Siêu âm vú là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm để khảo sát mô tuyến vú và vùng hạch lân cận. Phương pháp này thường được bác sĩ chỉ định khi người bệnh sờ thấy khối, đau khu trú, có dấu hiệu viêm, tiết dịch núm vú, xuất hiện bất thường trên nhũ ảnh hoặc cần đánh giá thêm một tổn thương đã phát hiện.

Siêu âm có thể giúp nhận biết nang chứa dịch, khối đặc và một số đặc điểm nghi ngờ. Tuy nhiên, kết quả siêu âm không đủ để tự khẳng định hoặc loại trừ ung thư vú. Phương pháp này cũng không mặc nhiên thay thế chụp nhũ ảnh trong tầm soát định kỳ.

Không có khuyến nghị chung rằng mọi phụ nữ từ 18 tuổi hoặc trên 30 tuổi đều phải siêu âm vú hằng năm. Việc thực hiện cần dựa trên triệu chứng, độ tuổi, mật độ mô vú, mức nguy cơ và chỉ định của bác sĩ.

Siêu âm vú là gì?

Siêu âm vú sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh theo thời gian thực về cấu trúc bên trong tuyến vú. Phương pháp không sử dụng bức xạ ion hóa và thường không cần tiêm thuốc đối quang.

Trên hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể:

• Phân biệt nang chứa dịch với một số khối đặc.
• Đánh giá vị trí, kích thước, hình dạng, đường bờ và hướng phát triển của tổn thương.
• Khảo sát vùng hạch nách khi cần.
• Theo dõi một số tổn thương đã được xác định.
• Hướng dẫn kim trong chọc hút hoặc sinh thiết.

Siêu âm có thể được sử dụng ở phụ nữ trẻ, mang thai hoặc cho con bú khi có chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, việc phương pháp không sử dụng tia X không đồng nghĩa mọi người thuộc các nhóm này đều cần siêu âm định kỳ.

Nếu hình ảnh có đặc điểm nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp nhũ ảnh, MRI hoặc sinh thiết để xác định bản chất tổn thương.

Siêu âm vú là phương pháp chẩn đoán hình ảnh, sử dụng sóng âm tần số cao giúp thu được những hình ảnh bên trong mô tuyến vú. Kỹ thuật siêu âm tuyến vú giúp các bác sĩ quan sát được cấu trúc bên trong của vú, giúp phát hiện các bất thường như u xơ, u nang, viêm tuyến vú hay những dấu hiệu nghi ngờ ung thư vú.

Siêu âm vú giúp phát hiện bất thường ở vú, kể cả ung thư vú

Khi nào nên đi siêu âm tuyến vú?

Siêu âm vú thường được sử dụng để đánh giá một triệu chứng, làm rõ bất thường đã phát hiện hoặc bổ sung thông tin cho phương pháp hình ảnh khác. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm trong những trường hợp sau:

• Sờ thấy khối, vùng dày hoặc cứng bất thường ở vú hay dưới nách.
• Đau khu trú kéo dài, sưng, nóng, đỏ hoặc nghi ngờ viêm, áp xe tuyến vú.
• Núm vú tiết dịch bất thường, mới bị tụt hoặc xuất hiện thay đổi da vùng vú.
• Khám lâm sàng hoặc chụp nhũ ảnh phát hiện vùng cần khảo sát thêm.
• Cần phân biệt nang chứa dịch với khối đặc.
• Có mô vú đặc và được bác sĩ chỉ định siêu âm bổ sung cho nhũ ảnh.
• Đang mang thai hoặc cho con bú và xuất hiện khối, đau khu trú, dấu hiệu viêm hay bất thường khác.
• Cần theo dõi một tổn thương đã được xác định hoặc kiểm tra sau phẫu thuật, sinh thiết và điều trị theo hẹn.
• Cần hướng dẫn kim trong chọc hút hoặc sinh thiết tổn thương vú.

Người có tiền sử gia đình mắc ung thư vú không nên tự lựa chọn siêu âm hằng năm như một phương pháp duy nhất. Bác sĩ cần đánh giá mức nguy cơ để xác định tuổi bắt đầu, tần suất và phương pháp phù hợp, có thể bao gồm nhũ ảnh hoặc MRI trong một số trường hợp.

