Phòng ngừa ung thư cổ tử cung là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến ở phụ nữ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận năm 2022, có đến 660.000 ca mắc mới và 350.000 ca tử vong do ung thư cổ tử cung mỗi năm. Ung thư cổ tử cung là căn bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chị em chủ động tiêm vaccine HPV, tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, quan hệ tình dục an toàn và duy trì lối sống lành mạnh. Trong bài viết dưới đây, Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết các biện pháp bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả.

Phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả bằng cách tiêm vaccine HPV, tầm soát định kỳ, quan hệ tình dục an toàn, không hút thuốc lá, duy trì lối sống lành mạnh, điều trị sớm các bệnh phụ khoa và khám phụ khoa thường xuyên. Thực hiện đồng thời các biện pháp này giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư.

Lợi ích khi phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là một trong số ít những bệnh ung thư có thể chủ động phòng ngừa nếu phụ nữ chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe từ sớm. Có đến 95% nguyên nhân của ung thư cổ tử cung là do HPV nguy cơ cao, nhưng quá trình từ khi nhiễm virus đến khi tiến triển thành ung thư thường kéo dài trong nhiều năm. Thời gian này chính là giai đoạn lý tưởng để can thiệp dự phòng và phát triển sớm tổn thương tiền ung thư.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới(WHO), kết hợp tiêm vaccine HPV, tầm soát định kỳ và điều trị kịp thời các tổn thương tiền ung thư là biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Phòng ngừa ung thư cổ tử cung giúp:

• Giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử cung nhờ tiêm vắc xin HPV kết hợp tầm soát định kỳ, hạn chế và kiểm soát nguy cơ hình thành các tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung do HPV nguy cơ cao.
• Phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư ngay cả khi chưa gây triệu chứng ở giai đoạn đầu, ngăn ngừa tiến triển thành ung thư xâm lấn.
• Tăng cơ hội điều trị thành công khi được phát hiện ở giai đoạn sớm hoặc ngay từ giai đoạn tiền ung thư với phương pháp ít xâm lấn và tiên lượng tốt.
• Bảo vệ sức khỏe lâu dài, hạn chế nguy cơ phải thực hiện các can thiệp lớn ở cổ tử cung, góp phần bảo tồn khả năng mang thai và sinh con ở nhiều phụ nữ.
• Giảm gánh nặng chi phí và tâm lý nhờ chủ động phòng ngừa ung thư cổ tử cung ít tốn kém hơn rất nhiều so với điều trị ung thư ở giai đoạn muộn, giúp người bệnh và gia đình giảm áp lực về tinh thần và kinh tế.
• Giảm tỷ lệ phụ nữ mắc và tử vong vì ung thư cổ tử cung

Lợi ích khi chủ động phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Phòng ngừa ung thư cổ tử cung với 7 cách được khuyến cáo

Dù chưa có biện pháp phòng ngừa ung thư cổ tử cung tuyệt đối nhưng các chuyên gia khuyến cáo rằng, nếu kết hợp nhiều biện pháp sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh đáng kể. 

Tiêm vaccine HPV đúng độ tuổi

Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất hiện nay đối với ung thư cổ tử cung. Vaccine giúp cơ thể tạo miễn dịch trước các chủng HPV nguy cơ cao, đặc biệt là HPV 16 và HPV 18, đây là hai tuýp virus gây phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung trên toàn thế giới. Hiệu quả bảo vệ đạt cao nhất khi tiêm trước thời điểm có quan hệ tình dục, tuy nhiên những người đã quan hệ hoặc đã trưởng thành vẫn có thể được hưởng lợi từ tiêm vaccine tùy từng trường hợp. Quan trọng là vaccine không thay thế tầm soát định kỳ, bởi vaccine không phòng ngừa được tất cả các chủng HPV gây bệnh.

• Tiêm đúng độ tuổi được khuyến cáo, trẻ em gái từ 9–14 tuổi, trước khi có nguy cơ phơi nhiễm HPV.
• Người trưởng thành vẫn có thể tiêm, từ 15 tuổi trở lên hoặc đã có quan hệ tình dục vẫn nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn về lợi ích của vaccine.
• Tiêm đủ số mũi theo hướng dẫn để đảm bảo hiệu quả bảo vệ phụ thuộc vào hoàn thành đầy đủ phác đồ tiêm của từng loại vaccine.
• Không trì hoãn vì đã quan hệ tình dục vì vaccine vẫn có thể giúp phòng ngừa các chủng HPV mà cơ thể chưa từng nhiễm.
• Vẫn cần tầm soát định kỳ sau khi tiêm là khuyến cáo quan trọng của WHO và các hiệp hội sản phụ khoa trên thế giới.
• Lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín, bảo đảm vaccine được bảo quản đúng quy định và được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe trước khi tiêm.

