Viêm phế quản cấp là một trong những bệnh lý đường hô hấp thường gặp, đặc biệt là trong giai đoạn giao mùa hoặc các bệnh nhiễm virus đường hô hấp gia tăng. Viêm phế quản cấp xảy ra khi niêm mạc phế quản bị viêm, gây ra các triệu chứng như ho kéo dài, có đờm và đau họng, sốt nhẹ, mệt mỏi. Thông tin từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp có liên quan đến nhiễm virus, tương tự các tác nhân gây cảm lạnh và cảm cúm. Trong bài viết dưới đây, Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic sẽ giúp bạn nhận biết sớm các dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị kịp thời để giảm cảm giác mệt mỏi và hạn chế biến chứng.

Viêm phế quản cấp là tình trạng viêm niêm mạc phế quản kéo dài dưới 3 tuần, thường do virus đường hô hấp gây ra. Dấu hiệu viêm phế quản cấp thường có biểu hiện như ho khan hoặc ho có đờm, đau họng, sốt nhẹ, mệt mỏi và có cảm giác tức ngực. Phần lớn trường hợp viêm phế quản cấp có thể tự khỏi sau 1- 3 tuần nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh cần đi khám sớm nếu xuất hiện tình trạng khó thở, sốt cao kéo dài hoặc ho trở nặng để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Viêm phế quản cấp là gì?

Viêm phế quản cấp là tình trạng viêm niêm mạc phế quản xảy ra đột ngột, thường kéo dài dưới 3 tuần và chủ yếu do virus đường hô hấp gây ra. Khi niêm mạc phế quản bị viêm, đường thở sẽ tăng tiết chất nhầy, gây ra các triệu chứng như ho, ho có đờm, đau rát họng, khò khè hoặc tức ngực.

Bệnh thường xuất hiện sau cảm lạnh hoặc cúm và có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm. Phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp có thể tự hồi phục nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện khó thở, sốt cao, người bệnh cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý hô hấp nghiêm trọng hơn như viêm phổi hoặc đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Nguyên nhân gây viêm phế quản cấp

Viêm phế quản cấp xảy ra khi lớp niêm mạc lót bên trong phế quản bị viêm và kích thích, làm tăng tiết dịch nhầy và gây ho kéo dài. Tình trạng này thường xuất hiện sau các đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc khi đường thở tiếp xúc với các tác nhân gây kích ứng từ môi trường. Mặc dù phần lớn trường hợp có liên quan đến virus, nhiều yếu tố khác như vi khuẩn, khói thuốc lá, ô nhiễm không khí hoặc hệ miễn dịch suy giảm cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Virus đường hô hấp

Theo các tổ chức y tế quốc tế, hơn 90% trường hợp viêm phế quản cấp ở người khỏe mạnh có liên quan đến virus đường hô hấp. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua mũi hoặc miệng, virus gây viêm niêm mạc đường hô hấp, sau đó lan xuống phế quản và kích thích phản ứng viêm. Điều này khiến người bệnh xuất hiện ho, đau họng, tăng tiết đờm và cảm giác khó chịu ở ngực.

Nguyên nhân gây viêm phế quản cấp thường do các loại virus:

• Virus cúm A và cúm B, thường gây bùng phát bệnh vào mùa đông – xuân và có thể làm triệu chứng nặng hơn các virus khác.
• Rhinovirus – tác nhân phổ biến nhất gây cảm lạnh thông thường, thường là nguyên nhân khởi phát viêm phế quản cấp ở người lớn.
• Virus hợp bào hô hấp (RSV), đặc biệt thường gặp ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
• Adenovirus có thể gây viêm họng, sốt và viêm phế quản cùng lúc.
• Parainfluenza virus là nguyên nhân thường gặp của các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên.
• Một số coronavirus thông thường cũng có thể gây viêm phế quản cấp.

Virus đường hô hấp gây viêm phế quản cấp

Vi khuẩn và các trường hợp bội nhiễm đường hô hấp

Vi khuẩn là nguyên nhân ít gặp hơn virus nhưng vẫn có thể gây viêm phế quản cấp hoặc làm bệnh trở nên kéo dài hơn. Trong nhiều trường hợp, người bệnh bị nhiễm virus trước, sau đó niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bội nhiễm.

