Siêu âm tiêu hóa là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng hệ tiêu hóa, gan mật, tụy, lách và các cơ quan ổ bụng một cách nhanh chóng, an toàn và không xâm lấn. Thông qua siêu âm ổ bụng, nhiều bệnh lý tiêu hóa thường gặp như gan nhiễm mỡ, sỏi mật, viêm tụy, u gan, rối loạn tiêu hóa, bất thường đường mật có thể được phát hiện sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn siêu âm tiêu hóa phát hiện được những bệnh gì, khi nào nên đi siêu âm và có cần thiết kiểm tra định kỳ không. Hãy cùng Phòng khám 125 Thái Thịnh tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Siêu âm tiêu hóa là gì?

Siêu âm tiêu hóa là phương pháp chẩn đoán hình ảnh y khoa không xâm lấn, sử dụng sóng siêu âm tần số cao để tạo hình ảnh cấu trúc và hoạt động của hệ tiêu hóa và các cơ quan trong ổ bụng. Thông qua siêu âm ổ bụng, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp tình trạng gan, túi mật, tụy, lách, dạ dày, ruột non, ruột già, đường mật và các mạch máu tiêu hóa, từ đó phát hiện sớm những bất thường về cấu trúc, kích thước, hình thái và dịch bất thường trong ổ bụng.

Khác với các phương pháp chẩn đoán xâm lấn như nội soi tiêu hóa, siêu âm tiêu hóa có ưu điểm an toàn, không đau, không tia X, không gây tổn thương mô, phù hợp với nhiều đối tượng như trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền và phụ nữ mang thai. Đây cũng là phương pháp sàng lọc tiêu hóa ban đầu rất quan trọng trong y học hiện đại, giúp định hướng chẩn đoán các bệnh lý như gan nhiễm mỡ, viêm gan, sỏi mật, viêm tụy, u gan, tắc mật, dịch ổ bụng, khối u ổ bụng và rối loạn tiêu hóa.

Với sự phát triển của công nghệ chẩn đoán hình ảnh, siêu âm hệ tiêu hóa ngày càng cho hình ảnh rõ nét, độ chính xác cao, hỗ trợ bác sĩ đánh giá tổng quát tình trạng sức khỏe tiêu hóa và quyết định các bước kiểm tra chuyên sâu tiếp theo khi cần thiết.

Siêu âm tiêu hóa giúp các bác sĩ quan sát được hình ảnh của các cơ quan tiêu hóa rõ ràng hơn

Những cơ quan có thể kiểm tra qua siêu âm tiêu hóa

Thông qua siêu âm tiêu hóa, hay còn gọi là siêu âm ổ bụng, bác sĩ có thể đánh giá đồng thời nhiều cơ quan quan trọng trong hệ tiêu hóa và ổ bụng, giúp phát hiện sớm bất thường cấu trúc, tổn thương mô và dấu hiệu bệnh lý tiềm ẩn. Cụ thể gồm:

• Siêu âm gan giúp đánh giá kích thước, hình thái, mật độ nhu mô, kiểm tra hệ thống mạch máu gan và dòng chảy, từ đó giúp phát hiện gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan, u gan, nang gan, áp xe gan.
• Siêu âm túi mật giúp đánh giá độ dày thành túi mật, khả năng co bóp để phát hiện sỏi mật, polyp túi mật, viêm túi mật, ứ mật
• Đường mật kiểm tra giãn đường mật, tắc mật, sỏi đường mật, giúp phát hiện bất thường bẩm sinh đường mật
• Siêu âm tụy để đánh giá cấu trúc, kích thước và mô tụy giúp phát hiện viêm tụy cấp – mạn, nang tụy, u tụy
• Siêu âm lách giúp kiểm tra lách to, u lách, tổn thương lách, bất thường cấu trúc
• Đánh giá thành dạ dày dày bất thường, khối u lớn, dịch quanh dạ dày, phát hiện dấu hiệu gián tiếp của viêm loét
• Ruột non – ruột già giúp phát hiện tắc ruột, giãn ruột, khối u lớn, viêm ruột, dịch ổ bụng
• Hệ mạch máu ổ bụng để đánh giá mạch máu gan, tĩnh mạch cửa, động mạch ổ bụng, dòng chảy máu
• Ổ bụng tổng quát phát hiện dịch ổ bụng, khối u ổ bụng, áp xe, tổn thương mô mềm