Tiêm HPV để bảo vệ sức khỏe

Tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ

Tầm soát ung thư cổ tử cung là biện pháp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc những thay đổi bất thường của tế bào cổ tử cung trước khi tiến triển thành ung thư xâm lấn. Rất nhiều phụ nữ nhiễm HPV không có bất kỳ triệu chứng nào trong nhiều năm. Tầm soát đúng thời điểm giúp phát hiện sớm và điều trị hiệu quả. Với các phương pháp tầm soát như Pap smear và xét nghiệm HPV DNA, được chỉ định theo độ tuổi và các yếu tố nguy cơ.

• Tầm soát theo khuyến cáo phù hợp với độ tuổi và tần suất, không nên chỉ khám khi có triệu chứng bất thường.
• Lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp như Pap smear, HPV DNA hoặc kết hợp cả 2 theo chỉ định.
• Không bỏ qua lịch tái khám nếu có kết quả bất thường vì phần lớn tổn thương tiền ung thư có thể điều trị hiệu quả nếu được theo dõi đúng.
• Chủ động chuẩn bị đúng khuyến cáo trước khi lấy mẫu như tránh quan hệ tình dục, tránh đặt thuốc và thụt rửa âm đạo,...
• Duy trì tầm soát ngay cả khi đã tiêm phòng vaccine HPV vì vaccin không phòng ngừa toàn bộ được các chủng HPV gây ung thư.
• Lưu giữ kết quả của các lần tầm soát giúp bác sĩ đánh giá diễn tiến và lên kế hoạch theo dõi phù hợp.

Các phương pháp tầm soát ung thư cổ tử cung

Đọc thêm: Xét nghiệm Pap smear dùng để làm gì? Những ai nên thực hiện?

Quan hệ tình dục an toàn để giảm nguy cơ nhiễm HPV

HPV chủ yếu lây truyền qua đường tình dục, vì vậy duy trì đời sống tình dục an toàn là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ nhiễm virus. Mặc dù bao cao su không thể phòng ngừa HPV hoàn toàn do virus vẫn có thể lây qua vùng da không được che phủ, nhưng sử dụng bao cao su đúng cách vẫn góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm và hạn chế nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

Bên cạnh đó, duy trì mối quan hệ tình dục lành mạnh và hạn chế các yếu tố nguy cơ cũng giúp giảm khả năng tiếp xúc với HPV nguy cơ cao. Quan hệ tình dục an toàn không chỉ góp phần phòng ngừa HPV mà còn bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý phụ khoa khác.

• Sử dụng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ.
• Hạn chế số lượng bạn tình.
• Không quan hệ tình dục quá sớm.
• Chủ động khám và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Khuyến khích cả hai vợ chồng hoặc bạn tình cùng quan tâm đến sức khỏe sinh sản.
• Không chủ quan khi không có triệu chứng vì HPV thường diễn tiến âm thầm.

Quan hệ tình dục an toàn để phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Không hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc

Không chỉ tăng nguy cơ bị ung thư phổi hay tim mạch, khói thuốc lá còn tăng nguy cơ bị ung thư cổ tử cung ở phụ nữ, đặc biệt là những người đã nhiễm HPV.

Các chất độc trong khói thuốc có thể làm suy giảm khả năng miễn dịch tại cổ tử cung, khiến cơ thể khó loại bỏ virus HPV hơn và tạo điều kiện cho các tổn thương tiền ung thư tiến triển. Nguy cơ này không chỉ xuất hiện ở người hút thuốc trực tiếp mà còn ở những người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động. Để phòng ngừa ung thư cổ tử cung, chị em nên:

• Chủ động cai thuốc lá nếu đang hút.
• Tránh tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc trong gia đình hoặc nơi làm việc.
• Khuyến khích người thân bỏ thuốc để bảo vệ sức khỏe chung.
• Kết hợp với tiêm vaccine HPV và tầm soát định kỳ thay vì chỉ áp dụng một biện pháp đơn lẻ.
• Duy trì môi trường sống trong lành, hạn chế các yếu tố gây hại cho hệ miễn dịch.

Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá

Duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh

Nhiễm HPV là khởi đầu của hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung, nhưng không phải ai nhiễm virus cũng sẽ mắc bệnh. Đa số phụ nữ khỏe mạnh, hệ miễn dịch có khả năng loại bỏ HPV tự nhiên sau một thời gian. Ngược lại, khi sức đề kháng suy giảm, virus có thể tồn tại kéo dài trong cơ thể, làm tăng nguy cơ xuất hiện các tổn thương tiền ung thư.