Người bệnh điều trị cảm cúm hoặc viêm đường hô hấp không đúng cách, người cao tuổi có sức đề kháng suy giảm, trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Ngoài ra, người mắc bệnh phổi mạn tính như hen phế quản hoặc COPD, người hút thuốc lá lâu năm cũng có nguy cơ bị viêm phế quản cấp tính cao.

• Mycoplasma pneumoniae thường gây viêm phế quản kéo dài và ho dai dẳng.
• Chlamydia pneumoniae dễ gây các triệu chứng âm thầm nhưng kéo dài nhiều tuần.
• Bordetella pertussis tác nhân gây ho gà với những cơn ho dữ dội.
• Streptococcus pneumoniae và Haemophilus influenzae trong một số trường hợp đặc biệt.

Vi khuẩn và các trường hợp bội nhiễm

Các yếu tố nguy cơ khác

Bên cạnh tác nhân nhiễm trùng, nhiều yếu tố từ môi trường sống và lối sống hàng ngày có thể làm niêm mạc phế quản dễ bị tổn thương hơn, từ đó tạo điều kiện cho bệnh phát triển.

• Hút thuốc lá chủ động khiến khói thuốc phá hủy lớp lông chuyển bảo vệ đường hô hấp và làm tăng phản ứng viêm trong phế quản.
• Hít phải khói thuốc thụ động trong thời gian dài, đặc biệt ở trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.
• Tiếp xúc thường xuyên với bụi mịn, khí thải giao thông hoặc môi trường làm việc có hóa chất kích thích đường hô hấp.
• Ô nhiễm không khí kéo dài làm tăng nguy cơ viêm và suy giảm chức năng bảo vệ tự nhiên của phế quản.
• Thời tiết lạnh hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến đường thở dễ bị kích thích.
• Người mắc bệnh nền như đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc suy giảm miễn dịch có khả năng chống lại tác nhân gây bệnh kém hơn.
• Chế độ sinh hoạt thiếu ngủ, dinh dưỡng không cân đối hoặc căng thẳng kéo dài làm suy giảm sức đề kháng.
• Trẻ em và người cao tuổi là nhóm có nguy cơ cao hơn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện hoặc đã suy giảm theo tuổi tác.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị viêm phế quản cấp

Dấu hiệu viêm phế quản cấp không nên bỏ qua

Các triệu chứng của viêm phế quản cấp thường xuất hiện sau một đợt cảm lạnh, cúm hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của mỗi người, mức độ biểu hiện có thể khác nhau. Tuy nhiên, ho kéo dài vẫn là dấu hiệu đặc trưng nhất của viêm phế quản cấp. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp tình trạng ho có đờm, đau họng, sốt nhẹ, mệt mỏi hoặc cảm giác tức ngực khi ho nhiều.

Ho kéo dài

Ho là triệu chứng nổi bật và thường gặp nhất ở người bị viêm phế quản cấp. Khi niêm mạc phế quản bị viêm, cơ thể sẽ kích hoạt phản xạ ho để loại bỏ dịch tiết và các tác nhân gây kích thích ra khỏi đường thở. Đây cũng là lý do nhiều người vẫn tiếp tục ho ngay cả khi tình trạng nhiễm trùng ban đầu đã được kiểm soát.

• Ho khan xuất hiện trong những ngày đầu khi niêm mạc phế quản mới bị kích thích.
• Sau vài ngày, ho có thể chuyển sang ho có đờm do lượng dịch nhầy trong đường thở tăng lên.
• Ho thường tăng khi nằm ngủ vào ban đêm hoặc sáng sớm sau khi thức dậy.
• Cơn ho có thể kéo dài từ 1–3 tuần, thậm chí lâu hơn ở một số người.
• Ho nhiều khiến người bệnh cảm thấy đau rát cổ họng và mệt mỏi.
• Một số trường hợp xuất hiện các cơn ho dồn dập gây mất ngủ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Ho thường nặng hơn khi hít phải khói thuốc, bụi mịn hoặc không khí lạnh.
• Trẻ nhỏ và người cao tuổi có thể ho nhiều hơn do khả năng làm sạch đường thở kém hơn.

