Rối loạn tiêu hóa là tình trạng chức năng tiêu hóa bị rối loạn khiến thức ăn không được xử lý và hấp thụ bình thường dẫn đến những triệu chứng như chướng bụng, đầy hơi, tiêu chảy, táo bón, đau bụng. Theo số liệu khảo sát ở Mỹ có đến khoảng 61% người lớn từng gặp phải ít nhất một trong các triệu chứng đường tiêu hóa trong một tuần.
Tại Việt Nam, tình hình cũng không khả quan hơn. Theo Bộ Y tế năm 2022, khoảng 30-45% bệnh nhân ở khu vực thành thị gặp vấn đề về dạ dày và trào ngược dạ dày thực quản (Nguồn: CarePlus Vietnam, 2022). Nghiên cứu về hội chứng ruột kích thích (IBS) tại Việt Nam cho thấy tỷ lệ mắc toàn cầu là 11,2%, với sự gia tăng đáng kể ở các nước châu Á bao gồm cả Việt Nam.
Vậy cách khắc phục rối loạn tiêu hóa thế nào hiệu quả? Và bạn có thể tự cải thiện tình trạng rối loạn tiêu hóa ngay tại nhà được hay không? Hãy cùng Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic cùng bạn tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Vì sao cần khắc phục tình trạng rối loạn tiêu hóa?
Rối loạn tiêu hóa là tình trạng hệ tiêu hóa hoạt động không ổn định, khiến quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn bị gián đoạn. Người mắc rối loạn tiêu hóa thường gặp các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy, táo bón, đau bụng, buồn nôn hoặc ăn không tiêu.
Nguyên nhân có thể xuất phát từ chế độ ăn uống không khoa học, stress kéo dài, nhiễm khuẩn đường ruột, lạm dụng thuốc hoặc rối loạn chức năng tiêu hóa. Mặc dù thường không nguy hiểm ngay lập tức, nhưng nếu kéo dài, rối loạn tiêu hóa có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể.
Khi hệ tiêu hóa bị rối loạn, cơ thể không hấp thu đầy đủ dưỡng chất, dẫn đến mệt mỏi, suy nhược, sụt cân hoặc giảm sức đề kháng. Tình trạng tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài còn gây mất cân bằng điện giải, ảnh hưởng đến sinh hoạt và hiệu suất làm việc. Đặc biệt, rối loạn tiêu hóa mạn tính có thể làm tổn thương niêm mạc đường ruột, tăng nguy cơ viêm nhiễm và khiến bệnh dễ tái phát nếu không được khắc phục sớm và đúng cách.
Nếu không điều trị kịp thời, rối loạn tiêu hóa có thể dẫn đến hoặc liên quan đến nhiều bệnh lý như:
- Viêm dạ dày – tá tràng, loét dạ dày do niêm mạc tiêu hóa bị tổn thương lâu ngày
- Hội chứng ruột kích thích, gây đau bụng, rối loạn đại tiện tái diễn
- Viêm đại tràng mạn tính, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng đại tràng
- Suy dinh dưỡng, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi
- Rối loạn hấp thu, khiến cơ thể thiếu vitamin và khoáng chất thiết yếu.
Rối loạn tiêu hóa kéo dài gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày
Dấu hiệu rối loạn tiêu hóa thường gặp
Rối loạn tiêu hóa có thể biểu hiện đa dạng, mức độ từ nhẹ đến nặng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu dưới đây giúp người bệnh chủ động khắc phục rối loạn tiêu hóa kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe.
- Đầy hơi, chướng bụng: Người bệnh thường cảm thấy bụng căng tức, khó chịu, nhất là sau khi ăn. Nguyên nhân do thức ăn tiêu hóa chậm hoặc tăng sinh khí trong đường ruột, khiến hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả.
- Tiêu chảy: Đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân lỏng hoặc nhiều nước là dấu hiệu rối loạn tiêu hóa phổ biến. Tình trạng này có thể gây mất nước, mệt mỏi và rối loạn điện giải nếu kéo dài.
- Táo bón: Người bệnh đi đại tiện ít hơn bình thường, phân khô cứng, khó đi. Táo bón thường liên quan đến thiếu chất xơ, uống ít nước hoặc rối loạn nhu động ruột.
