát thay vì nước quá lạnh.
• Bổ sung dung dịch điện giải nếu mất nhiều mồ hôi.
• Uống đều đặn trong nhiều lần.
• Tiếp tục theo dõi cảm giác khát nước.

Không nên:

• Uống nước đá quá nhanh.
• Uống nhiều nước cùng lúc.
• Dùng rượu bia.
• Uống quá nhiều cà phê hoặc nước tăng lực.

Bổ sung nước và điện giải đúng cách  (Hình ảnh từ internet)

Theo dõi dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và gọi cấp cứu khi cần

Mặc dù nhiều trường hợp say nắng có thể cải thiện sau sơ cứu, nhưng vẫn cần theo dõi sát trong vài giờ đầu vì các triệu chứng có thể tiến triển nhanh chóng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu thần kinh như lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh, người bệnh có thể đã chuyển sang sốc nhiệt và cần được cấp cứu khẩn cấp để giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

• Thân nhiệt trên 40°C.
• Đau đầu dữ dội kéo dài.
• Nôn nhiều lần.
• Khó thở.
• Tim đập nhanh bất thường.
• Đi loạng choạng.
• Lơ mơ hoặc phản ứng chậm.
• Nói nhảm hoặc mất định hướng.
• Co giật.
• Ngất xỉu.
• Bất tỉnh.
• Không cải thiện sau khi nghỉ ngơi và làm mát.

Trong các trường hợp này, cần:

• Gọi cấp cứu càng sớm càng tốt.
• Tiếp tục làm mát cơ thể trong lúc chờ hỗ trợ.
• Theo dõi nhịp thở và ý thức của người bệnh.
• Không tự ý dùng thuốc hạ sốt nếu chưa có chỉ định từ nhân viên y tế.

Các dấu hiệu say nắng cần gọi cấp cứu ngay (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Những trường hợp người say nắng cần đi cấp cứu ngay

Phần lớn trường hợp say nắng nhẹ có thể cải thiện sau khi được nghỉ ngơi, làm mát cơ thể và bổ sung nước. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng ngày càng nghiêm trọng hoặc xuất hiện các dấu hiệu thần kinh, hô hấp và tuần hoàn bất thường, người bệnh có thể đã chuyển sang sốc nhiệt. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa nguy hiểm có thể gây tổn thương não, tim, thận và nhiều cơ quan khác nếu không được điều trị kịp thời. 

• Thân nhiệt tăng cao trên 40°C hoặc sốt cao kéo dài sau khi tiếp xúc với nắng nóng, dù đã được nghỉ ngơi và làm mát cơ thể.
• Người bệnh xuất hiện tình trạng lơ mơ, phản ứng chậm, khó tập trung hoặc không trả lời được các câu hỏi đơn giản như bình thường.
• Có biểu hiện lú lẫn, mất định hướng, không nhận biết được người thân hoặc không nhớ mình đang ở đâu.
• Nói nhảm, thay đổi hành vi bất thường hoặc có những phản ứng không phù hợp với hoàn cảnh thực tế.
• Co giật dù chỉ xảy ra trong thời gian ngắn, vì đây là dấu hiệu cho thấy hệ thần kinh trung ương đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
• Ngất xỉu hoặc bất tỉnh sau khi ở ngoài trời nắng nóng, đặc biệt nếu người bệnh không nhanh chóng tỉnh lại sau vài phút nghỉ ngơi.
• Khó thở, thở gấp, thở nhanh bất thường hoặc cảm giác hụt hơi kéo dài dù đã được đưa vào nơi mát.
• Tim đập nhanh liên tục, hồi hộp dữ dội hoặc xuất hiện cảm giác đau tức ngực sau khi tiếp xúc nhiệt độ cao.
• Nôn nhiều lần, không thể ăn uống hoặc không giữ được nước trong cơ thể khiến nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải tăng cao.
• Đau đầu dữ dội, chóng mặt nặng hoặc mất khả năng giữ thăng bằng khi đi lại.
• Các triệu chứng không cải thiện hoặc tiếp tục nặng lên sau 30–60 phút sơ cứu bằng các biện pháp như nghỉ ngơi, làm mát và bù nước.
• Trẻ nhỏ có biểu hiện li bì, bỏ bú, quấy khóc bất thường, sốt cao hoặc co giật sau khi vui chơi ngoài trời nắng nóng.
• Người cao tuổi xuất hiện lú lẫn, suy giảm nhận thức đột ngột, đi đứng loạng choạng hoặc có dấu hiệu té ngã do mất thăng bằng.
• Người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường hoặc bệnh thận xuất hiện các dấu hiệu say nắng vì nhóm đối tượng này có nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn.

Những trường hợp cần đi cấp cứu sớm để tránh biến chứng (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Hướng dẫn cách phòng tránh say nắng hiệu quả

Say nắng là tình trạng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chủ động bảo vệ cơ thể trước tác động của thời tiết nắng nóng. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp say nắng xảy ra do tiếp xúc nhiệt độ cao trong thời gian dài, uống không đủ nước hoặc lao động quá sức ngoài trời. Đặc biệt vào mùa hè hoặc những đợt nắng nóng cực đoan, duy trì các thói quen sinh hoạt hợp lý sẽ giúp cơ thể ổn định thân nhiệt, hạn chế mất nước và giảm nguy cơ kiệt sức do nhiệt. Không chỉ người lao động ngoài trời, trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền cũng cần áp dụng các biện pháp phòng tránh say nắng để bảo vệ sức khỏe.