Viêm phế quản cấp gây ho kéo dài

Ho có đờm và cảm giác khó chịu ở ngực

Khi phản ứng viêm diễn ra trong phế quản, các tuyến tiết nhầy hoạt động mạnh hơn bình thường để bảo vệ đường thở. Điều này làm tăng lượng đờm trong phế quản và khiến người bệnh có cảm giác vướng ở cổ họng hoặc phải khạc đờm thường xuyên.

• Đờm màu trắng hoặc trong suốt ở giai đoạn đầu của bệnh.
• Đờm có thể chuyển sang màu vàng hoặc xanh nhạt khi phản ứng viêm tăng lên.
• Cảm giác nặng ngực hoặc tức ngực sau những cơn ho kéo dài.
• Khò khè nhẹ khi thở, đặc biệt ở những người có cơ địa dị ứng hoặc hen phế quản.
• Đau cơ vùng ngực do các cơ hô hấp phải hoạt động liên tục khi ho.
• Cảm giác khó chịu hoặc nóng rát sau xương ức.
• Một số trường hợp có cảm giác hụt hơi nhẹ khi gắng sức.

Ho có đờm và cảm giác khó chịu ở ngực

Các triệu chứng toàn thân đi kèm

Ngoài các triệu chứng tại đường hô hấp, viêm phế quản cấp còn có thể gây ra nhiều biểu hiện toàn thân do phản ứng miễn dịch của cơ thể với tác nhân gây bệnh. Những triệu chứng này thường xuất hiện rõ hơn trong vài ngày đầu và giảm dần khi tình trạng viêm được cải thiện.

• Sốt nhẹ hoặc cảm giác ớn lạnh.
• Mệt mỏi, giảm năng lượng trong sinh hoạt hằng ngày.
• Đau họng hoặc cảm giác khô rát họng.
• Nghẹt mũi, chảy nước mũi.
• Đau đầu nhẹ.
• Đau nhức cơ hoặc đau mỏi toàn thân.
• Giảm cảm giác ngon miệng.
• Khó tập trung do mất ngủ hoặc ho nhiều về đêm.

Các triệu chứng toàn thân đi kèm

Viêm phế quản cấp thường kéo dài bao lâu?

Thời gian kéo dài của viêm phế quản cấp phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi, tình trạng miễn dịch và mức độ tổn thương đường hô hấp của từng người. Trong đa số trường hợp, bệnh có thể cải thiện trong vòng 1–3 tuần nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách.

Tuy nhiên, triệu chứng ho thường kéo dài lâu hơn các biểu hiện khác do niêm mạc phế quản cần thời gian để hồi phục hoàn toàn sau khi tình trạng viêm đã được kiểm soát.Tình trạng ho sau khi hết sốt hoặc hết đau họng, nhưng đây là diễn biến khá phổ biến của viêm phế quản cấp. Ngược lại, nếu triệu chứng kéo dài bất thường hoặc ngày càng nặng hơn, người bệnh cần được thăm khám để loại trừ các biến chứng hoặc bệnh lý hô hấp khác.

Lưu ý: Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người hút thuốc lá hoặc người mắc các bệnh hô hấp mạn tính có thể mất nhiều thời gian hồi phục hơn so với người khỏe mạnh. Nếu ho kéo dài quá 8 tuần, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm để tìm nguyên nhân khác ngoài viêm phế quản cấp.

Viêm phế quản cấp có thể tự khỏi không?

Trong đa số trường hợp, viêm phế quản cấp có thể tự khỏi mà không cần điều trị đặc hiệu. Nguyên nhân là bởi phần lớn bệnh nhân mắc bệnh do virus đường hô hấp gây ra và hệ miễn dịch của cơ thể có khả năng tự loại bỏ tác nhân gây bệnh sau một thời gian. Tuy nhiên, thời gian hồi phục ở mỗi người có thể khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, bệnh nền đi kèm và mức độ tổn thương của đường hô hấp. Mặc dù bệnh có khả năng tự giới hạn, người bệnh vẫn cần theo dõi sát các triệu chứng để phát hiện sớm những trường hợp tiến triển nặng hoặc xuất hiện biến chứng cần can thiệp y tế.