- Đau bụng, co thắt bụng: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc quặn từng cơn, thường xuất hiện sau ăn hoặc trước khi đi ngoài. Đây là dấu hiệu cho thấy đường ruột đang bị kích thích hoặc viêm nhẹ.
- Buồn nôn, ợ hơi, ợ chua: Các triệu chứng này xuất hiện khi dịch vị tiết ra nhiều hoặc thức ăn bị ứ đọng trong dạ dày. Nếu xảy ra thường xuyên, chúng cho thấy hệ tiêu hóa đang gặp vấn đề.
- Ăn không tiêu, nhanh no: Người bệnh có cảm giác nặng bụng, no lâu dù ăn ít. Điều này phản ánh quá trình tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất bị suy giảm.
Nguyên nhân phổ biến gây rối loạn tiêu hóa
Hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn lựa chọn cách khắc phục rối loạn tiêu hóa hiệu quả và an toàn. Rối loạn tiêu hóa có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau trong sinh hoạt và sức khỏe hằng ngày. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến thường gặp:
- Chế độ ăn uống không khoa học, khi ăn quá no, ăn nhanh, nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng hoặc thực phẩm chế biến sẵn.
- Ăn uống không đảm bảo vệ sinh, thực phẩm ôi thiu, nhiễm khuẩn dễ gây rối loạn đường ruột.
- Căng thẳng, stress kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ tiêu hóa. Theo nghiên cứu đăng trên The Journal of Physiology (2023), stress cấp tính kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, giảm nhu động ruột và làm tăng tính thấm của niêm mạc ruột
- Rối loạn tiêu hóa chức năng vì hệ tiêu hóa nhạy cảm nhưng không có tổn thương thực thể.
- Nhiễm khuẩn, virus đường ruột gây viêm và rối loạn nhu động ruột.
- Lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc chống viêm.
- Thiếu chất xơ và nước khiến quá trình tiêu hóa và đào thải chất cặn bã bị ảnh hưởng.
- Ít vận động làm giảm nhu động ruột, dễ gây đầy hơi, táo bón.
Chế độ ăn uống thiếu khoa học gây tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa
Hướng dẫn cách khắc phục rối loạn tiêu hóa an toàn, hiệu quả
Điều chỉnh chế độ ăn uống
Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc khắc phục rối loạn tiêu hóa. Khi hệ tiêu hóa đang bị rối loạn, việc lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp giảm gánh nặng cho dạ dày, đường ruột, đồng thời hỗ trợ quá trình hồi phục niêm mạc tiêu hóa.
Người bệnh nên ăn đúng giờ, nhai kỹ, chia nhỏ bữa ăn để hạn chế tình trạng đầy hơi, chướng bụng và ăn không tiêu. Việc duy trì chế độ ăn khoa học còn giúp phòng ngừa rối loạn tiêu hóa tái phát. Vậy rối loạn tiêu hóa nên ăn gì?
- Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa: cháo, súp, cơm mềm, rau củ nấu chín
- Bổ sung chất xơ hòa tan từ yến mạch, chuối, khoai lang
- Hạn chế đồ chiên rán, cay nóng, nhiều dầu mỡ
- Tránh rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas
- Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ nhu động ruột
Điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học, hợp lý
Bổ sung men vi sinh và lợi khuẩn đường ruột đúng cách
Men vi sinh Probiotics giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó hỗ trợ điều trị rối loạn tiêu hóa hiệu quả hơn. Việc thiếu hụt lợi khuẩn thường khiến người bệnh dễ bị tiêu chảy, táo bón hoặc rối loạn tiêu hóa ở trẻ em kéo dài. Tuy nhiên, men vi sinh cần được sử dụng đúng thời điểm và đúng liều lượng để phát huy tác dụng tối ưu.
