Rối loạn mỡ máu hay còn gọi là mỡ máu cao là một trong những bệnh lý phổ biến hiện nay và có thể gây nên những biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, huyết áp,.... Tuy nhiên, các triệu chứng rối loạn mỡ máu thường diễn ra âm thầm, khiến người bệnh khó phát hiện sớm để điều trị kịp thời.
Tại Hoa Kỳ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) năm 2024, khoảng 10% người trưởng thành từ 20 tuổi trở lên có mức cholesterol toàn phần trên 240 mg/dL, và khoảng 17% có HDL-C thấp dưới 40 mg/dL. Nghiên cứu Global Burden of Disease (GBD) năm 2019 cho thấy khoảng 4.4 triệu ca tử vong trên toàn cầu do LDL-C tăng cao, chiếm 7.7% tổng số ca tử vong toàn cầu (World Heart Federation, 2019).
Khi nồng độ cholesterol cao, đặc biệt là cholesterol xấu (LDL) vượt ngưỡng, sẽ hình thành các mảng bám lipid dẫn đến xơ vữa động mạch và cản trở lưu thông máu. Nghiên cứu cho thấy mỗi tăng 1 mmol/L LDL-C làm tăng 27% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và tăng 21% nguy cơ tử vong do bệnh mạch vành. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, nguy cơ xảy ra biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim hay đột quỵ là rất lớn.
Để hiểu rõ hơn về các dấu hiệu rối loạn mỡ máu và cách kiểm soát, phòng ngừa hiệu quả thì hãy cùng Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Rối loạn mỡ máu có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm
Tại sao bệnh không có triệu chứng rõ ràng?
Rối loạn mỡ máu hay rối loạn lipid máu là tình trạng mất cân bằng các thành phần lipid trong máu, bao gồm cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol (mỡ xấu), HDL-cholesterol (mỡ tốt) và triglycerid. Theo định nghĩa của StatPearls, rối loạn mỡ máu là sự bất thường về nồng độ lipid trong máu, gây nguy cơ đáng kể đối với bệnh tim mạch.
Khi các chỉ số này tăng hoặc giảm bất thường, chúng sẽ làm thay đổi cấu trúc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và gây ra nhiều bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Nghiên cứu của Nature Reviews Cardiology (2021) chỉ ra rằng tăng cholesterol máu, đặc biệt là LDL-C cao, là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch xơ vữa động mạch (ASCVD), với LDL-C tăng cao được xếp hạng là yếu tố nguy cơ tử vong thứ 8 trên toàn cầu năm 2019 (tăng từ vị trí thứ 15 năm 1990).
Điểm đặc biệt của rối loạn mỡ máu là bệnh tiến triển âm thầm, ít biểu hiện triệu chứng rối loạn mỡ máu rõ rệt ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan và chỉ phát hiện khi đã có biến chứng. Theo CDC (2024), cholesterol cao không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy nhiều người không biết mức cholesterol của họ quá cao cho đến khi xét nghiệm máu.
- Quá trình tiến triển chậm và âm thầm: Mỡ máu tăng dần theo thời gian, cơ thể thích nghi nên không gây biểu hiện cấp tính.
- Không gây đau trực tiếp: Khác với viêm nhiễm, mỡ máu cao không gây đau rõ rệt ở giai đoạn đầu.
- Triệu chứng dễ nhầm lẫn: Mệt mỏi, chóng mặt, khó ngủ thường bị cho là do stress, thiếu ngủ, làm việc quá sức.
- Cơ thể bù trừ tốt: Hệ tim mạch và tuần hoàn có khả năng thích nghi trong thời gian dài trước khi xuất hiện biến chứng.
- Biến đổi mạch máu diễn ra âm thầm: Quá trình xơ vữa động mạch diễn ra từ từ, không gây cảm giác rõ ràng.
- Người bệnh thường chủ quan: Không có triệu chứng rõ nên ít đi xét nghiệm mỡ máu định kỳ.
- Chỉ phát hiện khi đã có biến chứng: Nhiều trường hợp chỉ phát hiện rối loạn mỡ máu khi bị tai biến, nhồi máu cơ tim hoặc biến chứng tim mạch.
Triệu chứng rối loạn mỡ máu dễ nhầm lẫn sang những vấn đề sức khỏe khác
5+ triệu chứng rối loạn mỡ máu giúp phát hiện kịp thời
Vì rối loạn lipid máu thường tiến triển âm thầm, việc nhận biết các triệu chứng rối loạn mỡ máu thông qua các dấu hiệu ngoại vi và biểu hiện lâm sàng là vô cùng quan trọng để ngăn ngừa biến chứng xơ vữa động mạch.