Các trường hợp viêm phế quản cấp thường có thể tự khỏi là:

• Nguyên nhân gây bệnh là virus đường hô hấp như virus cúm, rhinovirus hoặc RSV.
• Người bệnh có hệ miễn dịch khỏe mạnh và không mắc các bệnh lý hô hấp mạn tính.
• Các triệu chứng như sốt, đau họng và mệt mỏi cải thiện dần sau vài ngày.
• Ho giảm về tần suất và mức độ theo thời gian.
• Không xuất hiện khó thở, đau ngực hoặc tình trạng suy kiệt.
• Được nghỉ ngơi đầy đủ và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý.
• Uống đủ nước giúp làm loãng đờm và hỗ trợ làm sạch đường thở.
• Tránh hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc trong thời gian mắc bệnh.
• Không có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn hoặc biến chứng ở phổi.

Tuy nhiên, người bệnh cần thăm khám sớm nếu:

• Ho kéo dài trên 3 tuần mà không cải thiện.
• Sốt cao hoặc sốt tái phát sau khi đã giảm.
• Khó thở, thở khò khè hoặc cảm giác nặng ngực tăng dần.
• Ho ra máu hoặc đờm có mùi bất thường.
• Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền tim phổi xuất hiện triệu chứng nặng hơn.
• Các triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và giấc ngủ hằng ngày.

Các phương pháp điều trị viêm phế quản cấp

Mục tiêu điều trị viêm phế quản cấp là làm giảm triệu chứng, hỗ trợ cơ thể hồi phục và phòng ngừa các biến chứng đường hô hấp. Do phần lớn trường hợp có nguyên nhân từ virus nên không phải người bệnh nào cũng cần dùng thuốc kháng sinh. Thay vào đó, nghỉ ngơi hợp lý, chăm sóc đường hô hấp đúng cách và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Tùy theo mức độ triệu chứng, tuổi tác và tình trạng sức khỏe của từng người, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm giúp bệnh nhanh cải thiện và hạn chế nguy cơ tiến triển nặng.

Điều trị triệu chứng và chăm sóc tại nhà

Đối với đa số trường hợp viêm phế quản cấp do virus, chăm sóc tại nhà đúng cách là nền tảng quan trọng giúp cơ thể phục hồi. Khi được nghỉ ngơi đầy đủ và hỗ trợ đúng phương pháp, hệ miễn dịch có thể tự loại bỏ tác nhân gây bệnh mà không cần các biện pháp can thiệp phức tạp. Nhiều nghiên cứu cho thấy duy trì lối sống lành mạnh trong thời gian mắc bệnh có thể giúp rút ngắn thời gian triệu chứng và giảm nguy cơ biến chứng.

• Nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể tập trung nguồn lực cho quá trình chống viêm và phục hồi.
• Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng đờm và hỗ trợ quá trình tống xuất dịch tiết khỏi đường thở.
• Ưu tiên nước ấm, súp hoặc các loại thức uống không chứa cồn và caffeine.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ và ngực khi thời tiết lạnh.
• Súc họng bằng nước muối sinh lý giúp giảm kích ứng niêm mạc họng.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc giữ không khí trong phòng đủ độ ẩm để hạn chế khô đường thở.
• Tránh hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động.
• Hạn chế tiếp xúc với bụi mịn, hóa chất hoặc các chất kích thích hô hấp.
• Bổ sung đầy đủ rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vitamin để tăng cường miễn dịch.
• Duy trì giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.

Súc họng và rửa mũi bằng nước muối sinh lý

Sử dụng thuốc trong điều trị viêm phế quản cấp

Không phải mọi trường hợp viêm phế quản cấp đều cần dùng thuốc. Tuy nhiên, khi các triệu chứng gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hoặc chất lượng cuộc sống, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng và giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:

• Thuốc hạ sốt, giảm đau giúp kiểm soát tình trạng sốt, đau đầu hoặc đau nhức cơ thể.
• Thuốc long đờm giúp làm loãng dịch tiết trong đường thở và hỗ trợ khạc đờm dễ dàng hơn.
• Thuốc giảm ho có thể được cân nhắc trong trường hợp ho quá nhiều gây mất ngủ hoặc kiệt sức.
• Thuốc giãn phế quản được chỉ định cho những người có biểu hiện khò khè hoặc co thắt phế quản.
• Thuốc xịt hít có thể được sử dụng ở một số trường hợp có bệnh lý hô hấp nền như hen phế quản.