Nhờ khả năng khảo sát toàn diện này, siêu âm hệ tiêu hóa đóng vai trò quan trọng trong sàng lọc bệnh lý tiêu hóa, theo dõi tiến triển bệnh và hỗ trợ bác sĩ định hướng các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu như nội soi tiêu hóa, CT, MRI khi cần thiết.

Quan sát các cơ quan trong ổ bụng

Siêu âm tiêu hóa phát hiện được những bệnh gì?

Siêu âm tiêu hóa là công cụ chẩn đoán hình ảnh quan trọng giúp bác sĩ phát hiện sớm nhiều bệnh lý của hệ tiêu hóa – gan mật – tụy – ổ bụng, từ rối loạn chức năng nhẹ đến các tổn thương thực thể nghiêm trọng. 

Nhóm bệnh lý về gan

Gan là cơ quan được khảo sát rõ nhất trong siêu âm tiêu hóa, nhờ đó nhiều bệnh gan có thể được phát hiện sớm ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng. Thông qua đánh giá kích thước gan, mật độ nhu mô, cấu trúc mô, hệ mạch máu gan và dòng chảy, bác sĩ có thể nhận biết các biến đổi bệnh lý từ giai đoạn sớm đến muộn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các bệnh gan chuyển hóa, gan nhiễm mỡ, viêm gan mạn ngày càng gia tăng ở người trẻ.

• Gan nhiễm mỡ với các mức độ nhẹ – vừa – nặng
• Viêm gan cấp, mạn, do virus, do rượu, do thuốc
• Xơ gan cả ở biến đổi cấu trúc, xơ hóa mô gan
• U gan lành tính: u máu gan, nang gan
• Khối u gan nghi ngờ ác tính
• Áp xe gan
• Rối loạn tuần hoàn gan, giãn tĩnh mạch cửa
• Bất thường mạch máu gan

Nhờ vai trò sàng lọc sớm, siêu âm gan giúp phát hiện bệnh lý trước khi xuất hiện triệu chứng như đau hạ sườn phải, vàng da, mệt mỏi kéo dài, từ đó giúp can thiệp kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Phát hiện các bệnh lý về gan

Nhóm bệnh lý túi mật và đường mật

Siêu âm tiêu hóa là phương pháp hàng đầu trong chẩn đoán bệnh lý túi mật – đường mật nhờ khả năng quan sát rõ cấu trúc túi mật, thành túi mật, dịch mật và hệ thống đường dẫn mật. Đây là nhóm bệnh rất phổ biến, liên quan mật thiết đến chế độ ăn uống, rối loạn chuyển hóa và lối sống hiện đại. Nhiều trường hợp bệnh tiến triển âm thầm, chỉ được phát hiện tình cờ qua siêu âm định kỳ.

Siêu âm đường mật giúp phát hiện sớm:

• Sỏi túi mật
• Sỏi đường mật
• Viêm túi mật cấp và mạn
• Polyp túi mật
• Ứ mật
• Tắc mật
• Giãn đường mật trong và ngoài gan
• Dị dạng bẩm sinh đường mật
• U đường mật (nghi ngờ)

Các bệnh lý này thường gây đau hạ sườn phải, đầy bụng, khó tiêu, vàng da, vàng mắt, buồn nôn, và có nguy cơ biến chứng như viêm đường mật, nhiễm trùng huyết, viêm tụy cấp nếu không phát hiện sớm.