Ngoài tiêm vaccine và tầm soát định kỳ, chị em cần duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh cũng là một phần quan trọng trong chiến lược phòng ngừa ung thư cổ tử cung.

• Duy trì chế độ ăn cân đối, bổ sung đầy đủ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc, cá và các thực phẩm giàu vitamin A, C, E, folate, kẽm để hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch.
• Tập thể dục đều đặn, duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mức độ vừa mỗi tuần nhằm cải thiện sức khỏe tổng thể và tăng cường khả năng miễn dịch.
• Ngủ đủ giấc, tránh bị thiếu ngủ kéo dài có thể làm giảm khả năng chống lại virus và các tác nhân gây bệnh.
• Kiểm soát căng thẳng vì stress mạn tính làm ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch, từ đó có thể làm giảm khả năng đào thải HPV.
• Duy trì cân nặng hợp lý, thừa cân hoặc suy dinh dưỡng đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe miễn dịch.
• Hạn chế rượu bia và chất kích thích vì đây là những yếu tố có thể làm suy giảm chức năng miễn dịch nếu sử dụng kéo dài.

Tăng cường hệ miễn dịch

Điều trị sớm các bệnh phụ khoa và nhiễm trùng đường sinh dục

Viêm âm đạo, viêm cổ tử cung hay các bệnh lây truyền qua đường tình dục không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư cổ tử cung, nhưng nếu kéo dài và không được điều trị đúng cách, chúng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho HPV tồn tại dai dẳng tại cổ tử cung. Nhiễm HPV làm tăng nguy cơ hình thành các tổn thương tiền ung thư theo thời gian.

• Không chủ quan với các triệu chứng phụ khoa như khí hư bất thường, ngứa, đau rát hoặc ra máu sau quan hệ đều cần được thăm khám.
• Điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua thuốc đặt hoặc thuốc uống khi chưa xác định nguyên nhân.
• Điều trị đồng thời cho bạn tình nếu cần. Đối với một số bệnh lây truyền qua đường tình dục, việc điều trị cho cả hai giúp hạn chế tái nhiễm.
• Giữ vệ sinh vùng kín đúng cách, không thụt rửa âm đạo hoặc lạm dụng các sản phẩm vệ sinh có chất tẩy rửa mạnh.
• Khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý viêm nhiễm ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Điều trị sớm các bệnh phụ khoa và nhiễm trùng đường sinh dục

Chủ động khám phụ khoa khi có dấu hiệu bất thường

Khám phụ khoa định kỳ là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, nhưng ngoài các mốc khám định kỳ, phụ nữ cũng không nên bỏ qua những dấu hiệu bất thường của cơ thể. Một số triệu chứng có thể liên quan đến các bệnh lý phụ khoa thông thường, trong khi một số khác có thể là biểu hiện sớm của tổn thương cổ tử cung.

• Ra máu âm đạo bất thường, đặc biệt sau quan hệ tình dục.
• Khí hư có màu sắc, mùi hoặc lượng thay đổi kéo dài.
• Đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ.
• Chảy máu giữa chu kỳ kinh hoặc sau mãn kinh.
• Viêm nhiễm phụ khoa tái phát nhiều lần.
• Kết quả Pap smear hoặc HPV DNA trước đây có bất thường và cần tái khám theo lịch hẹn.

Khám phụ khoa khi có dấu hiệu bất thường

Sai lầm thường gặp khi phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Ngày càng có nhiều chị em quan tâm đến phòng ngừa ung thư cổ tử cung nhưng vẫn có không ít sai lầm khiến hiệu quả suy giảm. Ung thư cổ tử cung thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm và chỉ có thể được ngăn ngừa hiệu quả khi kết hợp nhiều biện pháp theo khuyến cáo của chuyên gia.

• Chỉ tiêm vắc xin HPV mà bỏ qua tầm soát định kỳ. Vắc xin chỉ phòng ngừa nhiều chủng HPV có nguy cơ cao nhưng không bảo vệ trước tất cả các chủng gây ung thư.
• Chỉ đi khám khi xuất hiện triệu chứng vì ung thư cổ tử cung giai đoạn sớm và các tổn thương tiền ung thư thường không gây biểu hiện rõ ràng.
• Đã quan hệ tình dục thì tiêm vắc xin HPV không còn tác dụng. Tuy nhiên, có rất nhiều phụ nữ tiêm vắc xin giúp bảo vệ khỏi các chủng chưa nhiễm.
• Chủ quan khi gia đình không có tiền sử mắc bệnh. Khác với nhiều loại ung thư khác, yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của ung thư cổ tử cung là nhiễm HPV nguy cơ cao, không phải tiền sử gia đình.
• Bỏ qua điều trị các bệnh phụ khoa kéo dài khiến tình trạng viêm mãn tính ảnh hưởng đến cổ tử cung và làm tăng nguy cơ tồn tại dai dẳng của HPV.
• Tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng để phòng bệnh. 
• Không duy trì các biện pháp phòng ngừa lâu dài.Tiêm vaccine, khám phụ khoa và tầm soát cần được duy trì theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất.