Khi sử dụng thuốc, người bệnh cần lưu ý:

• Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc ho cùng lúc.
• Không lạm dụng thuốc giảm ho khi đờm còn nhiều vì có thể làm ứ đọng dịch tiết.
• Tuân thủ đúng liều lượng và thời gian dùng thuốc theo hướng dẫn.
• Thông báo cho bác sĩ nếu có tiền sử dị ứng thuốc hoặc bệnh nền đặc biệt.
• Theo dõi tác dụng phụ và tái khám nếu triệu chứng không cải thiện.

Dùng thuốc giúp giãn phế quản

Trường hợp cần dùng kháng sinh và nhập viện

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng viêm phế quản cấp luôn cần dùng kháng sinh. Trên thực tế, phần lớn trường hợp viêm phế quản cấp do virus gây ra nên kháng sinh không mang lại lợi ích và thậm chí có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc nếu sử dụng không đúng cách.

Kháng sinh chỉ được bác sĩ cân nhắc trong các trường hợp:

• Nghi ngờ hoặc xác định có bội nhiễm vi khuẩn.
• Người bệnh có nguy cơ cao gặp biến chứng do tuổi tác hoặc bệnh nền.
• Các triệu chứng kéo dài bất thường và không cải thiện theo thời gian.
• Có bằng chứng lâm sàng hoặc xét nghiệm gợi ý nhiễm khuẩn.

Người bệnh cần được đánh giá y tế hoặc nhập viện khi xuất hiện:

• Khó thở hoặc cảm giác thiếu không khí rõ rệt.
• Thở nhanh, tím tái hoặc giảm oxy máu.
• Sốt cao kéo dài hoặc sốt tái phát.
• Ho ra máu.
• Đau ngực nhiều.
• Người cao tuổi có biểu hiện lú lẫn hoặc thay đổi ý thức.
• Trẻ nhỏ bỏ bú, thở rút lõm lồng ngực hoặc có dấu hiệu suy hô hấp.
• Nghi ngờ biến chứng viêm phổi hoặc các bệnh lý hô hấp nghiêm trọng khác.

Sử dụng thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ

Biến chứng của viêm phế quản cấp

Phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp đều có thể tự phục hồi nhưng nếu chủ quan hoặc điều trị không đúng cách vẫn có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có bệnh nền hô hấp.

Khi tình trạng viêm kéo dài, niêm mạc phế quản tiếp tục bị tổn thương và khả năng bảo vệ tự nhiên của đường thở suy giảm, tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh xâm nhập sâu vào phổi dẫn đến các biến chứng nguy hiểm.

• Viêm phổi: Đây là biến chứng thường gặp và đáng lo ngại nhất. Tình trạng viêm từ phế quản có thể lan xuống nhu mô phổi, gây sốt cao, khó thở, đau ngực và làm tăng nguy cơ nhập viện.
• Bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp: Khi niêm mạc phế quản bị tổn thương kéo dài, vi khuẩn dễ phát triển và gây nhiễm trùng thứ phát, khiến triệu chứng nặng hơn hoặc kéo dài hơn bình thường.
• Ho kéo dài sau nhiễm trùng: Một số người vẫn tiếp tục ho trong nhiều tuần sau khi tình trạng viêm đã được kiểm soát do đường thở trở nên nhạy cảm hơn với các tác nhân kích thích.
• Khởi phát hoặc làm nặng thêm hen phế quản: Viêm kéo dài có thể kích thích phản ứng co thắt phế quản, làm xuất hiện hoặc làm nặng hơn các cơn hen ở người có cơ địa dị ứng.
• Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Ở người đã mắc COPD, viêm phế quản cấp có thể khiến chức năng hô hấp suy giảm nhanh chóng và làm tăng nguy cơ nhập viện.
• Suy giảm chức năng hô hấp tạm thời: Người bệnh có thể cảm thấy khó thở, giảm khả năng gắng sức hoặc mệt mỏi kéo dài ngay cả sau khi các triệu chứng cấp tính đã thuyên giảm.
• Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống: Ho dai dẳng, mất ngủ, mệt mỏi và giảm khả năng lao động có thể kéo dài nhiều tuần nếu bệnh không được kiểm soát tốt.

Các biến chứng có thể xảy ra khi bị viêm phế quản cấp

Đối tượng có nguy cơ bị viêm phế quản cấp nặng

Viêm phế quản cấp có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng không phải ai mắc bệnh cũng có nguy cơ diễn tiến giống nhau. Ở những người có hệ miễn dịch khỏe mạnh, bệnh thường tự hồi phục sau một thời gian ngắn. Ngược lại, một số nhóm đối tượng dễ gặp tình trạng viêm kéo dài, bội nhiễm vi khuẩn hoặc biến chứng nghiêm trọng hơn như viêm phổi và suy hô hấp.

• Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi: Hệ miễn dịch và cấu trúc đường hô hấp chưa hoàn thiện khiến trẻ dễ bị viêm lan rộng xuống phổi hoặc xuất hiện tình trạng khò khè, khó thở.
• Người cao tuổi: Chức năng miễn dịch suy giảm theo tuổi tác làm tăng nguy cơ nhiễm trùng kéo dài, bội nhiễm và biến chứng hô hấp.
• Người mắc hen phế quản: Viêm phế quản cấp có thể kích thích co thắt đường thở, làm khởi phát hoặc khiến các cơn hen trở nên nghiêm trọng hơn.
• Người bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Đây là nhóm có nguy cơ cao xuất hiện đợt cấp, suy giảm chức năng hô hấp và phải nhập viện điều trị.
• Người hút thuốc lá: Khói thuốc làm tổn thương lớp lông chuyển bảo vệ đường hô hấp, khiến cơ thể khó loại bỏ vi khuẩn và virus hơn.
• Người tiếp xúc thường xuyên với khói bụi hoặc hóa chất: Môi trường ô nhiễm kéo dài làm tăng tình trạng viêm và kích thích đường thở.
• Người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch: Khả năng chống lại tác nhân gây bệnh kém hơn, đồng thời nguy cơ xuất hiện biến chứng cũng cao hơn.
• Người đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch: Bao gồm bệnh nhân ghép tạng, ung thư hoặc bệnh tự miễn.
• Phụ nữ mang thai: Những thay đổi sinh lý trong thai kỳ có thể khiến hệ miễn dịch và chức năng hô hấp nhạy cảm hơn với các bệnh nhiễm trùng.
• Người có tiền sử nhiễm trùng hô hấp tái phát: Đây là nhóm dễ bị viêm phế quản kéo dài hoặc tái phát nhiều lần trong năm.

Đối tượng dễ bị viêm phế quản cấp

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm

Trong một số trường hợp, tình trạng viêm có thể tiến triển nặng hơn, gây bội nhiễm vi khuẩn hoặc biến chứng xuống phổi.

• Ho kéo dài trên 3 tuần nhưng không có dấu hiệu thuyên giảm.
• Ho ngày càng nhiều hơn hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt.
• Đờm tăng nhiều bất thường hoặc có màu sắc thay đổi rõ rệt.
• Sốt tái phát sau khi đã giảm.
• Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng lao động hoặc học tập.
• Các triệu chứng không cải thiện sau nhiều ngày chăm sóc tại nhà.
• Khó thở hoặc cảm giác hụt hơi khi nghỉ ngơi.
• Thở nhanh, thở khò khè hoặc có tiếng rít bất thường khi thở.
• Đau ngực rõ rệt, đặc biệt khi hít sâu hoặc ho.
• Ho ra máu hoặc đờm lẫn máu.
• Sốt cao trên 39°C kéo dài hoặc không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
• Tím tái môi, đầu ngón tay hoặc có dấu hiệu thiếu oxy.
• Trẻ bỏ bú, bú kém hoặc quấy khóc bất thường.
• Trẻ có dấu hiệu thở rút lõm lồng ngực hoặc thở nhanh hơn bình thường.
• Người cao tuổi xuất hiện lú lẫn, giảm tỉnh táo hoặc thay đổi ý thức.
• Người mắc hen phế quản, COPD hoặc bệnh tim mạch thấy triệu chứng hô hấp nặng lên.
• Người suy giảm miễn dịch có biểu hiện nhiễm trùng kéo dài hoặc hồi phục chậm

Ho kéo dài trên 3 tuần nên đi khám sớm

Cách phòng ngừa viêm phế quản cấp

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc viêm phế quản cấp, mỗi người hoàn toàn có thể chủ động giảm khả năng nhiễm bệnh bằng cách bảo vệ đường hô hấp và duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh. Phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp có liên quan đến virus đường hô hấp hoặc các tác nhân kích thích từ môi trường như khói thuốc và ô nhiễm không khí.