Với người không có triệu chứng và thuộc nhóm nguy cơ trung bình, siêu âm không mặc nhiên thay thế nhũ ảnh tầm soát. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam, phụ nữ nguy cơ trung bình từ 40–70 tuổi được khám lâm sàng và chụp X-quang tuyến vú hằng năm; siêu âm được phối hợp khi có mô vú đặc.

Nếu xuất hiện khối hoặc thay đổi mới ở vú, người bệnh nên đi khám dù vừa có kết quả siêu âm hoặc nhũ ảnh bình thường.

Xem thêm: Cảnh báo 7 dấu hiệu của ung thư vú và cách phòng ngừa hiệu quả

Siêu âm vú giúp đánh giá khối và các bất thường tại tuyến vú theo chỉ định của bác sĩ

Siêu âm vú có phát hiện ung thư vú không?

Siêu âm vú có thể phát hiện một số khối hoặc đặc điểm hình ảnh nghi ngờ ung thư, nhưng không thể tự khẳng định hay loại trừ hoàn toàn bệnh. Kết quả siêu âm chỉ là một phần trong quá trình đánh giá, cần được kết hợp với thăm khám, nhũ ảnh và các phương pháp khác khi có chỉ định.

Trên hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể đánh giá:

• Tổn thương là nang chứa dịch hay khối đặc.
• Vị trí, kích thước, hình dạng và đường bờ của khối.
• Hướng phát triển và mối liên hệ với mô xung quanh.
• Một số đặc điểm âm học bên trong và phía sau tổn thương.
• Mức độ tưới máu khi sử dụng thêm chế độ Doppler.
• Đặc điểm của hạch vùng nách nếu cần khảo sát.

Một số hình ảnh như khối có đường bờ không đều, hướng phát triển bất thường hoặc cấu trúc không đồng nhất có thể làm tăng mức độ nghi ngờ. Tuy nhiên, các dấu hiệu này không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn mắc ung thư.

Tuy nhiên, siêu âm có thể bỏ sót một số tổn thương, đặc biệt khi bất thường chưa tạo thành khối rõ ràng. Phương pháp này cũng hạn chế hơn nhũ ảnh trong việc nhận biết và đánh giá các vi vôi hóa nhỏ. Kết quả còn phụ thuộc vào chất lượng thiết bị, kỹ thuật khảo sát và kinh nghiệm của người thực hiện.

Vì vậy, kết quả siêu âm bình thường không đủ để loại trừ ung thư nếu người bệnh vẫn có khối hoặc triệu chứng kéo dài. Ngược lại, một hình ảnh nghi ngờ trên siêu âm cũng chưa phải chẩn đoán xác định.

Tùy mức độ nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định chụp nhũ ảnh, MRI, theo dõi hình ảnh hoặc sinh thiết. Mô bệnh học từ mẫu sinh thiết mới là cơ sở để xác định tổn thương có phải ung thư hay không.

Xem thêm: Chụp nhũ ảnh là gì? Quy trình, chuẩn bị và cách đọc kết quả

Siêu âm giúp phát hiện và đánh giá các tổn thương nghi ngờ tại tuyến vú

Quy trình siêu âm tuyến vú

Siêu âm tuyến vú được thực hiện nhanh chóng, toàn bộ quy trình chỉ mất khoảng 10–20 phút, hoàn toàn không gây đau, giúp người bệnh an tâm và chủ động hơn trong việc kiểm tra sức khỏe vú định kỳ.

Bước 1: Khai thác triệu chứng và tiền sử

Bác sĩ hỏi về vị trí đau hoặc khối sờ thấy, thời điểm xuất hiện, tình trạng tiết dịch núm vú, tiền sử phẫu thuật, sinh thiết, bệnh lý tuyến vú và ung thư vú trong gia đình. Người bệnh nên cung cấp kết quả siêu âm hoặc nhũ ảnh trước đây nếu có.

Bước 2: Chuẩn bị tư thế

Người bệnh để lộ vùng cần khảo sát và nằm ngửa hoặc hơi nghiêng. Cánh tay cùng bên được đưa lên trên đầu để mô vú dàn đều, giúp đầu dò tiếp cận thuận lợi hơn. Tư thế có thể được điều chỉnh tùy vị trí tổn thương.

Bước 3: Khảo sát tuyến vú và vùng liên quan

Bác sĩ bôi một lớp gel lên da rồi di chuyển đầu dò trên vùng vú cần kiểm tra. Phạm vi siêu âm có thể là một vị trí cụ thể, toàn bộ một hoặc hai bên vú và vùng hạch nách tùy chỉ định. Chế độ Doppler được sử dụng khi cần đánh giá thêm tình trạng tưới máu.