Sai lầm thường gặp khi phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Đối tượng nên chủ động phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi khác nhau, nhưng không phải tất cả phụ nữ đều có nguy cơ mắc như nhau. Chủ động phòng ngừa ung thư cổ tử cung nên được thực hiện càng sớm càng tốt, đặc biệt là trước khi phơi nhiễm HPV.

Đối với những phụ nữ đã có quan hệ tình dục, người có nguy cơ cao hoặc suy giảm hệ miễn dịch cũng cần được theo dõi sát sao hơn để phát hiện sớm các bất thường.

Dù thuộc nhóm nguy cơ thấp hay cao, phụ nữ vẫn nên kết hợp tiêm vaccine HPV nếu còn chỉ định, tầm soát định kỳ, quan hệ tình dục an toàn và duy trì lối sống lành mạnh để đạt hiệu quả phòng ngừa ung thư cổ tử cung tối ưu.

Giải đáp thắc mắc về phòng ngừa ung thư cổ tử cung

Có thể phòng ngừa ung thư cổ tử cung hoàn toàn không?

Hiện chưa có biện pháp nào giúp phòng ngừa ung thư cổ tử cung tuyệt đối. Tuy nhiên, kết hợp tiêm vaccine HPV, tầm soát định kỳ, quan hệ tình dục an toàn và duy trì lối sống lành mạnh có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh cũng như phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư.

Tiêm vaccine HPV rồi có cần tầm soát ung thư cổ tử cung không?

Có. Vaccine HPV giúp phòng ngừa nhiều chủng HPV nguy cơ cao nhưng không bảo vệ trước tất cả các chủng gây ung thư cổ tử cung. Vì vậy, phụ nữ vẫn nên thực hiện Pap smear hoặc HPV DNA theo đúng khuyến cáo của bác sĩ.

Đã có quan hệ tình dục thì còn tiêm vaccine HPV được không?

Được. Phụ nữ đã có quan hệ tình dục vẫn có thể được hưởng lợi từ vaccine HPV nếu chưa nhiễm tất cả các chủng virus mà vaccine phòng ngừa. Bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm và loại vaccine phù hợp với từng trường hợp.

Đã QHTD vẫn có thể tiêm phòng HPV

Bao lâu nên tầm soát ung thư cổ tử cung một lần?

Tần suất tầm soát phụ thuộc vào độ tuổi, phương pháp xét nghiệm và yếu tố nguy cơ của từng người. Phụ nữ nên tham khảo hướng dẫn của bác sĩ hoặc khuyến cáo của Bộ Y tế để xây dựng lịch tầm soát phù hợp.

Không có triệu chứng thì có cần phòng ngừa và tầm soát không?

Có. Ung thư cổ tử cung và các tổn thương tiền ung thư thường tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu. Vì vậy, ngay cả khi không có triệu chứng, phụ nữ vẫn nên chủ động tiêm vaccine HPV nếu còn chỉ định và tầm soát định kỳ.

Những ai có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn?

Người nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài, có nhiều bạn tình, hút thuốc lá, suy giảm miễn dịch hoặc không tầm soát định kỳ có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn so với cộng đồng chung.

Sau mãn kinh có cần tiếp tục tầm soát ung thư cổ tử cung không?

Có thể. Tiếp tục tầm soát sau mãn kinh phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử tầm soát và các yếu tố nguy cơ. Phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn lịch theo dõi phù hợp.

Thực hiện các biện pháp phòng ngừa ung thư cổ tử cung giúp chị em chủ động bảo vệ sức khỏe và khả năng sinh sản sau này. Hiện nay, Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic tư vấn sức khỏe, cung cấp dịch vụ tầm soát ung thư cổ tử cung và tiêm vắc xin HPV. Liên hệ ngay để được tư vấn và nhận ưu đãi khi thăm khám và tiêm vaccine.

Tài liệu tham khảo:

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer

https://www.who.int/initiatives/cervical-cancer-elimination-initiative

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer

https://www.who.int/activities/screening-for-cervical-cancer/screening-for-cervical-cancer

https://www.who.int/health-topics/cervical-cancer#tab=tab_1

https://www.cdc.gov/hpv/

https://moh.gov.vn/

https://benhvienk.vn/