Để giảm nguy cơ bị viêm phế quản cấp và các bệnh lý đường hô hấp, bạn nên:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với nơi công cộng hoặc người có triệu chứng cảm cúm.
• Hạn chế chạm tay lên mắt, mũi và miệng để giảm nguy cơ đưa virus vào cơ thể.
• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi chất lượng không khí ở mức kém.
• Tránh tiếp xúc gần với người đang mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết lạnh đột ngột.
• Uống đủ nước mỗi ngày để duy trì độ ẩm tự nhiên của niêm mạc đường hô hấp.
• Ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng kéo dài nhằm duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.
• Xây dựng chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vitamin C.
• Tập thể dục đều đặn để nâng cao sức đề kháng và cải thiện chức năng hô hấp.
• Không hút thuốc lá và tránh hít phải khói thuốc thụ động.
• Hạn chế tiếp xúc với bụi mịn, khói bụi công nghiệp và các hóa chất gây kích ứng đường thở.
• Duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng và có độ ẩm phù hợp.
• Chủ động tiêm vaccine cúm hằng năm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ về vaccine phế cầu nếu thuộc nhóm nguy cơ cao mắc các bệnh hô hấp.
• Khám sức khỏe định kỳ để theo dõi và kiểm soát tốt các bệnh lý nền liên quan đến đường hô hấp.

Cách phòng ngừa viêm phế quản cấp

Câu hỏi thường gặp về bệnh viêm phế quản cấp

Viêm phế quản cấp có lây không?

Có. Phần lớn trường hợp viêm phế quản cấp do virus đường hô hấp gây ra nên có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với các bề mặt chứa virus. Nguy cơ lây nhiễm cao hơn trong giai đoạn đầu của bệnh khi các triệu chứng như ho, sốt hoặc chảy mũi xuất hiện rõ rệt.

Viêm phế quản cấp có cần dùng kháng sinh không?

Không phải mọi trường hợp viêm phế quản cấp đều cần dùng kháng sinh. Do đa số bệnh nhân mắc bệnh do virus nên kháng sinh thường không mang lại hiệu quả. Bác sĩ chỉ cân nhắc sử dụng kháng sinh khi nghi ngờ hoặc xác định có bội nhiễm vi khuẩn hoặc người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao gặp biến chứng.

Viêm phế quản cấp bao lâu thì khỏi?

Hầu hết các trường hợp viêm phế quản cấp cải thiện trong vòng 1–3 tuần. Tuy nhiên, triệu chứng ho có thể kéo dài thêm vài tuần do niêm mạc phế quản cần thời gian để hồi phục hoàn toàn sau viêm.

Viêm phế quản cấp có nguy hiểm không?

Đa số trường hợp viêm phế quản cấp là lành tính và có thể hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, bệnh có thể trở nên nghiêm trọng hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người hút thuốc lá hoặc người mắc các bệnh lý hô hấp mạn tính như hen phế quản và COPD.

Viêm phế quản cấp đa số lành tính

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám nếu xuất hiện các triệu chứng như khó thở, sốt cao kéo dài, đau ngực, ho ra máu, ho trên 3 tuần không cải thiện hoặc các triệu chứng ngày càng nặng hơn thay vì thuyên giảm.

Viêm phế quản cấp có thể tái phát không?

Có. Người từng mắc viêm phế quản cấp vẫn có thể bị lại nếu tiếp tục tiếp xúc với virus đường hô hấp, khói thuốc lá, ô nhiễm không khí hoặc các yếu tố làm suy giảm sức đề kháng. Duy trì lối sống lành mạnh và bảo vệ đường hô hấp giúp giảm nguy cơ tái phát bệnh.

Viêm phế quản cấp là bệnh lý đường hô hấp có thể tiến triển thành viêm phổi và suy giảm chức năng hô hấp tạm thời nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách. Nhận biết được các triệu chứng sớm và điều trị phù hợp giúp người bệnh phục hồi nhanh hạn chế biến chứng. Nếu bạn đang gặp những dấu hiệu nghi ngờ bệnh viêm phế quản cấp hoặc cần tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ ngay đến Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic để đặt lịch thăm khám ngay nhé!

Tài liệu tham khảo:

https://cdc.gov/acute-bronchitis/about/index.html

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bronchitis/symptoms-causes/syc-20355566

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bronchitis/diagnosis-treatment/drc-20355572