Dưới đây là 5 triệu chứng rối loạn mỡ máu điển hình nhất, giúp bạn phát hiện kịp thời và điều chỉnh, điều trị hiệu quả, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm:
1. Mệt mỏi kéo dài, suy giảm năng lượng
Người bệnh thường xuyên cảm thấy uể oải, thiếu sức sống, dễ mệt dù không lao động nặng và giảm khả năng tập trung trong công việc, sinh hoạt hằng ngày. Đây là hậu quả của việc máu lưu thông kém do mạch máu bị xơ vữa, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất cung cấp cho tế bào.
- Cơ thể uể oải, kiệt sức
- Giảm tập trung, hay buồn ngủ
- Mệt mỏi kéo dài nhiều ngày
Mệt mỏi kéo dài
2. Đau đầu, chóng mặt, choáng váng
Mỡ máu cao làm giảm lưu lượng máu lên não, gây thiếu oxy não thoáng qua, từ đó xuất hiện các cơn đau đầu, chóng mặt hoặc hoa mắt, nhất là khi thay đổi tư thế đột ngột. Triệu chứng này dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường nên nhiều người chủ quan bỏ qua.
- Đau đầu âm ỉ hoặc từng cơn
- Chóng mặt, hoa mắt
- Choáng váng khi đứng lên ngồi xuống
Đau đầu, chóng mặt là triệu chứng của bệnh rối loạn mỡ máu
3. Tê bì tay chân, lạnh đầu chi
Rối loạn mỡ máu làm tăng độ nhớt của máu và cản trở lưu thông máu đến các cơ quan xa như não và chi. Người bệnh thường gặp tình trạng tê bì, cảm giác châm chích ở đầu ngón tay, ngón chân, kèm theo tình trạng lạnh đầu chi, dễ mỏi cơ. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ mạch máu đã bắt đầu bị ảnh hưởng bởi mỡ máu cao.
- Tê bì tay, chân
- Cảm giác châm chích
- Tay chân lạnh bất thường
Tê bì chân tay, lạnh đầu chi
4. Đau tức ngực, khó thở khi gắng sức
Khi mỡ máu cao kéo dài, các mảng xơ vữa sẽ hình thành làm hẹp động mạch vành, khiến lưu lượng máu đến tim bị giảm sút. Người bệnh thường xuyên cảm thấy đau thắt ngực, đặc biệt khi vận động mạnh, kèm theo cảm giác khó thở và hụt hơi. Đây là triệu chứng nguy hiểm nhất, cảnh báo nguy cơ nhồi máu cơ tim cận kề.
- Tức ngực nhẹ
- Khó thở khi vận động
- Hồi hộp, tim đập nhanh
Đau tức ngực, khó thở khi gắng sức
5. Dấu hiệu ngoài da: u vàng, da sạm
Một số trường hợp rối loạn mỡ máu kéo dài có thể xuất hiện u vàng quanh mí mắt, u mỡ dưới da, da xỉn màu, kém hồng hào, vòng eo tăng nhanh do tích mỡ bụng. Ban vàng mí mắt là những mảng da màu vàng hơi gồ lên, thường xuất hiện ở góc trong của mí mắt trên hoặc dưới. Đây là biểu hiện đặc thù của tình trạng tăng Cholesterol máu gia đình. Mặc dù không ảnh hưởng đến thị lực, nhưng sự xuất hiện của chúng là minh chứng cho việc mỡ đang tích tụ quá mức trong cơ thể.
Một dấu hiệu ít người chú ý là sự xuất hiện của một vòng tròn hoặc cung màu trắng xám bao quanh giác mạc (lòng đen). Nếu bạn dưới 45 tuổi mà xuất hiện dấu hiệu này, đó là triệu chứng rối loạn mỡ máu nghiêm trọng, cho thấy nồng độ lipid máu đang tăng cao bất thường và có nguy cơ gây xơ vữa động mạch sớm
Đây là các dấu hiệu khá đặc trưng của rối loạn lipid máu mạn tính.
- U vàng quanh mắt
- U mỡ dưới da
- Da xạm, kém sắc
- Tăng mỡ bụng
U vàng quanh mi mắt
Cách kiểm soát rối loạn mỡ máu hiệu quả
Kiểm soát rối loạn mỡ máu cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp, không chỉ dựa vào thuốc mà còn phải thay đổi lối sống, dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe định kỳ. Dưới đây là các phương pháp được thực hiện để kiểm soát rối loạn mỡ máu hiện nay:
- Điều chỉnh chế độ ăn uống tránh xa mỡ máu khoa học: Hạn chế chất béo bão hòa, mỡ động vật, đồ chiên rán; giảm đường và tinh bột tinh chế; tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và chất xơ hòa tan giúp giảm hấp thu cholesterol xấu (LDL).