Siêu âm mật và túi mật

Nhóm bệnh lý tụy

Tụy là cơ quan sâu trong ổ bụng, khó thăm khám lâm sàng, vì vậy siêu âm tiêu hóa đóng vai trò quan trọng trong phát hiện các bất thường tụy. Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể đánh giá kích thước tụy, cấu trúc mô tụy, ống tụy và mô xung quanh, từ đó phát hiện sớm các tổn thương nguy hiểm.

Siêu âm tiêu hóa tuyến tụy giúp phát hiện:

• Viêm tụy cấp
• Viêm tụy mạn
• Nang tụy
• U tụy
• Tụy to bất thường
• Biến đổi mô tụy
• Dịch quanh tụy

Bệnh lý tụy thường biểu hiện bằng đau bụng dữ dội, rối loạn tiêu hóa, sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài, và có thể gây biến chứng nặng như suy đa cơ quan nếu chẩn đoán muộn.

Phát hiện bệnh lý tuyến tụy

Nhóm bệnh lý dạ dày – ruột

Mặc dù siêu âm tiêu hóa không thay thế được nội soi tiêu hóa, nhưng vẫn có vai trò rất quan trọng trong sàng lọc ban đầu và phát hiện các tổn thương lớn, bất thường cấu trúc rõ rệt của dạ dày và ruột. Đây là bước định hướng giúp bác sĩ quyết định có cần thực hiện nội soi, CT hay MRI hay không.

• Dày thành dạ dày bất thường
• Khối u lớn vùng dạ dày – ruột
• Viêm ruột
• Tắc ruột
• Giãn ruột
• Khối u ổ bụng
• Dịch ổ bụng

Nhóm bệnh này thường liên quan đến đau bụng kéo dài, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, táo bón, sụt cân không rõ nguyên nhân, và cần được phát hiện sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.

Dạ dày và ruột

Nhóm bệnh lý ổ bụng tổng quát

Ngoài hệ tiêu hóa, siêu âm ổ bụng còn giúp phát hiện nhiều bệnh lý toàn diện trong khoang bụng, góp phần chẩn đoán tổng quát tình trạng sức khỏe.

Siêu âm ổ bụng có thể phát hiện:

• Dịch ổ bụng
• Áp xe ổ bụng
• Khối u ổ bụng
• Tổn thương mô mềm
• Bất thường mạch máu ổ bụng
• Tổn thương sau chấn thương bụng

Nhờ khả năng khảo sát tổng thể, siêu âm tiêu hóa không chỉ là công cụ chẩn đoán bệnh mà còn là phương pháp sàng lọc sức khỏe tiêu hóa toàn diện, giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý, định hướng điều trị chính xác và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Siêu âm ổ bụng tổng quát

Thời điểm nên đi siêu âm tiêu hóa phù hợp

Siêu âm tiêu hóa không chỉ là phương pháp chẩn đoán khi đã có bệnh, mà còn là công cụ sàng lọc sớm và theo dõi sức khỏe hệ tiêu hóa rất quan trọng. Việc chủ động đi siêu âm hệ tiêu hóa / siêu âm ổ bụng đúng thời điểm giúp phát hiện tổn thương tiềm ẩn, bệnh lý tiến triển âm thầm và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là những trường hợp nên đi siêu âm tiêu hóa sớm, được phân loại rõ ràng theo từng nhóm:

Khi xuất hiện triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc tái phát

• Đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn từng cơn, đau kéo dài nhiều ngày không rõ nguyên nhân
• Đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu, cảm giác ăn nhanh no
• Rối loạn tiêu hóa mạn tính: tiêu chảy kéo dài, táo bón thường xuyên, phân sống
• Buồn nôn, nôn ói, đặc biệt sau ăn
• Ợ hơi, ợ chua, trào ngược, nóng rát vùng thượng vị
• Chán ăn, mệt mỏi kéo dài, suy giảm năng lượng không rõ nguyên nhân

Đây là những dấu hiệu sớm của bệnh lý gan mật – tụy – dạ dày – ruột, cần được siêu âm để định hướng chẩn đoán.