- Ưu tiên men vi sinh chứa Lactobacillus, Bifidobacterium
- Dùng men vi sinh sau ăn để tăng khả năng sống sót của lợi khuẩn
- Kết hợp thực phẩm giàu probiotics tự nhiên như sữa chua, kefir
- Không lạm dụng men tiêu hóa trong thời gian dài
- Nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu rối loạn tiêu hóa kéo dài trên 2 tuần
Bổ sung lợi khuẩn tiêu hóa
Thay đổi thói quen sinh hoạt
Bên cạnh ăn uống, lối sống thiếu khoa học cũng là nguyên nhân khiến nhiều người khó khắc phục rối loạn tiêu hóa tại nhà. Stress, thiếu ngủ và ít vận động đều tác động trực tiếp đến nhu động ruột và hoạt động của hệ tiêu hóa. Điều chỉnh sinh hoạt hợp lý sẽ giúp cải thiện triệu chứng rõ rệt, đặc biệt với rối loạn tiêu hóa chức năng.
- Ngủ đủ 7–8 giờ mỗi ngày
- Vận động nhẹ nhàng: đi bộ, yoga, giãn cơ
- Tránh nằm ngay sau khi ăn
- Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế căng thẳng
- Tạo thói quen đi đại tiện đúng giờ
Sử dụng các loại trà tự nhiên
Một số nguyên liệu tự nhiên có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng rối loạn tiêu hóa mức độ nhẹ nếu được sử dụng đúng cách. Các mẹo này phù hợp với người hay bị đầy hơi, chướng bụng, ăn không tiêu và muốn khắc phục rối loạn tiêu hóa an toàn, bạn có thể dễ dàng áp dụng trong dịp Tết này với những loại trà hay thảo dược có sẵn ngay tại nhà:
- Uống nước gừng ấm giúp giảm buồn nôn, đầy hơi
- Nghệ hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày
- Trà bạc hà giúp thư giãn cơ trơn đường ruột
- Uống nước ấm buổi sáng kích thích tiêu hóa
- Không áp dụng mẹo dân gian khi triệu chứng nặng hoặc kéo dài
Uống trà thảo mộc
Câu hỏi thường gặp và cách khắc phục rối loạn tiêu hóa
Rối loạn tiêu hóa có tự khỏi không?
Rối loạn tiêu hóa nhẹ do ăn uống hoặc sinh hoạt không hợp lý có thể tự cải thiện sau vài ngày nếu điều chỉnh chế độ ăn và nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân cụ thể.
Rối loạn tiêu hóa nên ăn gì để nhanh hồi phục?
Người bị rối loạn tiêu hóa nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm, rau củ nấu chín và sữa chua. Đồng thời hạn chế đồ chiên rán, cay nóng và rượu bia để tránh kích thích đường ruột.
Có nên dùng men tiêu hóa thường xuyên không?
Men tiêu hóa chỉ nên dùng trong thời gian ngắn và theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc lạm dụng men tiêu hóa có thể khiến hệ tiêu hóa phụ thuộc và hoạt động kém hiệu quả về lâu dài.
Không tự ý bổ sung men tiêu hóa kéo dài nếu không có chỉ định của bác sĩ
Rối loạn tiêu hóa bao lâu thì khỏi?
Thời gian hồi phục tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Thông thường, rối loạn tiêu hóa nhẹ có thể cải thiện sau 3–7 ngày nếu được chăm sóc đúng cách.
Khi nào rối loạn tiêu hóa là dấu hiệu nguy hiểm?
Nếu rối loạn tiêu hóa kèm theo sốt cao, sụt cân nhanh, đau bụng dữ dội, nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu, người bệnh cần đi khám ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Với những thông tin được chia sẻ từ bài viết, mong rằng bạn đã giúp bạn nắm rõ cách khắc phục rối loạn tiêu hóa an toàn, hiệu quả ngay tại nhà. Đây là tình trạng thường gặp nhưng bạn không nên chủ quan, đặc biệt là khi có các triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Nếu bạn đang gặp các vấn đề tiêu hóa khó kiểm soát hoặc cần tư vấn chuyên sâu, Phòng khám 125 Thái Thịnh là địa chỉ uy tín với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại, cho kết quả nhanh chóng, chính xác. Nhanh tay đặt lịch thăm khám ngay hôm nay nhé!
Phòng khám 125 Thái Thịnh
Địa chỉ: Số 125 - 127 Thái Thịnh - Đống Đa - Hà Nội
Hotline: 0972881125
Tài liệu tham khảo:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30323268/