- Tăng cường vận động thể lực: Duy trì ít nhất 150 phút/tuần các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội giúp tăng HDL (mỡ tốt), giảm LDL và triglycerid, cải thiện tuần hoàn máu.
- Kiểm soát cân nặng hợp lý: Giảm 5–10% trọng lượng cơ thể đã có thể cải thiện đáng kể các chỉ số mỡ máu và giảm nguy cơ tim mạch.
- Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá: Rượu bia làm tăng triglycerid, thuốc lá làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch.
- Sử dụng thuốc theo chỉ định bác sĩ: Các nhóm thuốc như statin, fibrate, ezetimibe… chỉ được dùng khi có chỉ định y khoa, không tự ý sử dụng.
- Theo dõi xét nghiệm mỡ máu định kỳ: Kiểm tra cholesterol, LDL, HDL, triglycerid giúp đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh phác đồ kịp thời.
- Quản lý bệnh nền: Kiểm soát tốt tiểu đường, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ giúp ổn định mỡ máu lâu dài.
Cải thiện chế độ dinh dưỡng và vận động hợp lý để kiểm soát mỡ máu
Câu hỏi thường gặp về các triệu chứng rối loạn mỡ máu
Rối loạn mỡ máu có triệu chứng rõ ràng không?
Không. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Bệnh thường tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi xét nghiệm hoặc khi đã có biến chứng tim mạch.
Không có triệu chứng thì có bị rối loạn mỡ máu không?
Có. Rất nhiều trường hợp mỡ máu cao hoàn toàn không biểu hiện ra bên ngoài. Vì vậy, xét nghiệm mỡ máu là cách phát hiện chính xác nhất.
Triệu chứng rối loạn mỡ máu dễ nhầm với bệnh gì?
Dễ nhầm với mệt mỏi, stress, thiếu ngủ, rối loạn tiền đình, thiếu máu, rối loạn tiêu hóa hoặc rối loạn thần kinh thực vật.
Các triệu chứng rối loạn mỡ máu rất dễ nhầm lần với thiếu máu, thiếu ngủ,….
U vàng quanh mắt có chắc chắn là rối loạn mỡ máu không?
Không tuyệt đối, nhưng đây là dấu hiệu khá rõ ràng của rối loạn lipid máu kéo dài và cần đi xét nghiệm kiểm tra.
Khi có triệu chứng thì bệnh đã nặng chưa?
Thường là đã tiến triển hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến mạch máu, tim mạch và tuần hoàn. Lúc này cần kiểm tra và điều trị sớm để tránh biến chứng.
Bao lâu nên xét nghiệm mỡ máu nếu chưa có triệu chứng?
Người trưởng thành nên xét nghiệm định kỳ 1 lần/năm; người có nguy cơ cao nên kiểm tra 6 tháng/lần hoặc theo chỉ định bác sĩ.
Địa chỉ xét nghiệm lipid máu uy tín ở Hà Nội
Phòng khám 125 Thái Thịnh (Thai Thinh Medic) là địa chỉ xét nghiệm lipid máu uy tín tại Hà Nội, được nhiều người bệnh tin tưởng nhờ hệ thống xét nghiệm hiện đại, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và quy trình thăm khám bài bản, chính xác, nhanh chóng, giúp phát hiện sớm rối loạn mỡ máu và tư vấn kiểm soát hiệu quả.
- Hệ thống máy xét nghiệm sinh hóa tự động, cho kết quả nhanh, độ chính xác cao
- Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm
- Quy trình xét nghiệm khép kín, khoa học, tiết kiệm thời gian chờ đợi
- Tư vấn chuyên sâu theo từng chỉ số lipid máu (LDL, HDL, triglycerid, cholesterol toàn phần)
- Phác đồ kiểm soát phù hợp theo tình trạng sức khỏe từng người
- Dịch vụ chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp, hỗ trợ theo dõi sức khỏe lâu dài
Rối loạn mỡ máu là bệnh lý chuyển hóa tiến triển âm thầm, ít triệu chứng nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, nhồi máu cơ tim và xơ vữa động mạch. Nhận biết sớm các triệu chứng rối loạn mỡ máu giúp bạn chủ động thăm khám và kiểm soát mỡ máu đúng cách để bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài. Nếu bạn có các triệu chứng nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, hãy đến Phòng khám 125 Thái Thịnh để được thăm khám và làm xét nghiệm máu để kiểm soát kịp thời.
Tài liệu tham khảo:
https://www.cdc.gov/cholesterol/
https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/dyslipidemia
https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/topic-details/GHO/ncd-risk-factors