Bước 4: Ghi nhận và phân loại hình ảnh

Nếu phát hiện tổn thương, bác sĩ ghi nhận vị trí, kích thước, hình dạng, đường bờ và những đặc điểm liên quan. Kết quả có thể được phân loại theo hệ thống BI-RADS để định hướng theo dõi hoặc đánh giá thêm. BI-RADS không phải hệ thống phân giai đoạn ung thư.

Bước 5: Nhận kết quả và hướng dẫn tiếp theo

Sau khi hoàn tất, người bệnh được giải thích kết quả. Tùy hình ảnh, bác sĩ có thể hướng dẫn tiếp tục theo dõi, hẹn kiểm tra lại, chụp nhũ ảnh, MRI hoặc sinh thiết.

Một lần siêu âm thường kéo dài khoảng 10–20 phút, nhưng thời gian có thể thay đổi theo phạm vi khảo sát và số lượng tổn thương. Phương pháp thường không gây đau; người đang viêm, sưng hoặc đau vú có thể cảm thấy khó chịu nhẹ khi đầu dò ấn lên vùng nhạy cảm.

Bác sĩ khai thác triệu chứng và tiền sử trước khi siêu âm vú

Siêu âm vú và chụp nhũ ảnh khác nhau như thế nào?

Siêu âm vú và chụp nhũ ảnh cung cấp những thông tin khác nhau. Không có phương pháp nào tốt hơn trong mọi tình huống và siêu âm không mặc nhiên thay thế nhũ ảnh.

Với người trẻ xuất hiện khối sờ thấy, bác sĩ thường ưu tiên siêu âm để đánh giá ban đầu. Với phụ nữ thuộc độ tuổi tầm soát, nhũ ảnh giữ vai trò chính; siêu âm được sử dụng bổ sung trong một số trường hợp như mô vú đặc hoặc có vùng cần khảo sát thêm.

Không phải mọi người đều cần thực hiện cả hai phương pháp trong cùng một lần khám. Việc phối hợp siêu âm với nhũ ảnh cần dựa trên tuổi, triệu chứng, mật độ mô vú, mức nguy cơ và kết quả hình ảnh trước đó. Thực hiện thêm xét nghiệm không có chỉ định có thể làm tăng kết quả dương tính giả và dẫn đến các lần kiểm tra hoặc sinh thiết không cần thiết.

Thắc mắc thường gặp khi đi siêu âm vú

Siêu âm vú có nên thực hiện trong kỳ kinh nguyệt không?

Nên thực hiện sau kỳ kinh nguyệt khoảng 5–7 ngày. Đây là thời điểm mô vú mềm, ít chịu ảnh hưởng của hormone nên hình ảnh siêu âm rõ nét và kết quả chính xác hơn

Siêu âm vú có cần thực hiện ở cả hai bên không?

Có. Siêu âm cả hai bên giúp bác sĩ so sánh cấu trúc mô, phát hiện những thay đổi nhỏ hoặc tổn thương ở giai đoạn sớm mà người bệnh không cảm nhận được.

Siêu âm vú có cần nhịn ăn hay chuẩn bị gì không?

Không cần nhịn ăn. Chỉ cần mặc áo dễ cởi, không bôi kem, phấn hay dầu dưỡng lên vùng ngực để tránh ảnh hưởng tới chất lượng hình ảnh.

Siêu âm vú không cần nhịn ăn

Siêu âm vú có đau không và mất bao lâu?

Siêu âm vú hoàn toàn không gây đau. Quá trình thực hiện nhẹ nhàng, chỉ mất khoảng 10–20 phút và người bệnh có thể sinh hoạt bình thường ngay sau đó.

Siêu âm vú giúp phát hiện sớm các bất thường ở tuyến vú, đặc biệt có ý nghĩa trong tầm soát ung thư vú. Khám sức khỏe và kiểm tra tuyến vú định kỳ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe, phát hiện sớm bệnh lý, phòng ngừa biến chứng đáng tiếc. Nếu bạn đang quan tâm đến siêu âm vú và thăm khám sức khỏe sớm, hãy đến ngay Thai Thinh Medic để được tư vấn và thăm khám kịp thời.