Khi có dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nặng

• Vàng da, vàng mắt (nghi ngờ bệnh gan mật, tắc mật)
• Nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
• Đau hạ sườn phải hoặc trái kéo dài
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân
• Thiếu máu, xanh xao, hoa mắt, chóng mặt

Đây là các triệu chứng nguy cơ cao, cần siêu âm tiêu hóa sớm để loại trừ bệnh lý nghiêm trọng.

Xuất hiện những cơn đau bụng bất thường

Khi thuộc nhóm nguy cơ cao về bệnh tiêu hóa

• Người uống rượu bia thường xuyên
• Người béo phì, rối loạn mỡ máu, tiểu đường
• Người có bệnh gan mạn tính, viêm gan virus
• Người có tiền sử sỏi mật, viêm tụy, bệnh đường mật
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tiêu hóa
• Người ít vận động, ăn uống nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn

Khi cần sàng lọc, theo dõi và kiểm tra định kỳ

• Khám sức khỏe tổng quát
• Theo dõi tiến triển bệnh tiêu hóa đang điều trị\Đánh giá hiệu quả điều trị
• Tầm soát bệnh lý tiêu hóa sớm
• Kiểm tra định kỳ 6–12 tháng/lần đối với người trưởng thành

Quy trình siêu âm tiêu hóa

Quy trình siêu âm tiêu hóa được thực hiện theo các bước nhằm đảm bảo độ chính xác chẩn đoán, an toàn cho người bệnh và thuận tiện trong quá trình thăm khám. Tại các cơ sở y tế uy tín, quy trình thường gồm các bước sau:

• Tiếp nhận và khai thác thông tin và đăng ký khám.
• Chia sẻ thông tin về triệu chứng hiện tại, tiền sử bệnh tiêu hóa, tiền sử bệnh gan mật – tụy, thuốc đang sử dụng, các bệnh nền liên quan,...
• Nhịn ăn 6–8 giờ (nếu siêu âm gan mật, tụy, túi mật)
• Có thể uống nước lọc theo hướng dẫn, tránh đồ uống có gas, sữa
• Không hút thuốc lá trước siêu âm
• Thay trang phục phù hợp, dễ thao tác vùng bụng
• Người bệnh nằm trên bàn siêu âm
• Bác sĩ/kỹ thuật viên bôi gel chuyên dụng lên vùng bụng, di chuyển đầu dò siêu âm khảo sát các cơ quan như gan, túi mật, tụy, lách, đường mật, dạ dày, ruột, ổ bụng,...
• Bác sĩ đọc kết quả và tư vấn 

Bác sĩ khai thác thông tin lâm sàng trước khi tiến hành siêu âm

Phòng khám 125 Thái Thịnh – Địa chỉ siêu âm tiêu hóa uy tín

Phòng khám 125 Thái Thịnh là một trong những địa chỉ được nhiều người tin tưởng lựa chọn khi cần siêu âm tiêu hóa và các dịch vụ chẩn đoán hình ảnh ổ bụng tại Hà Nội. Với đội ngũ chuyên môn cao và quy trình khám bài bản, phòng khám đáp ứng đầy đủ nhu cầu từ sàng lọc bệnh lý tiêu hóa đến theo dõi điều trị lâu dài.

• Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trong siêu âm tiêu hóa, đọc hình ảnh chính xác và tư vấn y khoa rõ ràng
• Trang thiết bị siêu âm hiện đại, bao gồm máy siêu âm Doppler màu, siêu âm 4D/3D tùy nhu cầu chẩn đoán, giúp quan sát chi tiết gan, túi mật, tụy và đường tiêu hóa
• Quy trình khám nhanh – chuẩn y khoa, không chờ đợi lâu và được hỗ trợ đặt lịch trước qua điện thoại hoặc online
• Không gian khám sạch sẽ, thoáng mát và riêng tư, tạo sự thoải mái cho người bệnh
• Chi phí minh bạch, được tư vấn rõ ràng trước khi thực hiện siêu âm
• Tư vấn sau siêu âm chi tiết, giúp người bệnh hiểu kết quả và kế hoạch theo dõi, điều trị nếu cần

Với những thế mạnh này, Phòng khám 125 Thái Thịnh là lựa chọn đáng cân nhắc cho những ai cần kiểm tra hệ tiêu hóa, gan mật, dịch ổ bụng hoặc sàng lọc bệnh học ổ bụng một cách nhanh chóng, chính xác và an toàn.