• Uống đủ nước mỗi ngày, ngay cả khi chưa cảm thấy khát.
• Tăng lượng nước uống khi vận động hoặc làm việc ngoài trời.
• Bổ sung dung dịch điện giải nếu đổ nhiều mồ hôi.
• Hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
• Ưu tiên làm việc hoặc tập luyện vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát và có khả năng thấm hút mồ hôi tốt.
• Chọn quần áo màu sáng để hạn chế hấp thụ nhiệt từ môi trường.
• Đội mũ rộng vành hoặc sử dụng ô khi di chuyển ngoài trời.
• Đeo kính chống nắng để bảo vệ mắt khỏi tia UV.
• Tìm nơi có bóng râm để nghỉ ngơi khi phải hoạt động ngoài trời lâu.
• Nghỉ giải lao định kỳ nếu lao động trong điều kiện nhiệt độ cao.
• Tránh vận động cường độ cao dưới trời nắng nóng kéo dài.
• Không để trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi trong ô tô đóng kín.
• Sử dụng quạt hoặc điều hòa để duy trì môi trường sống mát mẻ.
• Tăng cường rau xanh và trái cây giàu nước trong khẩu phần ăn.
• Hạn chế uống nhiều rượu bia vì dễ gây mất nước.
• Không lạm dụng cà phê hoặc nước tăng lực trong thời tiết nóng.
• Theo dõi dự báo thời tiết trong các đợt nắng nóng cực đoan.
• Chủ động nghỉ ngơi khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt hoặc mệt lả.
• Đặc biệt lưu ý theo dõi trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền trong những ngày nhiệt độ tăng cao.

Các biện pháp phòng ngừa say nắng hiệu quả (Ảnh minh họa được tạo bằng AI)

Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu say nắng

Say nắng và cảm nắng có giống nhau không?

Trong thực tế, nhiều người sử dụng hai khái niệm này thay thế cho nhau. Tuy nhiên, say nắng thường xảy ra khi cơ thể tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời trong thời gian dài, còn cảm nắng là cách gọi dân gian chỉ tình trạng cơ thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng. Dù khác nhau về cách gọi, cả hai đều có thể gây ra các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi và mất nước.

Dấu hiệu say nắng xuất hiện sau bao lâu?

Thời gian xuất hiện triệu chứng phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, thời gian tiếp xúc với nắng nóng và thể trạng của mỗi người. Một số trường hợp có thể xuất hiện dấu hiệu chỉ sau 30 phút đến 1 giờ hoạt động ngoài trời, trong khi người khác có thể xuất hiện triệu chứng sau vài giờ tiếp xúc nhiệt độ cao.

Say nắng có gây sốt không?

Có. Người bị say nắng có thể bị tăng thân nhiệt hoặc sốt nhẹ. Trong trường hợp nhiệt độ cơ thể tăng trên 40°C, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt và cần được cấp cứu ngay.

Người say nắng có bị sốt

Trẻ em bị say nắng có nguy hiểm không?

Có. Trẻ nhỏ là nhóm đối tượng dễ bị say nắng do khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện. Nếu trẻ có dấu hiệu sốt cao, li bì, bỏ bú, nôn nhiều hoặc co giật sau khi tiếp xúc nắng nóng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Say nắng có tự khỏi không?

Các trường hợp say nắng nhẹ có thể cải thiện sau khi được nghỉ ngơi, làm mát cơ thể và bổ sung đủ nước. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu như lơ mơ, khó thở, co giật hoặc bất tỉnh, người bệnh cần được cấp cứu ngay.

Sau khi bị say nắng nên ăn gì?

Người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa và giàu nước như cháo, súp, rau xanh, trái cây tươi, nước dừa hoặc nước ép trái cây. Đồng thời cần bổ sung đủ nước và điện giải để hỗ trợ cơ thể phục hồi nhanh hơn.

Người bị say nắng có nên tắm nước lạnh ngay không?

Không nên. Tắm nước quá lạnh hoặc ngâm nước đá đột ngột có thể khiến mạch máu co lại và ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt. Thay vào đó, nên lau người bằng khăn mát, nghỉ ngơi ở nơi thoáng khí và làm mát cơ thể từ từ.

Khi nào dấu hiệu say nắng trở thành tình trạng nguy hiểm?

Người bệnh cần được cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt trên 40°C, lơ mơ, mất định hướng, co giật, khó thở, ngất xỉu hoặc bất tỉnh. Đây là những biểu hiện cho thấy say nắng có thể đã tiến triển thành sốc nhiệt, một tình trạng cấp cứu y khoa đe dọa tính mạng.

Trên đây là các dấu hiệu say nắng, mong rằng có thể giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe và ngăn ngừa những biến chứn nguy hiểm như sốc nhiệt, suy đa cơ quan, hoặc tổn thương thần kinh, đặc biệt là trong mùa hè nắng nóng kéo dài. Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện những triệu chứng say nắng như sốt cao, mệt lả,... hãy đến ngay Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic để được tư vấn và thăm khám nhé!

Tài liệu tham khảo:

https://www.cdc.gov/niosh/heat-stress/about/illnesses.html

https://www.cdc.gov/heat-health/about/index.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fextreme-heat

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-heat-and-health

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-stroke/symptoms-causes/syc-20353581

https://health.clevelandclinic.org/heat-exhaustion-vs-heat-stroke