Siêu âm cùng bác sĩ uy tín và thiết bị hiện đại tại Phòng khám 125 Thái Thịnh

Câu hỏi thường gặp

Siêu âm tiêu hóa có phát hiện ung thư không?

Siêu âm tiêu hóa không chẩn đoán xác định ung thư, nhưng có thể phát hiện các khối u, tổn thương bất thường, cấu trúc nghi ngờ ác tính ở gan, tụy, đường mật, ổ bụng.
Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định thêm CT, MRI, nội soi, sinh thiết để chẩn đoán chính xác.

Siêu âm tiêu hóa có đau không?

Không đau, không xâm lấn, không khó chịu. Chỉ có cảm giác hơi lạnh do gel và áp lực nhẹ từ đầu dò trên bụng.

Siêu âm tiêu hóa có an toàn không?

Rất an toàn. Không dùng tia X, không bức xạ, không ảnh hưởng đến sức khỏe, có thể thực hiện nhiều lần, phù hợp cho trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.

Trước khi siêu âm tiêu hóa có cần nhịn ăn không?

Có. Thông thường cần nhịn ăn 6–8 tiếng, đặc biệt khi siêu âm gan, túi mật, tụy, đường mật để hình ảnh rõ nét, giảm khí trong ruột, tăng độ chính xác chẩn đoán,...

Nên nhịn ăn từ 6 - 8h trước khi siêu âm

Siêu âm tiêu hóa có thay thế nội soi tiêu hóa không?

Không. Hai phương pháp bổ trợ cho nhau, không thay thế nhau.

• Siêu âm: sàng lọc, định hướng bệnh lý
• Nội soi: quan sát trực tiếp niêm mạc, chẩn đoán chi tiết

Bao lâu nên siêu âm tiêu hóa một lần?

• Người khỏe mạnh: 1 lần/năm khi khám tổng quát
• Người có bệnh nền/nhóm nguy cơ: 6 tháng/lần
• Người đang điều trị bệnh tiêu hóa: theo chỉ định bác sĩ

Siêu âm tiêu hóa có phát hiện được sỏi mật, gan nhiễm mỡ không?

Có. Đây là hai bệnh lý được phát hiện rất tốt bằng siêu âm tiêu hóa.

Chi phí siêu âm tiêu hóa khoảng bao nhiêu?

• Siêu âm ổ bụng tổng quát: 150.000 – 300.000đ
• Siêu âm chuyên sâu: 300.000 – 600.000đ

Phụ thuộc cơ sở, máy móc và bác sĩ thực hiện

Người không có triệu chứng có cần siêu âm tiêu hóa không?

Có.  Vì nhiều bệnh lý tiêu hóa tiến triển âm thầm, không triệu chứng giai đoạn đầu như gan nhiễm mỡ, sỏi mật, u gan nhỏ, viêm gan mạn.

Siêu âm tiêu hóa là phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng giúp phát hiện sớm các bệnh lý gan mật, tụy, dạ dày, ruột và ổ bụng, từ đó chủ động phòng ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe. Kiểm tra định kỳ, đặc biệt với người có triệu chứng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, là vô cùng cần thiết. Nếu bạn đang tìm một địa chỉ siêu âm tiêu hóa uy tín, nhanh chóng, chính xác và an toàn, Phòng khám 125 Thái Thịnh là địa chỉ được nhiều người bệnh tin tưởng.