Xét nghiệm mỡ máu là một trong những bước kiểm tra sức khỏe định kỳ quan trọng nhất để tầm soát sớm các nguy cơ liên quan đến bệnh tim mạch, đột quỵ và các biến chứng nguy hiểm khác.  Trong xã hội hiện đại, tỷ lệ người trẻ mắc mỡ máu cao ngày càng tăng do lối sống thiếu lành mạnh, chế độ ăn nhiều chất béo xấu và ít vận động, việc hiểu rõ các chỉ số cholesterol toàn phần, LDL-C (mỡ xấu), HDL-C (mỡ tốt) và triglyceride sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa, kiểm soát sức khỏe tim mạch hiệu quả. Trong bài viết dưới đây, Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh Medic sẽ cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, cách đọc kết quả và những lưu ý quan trọng dựa trên các khuyến nghị uy tín từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các hiệp hội tim mạch lớn trên Thế giới giúp bạn chủ động bảo vệ hệ tim mạch khỏe mạnh mỗi ngày.

Xét nghiệm mỡ máu là gì? Tại sao cần thực hiện định kỳ?

Xét nghiệm mỡ máu hay còn gọi là xét nghiệm lipid máu, là một loại xét nghiệm được thực hiện thông qua sử dụng mẫu máu tĩnh mạch để đo lường nồng độ các thành phần chất béo lưu thông trong cơ thể. Các chỉ số này bao gồm cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol và triglyceride.

Đây là phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng thiết yếu giúp đánh giá tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid, từ đó xác định nguy cơ xơ vữa động mạch. Kết quả xét nghiệm cung cấp dữ liệu khách quan để bác sĩ đưa ra chẩn đoán mức độ sức khỏe tim mạch, giúp phát hiện sớm các bất thường ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng rõ rệt.

• Phát hiện sớm máu nhiễm mỡ: Rối loạn mỡ máu thường không có triệu chứng cảnh báo trước. Nhiều người chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng nặng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Kiểm tra định kỳ giúp nhận diện nguy cơ từ giai đoạn sớm.
• Đánh giá hiệu quả điều trị: Đối với những người đang sử dụng thuốc hạ mỡ máu hoặc thay đổi lối sống, xét nghiệm định kỳ là cách duy nhất để biết liệu phương pháp hiện tại có đang phát huy tác dụng hay cần điều chỉnh liều lượng.
• Tầm soát nguy cơ xơ vữa động mạch: Nồng độ LDL-C cao kéo dài sẽ hình thành các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch. Việc theo dõi chỉ số này giúp ngăn chặn quá trình tắc nghẽn mạch máu não và mạch vành.
• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng: Kết quả xét nghiệm cụ thể giúp bạn biết chính xác mình cần cắt giảm loại thực phẩm nào (như chất béo bão hòa) hay cần bổ sung thêm các loại hạt, cá béo để tăng chỉ số HDL-C có lợi.
• Phòng ngừa biến chứng đa cơ quan: Mỡ máu cao không chỉ ảnh hưởng đến tim mà còn liên quan đến viêm tụy cấp (do triglyceride cao) và các bệnh lý về gan, thận.

Sử dụng máu tĩnh mạch để xét nghiệm mỡ máu

Các chỉ số quan trọng trong xét nghiệm mỡ máu

Kiểm soát cholesterol máu là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa các bệnh lý tim mạch và đột quỵ. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên xét nghiệm mỡ máu định kỳ để phát hiện sớm rối loạn lipid máu và xây dựng lối sống lành mạnh.

• Cholesterol toàn phần: Đây là tổng lượng cholesterol tìm thấy trong máu, bao gồm cả loại cholesterol tốt và cholesterol xấu. Chỉ số lý tưởng thường là dưới 200 mg/dL (5.2 mmol/L). Nếu con số này vượt ngưỡng, nguy cơ xơ vữa động mạch sẽ tăng cao, đòi hỏi sự điều chỉnh trong lối sống hoặc can thiệp y tế kịp thời.
• LDL-Cholesterol: Hay chỉ số mỡ xấu. Đây là chỉ số quan trọng nhất cần theo dõi sát sao. LDL vận chuyển cholesterol đến các tế bào nhưng nếu dư thừa, chúng sẽ bám vào thành mạch tạo thành mảng xơ vữa. Mức tối ưu là dưới 100 mg/dL (2.6 mmol/L). Chỉ số này càng cao, nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ càng lớn.
• HDL-Cholesterol: Là lượng mỡ tốt, ,khác với LDL, HDL giúp thu dọn cholesterol dư thừa từ máu và các mảng xơ vữa để đưa về gan xử lý. Chỉ số này nên ở mức trên 40 mg/dL (1.0 mmol/L) ở nam và 50 mg/dL (1.3 mmol/L) ở nữ. HDL cao được coi là yếu tố bảo vệ hệ tim mạch bền vững.
• Triglyceride: Chất béo trung tính, là dạng chất béo phổ biến nhất trong cơ thể, dự trữ năng lượng dư thừa từ thực phẩm, đặc biệt là đường và rượu. Chỉ số bình thường là dưới 150 mg/dL (1.7 mmol/L). Nồng độ triglyceride quá cao không chỉ gây hại cho tim mà còn có nguy cơ dẫn đến viêm tụy cấp tính cực kỳ nguy hiểm.
• Tỷ số Cholesterol toàn phần/HDL:Đôi khi bác sĩ sẽ xem xét tỷ lệ này để đánh giá nguy cơ tim mạch tổng quát một cách chính xác hơn. Tỷ lệ lý tưởng là dưới 4:1. Tỷ số này càng thấp chứng tỏ hệ tim mạch của bạn càng được bảo vệ tốt trước các tác nhân gây xơ vữa.

Các chỉ số quan trọng khi xét nghiệm mỡ máu

Hướng dẫn cách đọc kết quả xét nghiệm mỡ máu

Khi kết quả xét nghiệm thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có sự mất cân bằng giữa các chỉ số, đặc biệt là LDL - C vượt quá ngưỡng 4.1mmol/L hoặc triglyceride trên 2.3 mmol/L thì sẽ tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa và viêm tụy cấp rất lớn.

Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ đánh giá tổng thể cùng với các yếu tố nguy cơ khác như độ tuổi, huyết áp, tình trạng hút thuốc và bệnh lý nền như tiểu đường. Một chỉ số hơi cao ở người trẻ khỏe mạnh có thể chưa đáng ngại, nhưng lại là báo động đỏ ở người cao tuổi có tiền sử bệnh tim. Đừng quá hoang mang khi thấy một chỉ số nằm ở mức 'Ranh giới', hãy coi đó là tín hiệu để điều chỉnh lối sống trước khi phải dùng đến thuốc.

Lưu ý: Các chỉ số trên có thể thay đổi nhẹ tùy theo phòng xét nghiệm và đơn vị đo (mg/dL hoặc mmol/L). Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

Ai nên đi xét nghiệm mỡ máu ngay?

• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh lý tim mạch sớm: Nếu trong gia đình có bố, mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc mắc bệnh mạch vành trước độ tuổi 55 (đối với nam) hoặc 65 (đối với nữ), bạn thuộc nhóm nguy cơ cao do yếu tố di truyền và cần xét nghiệm ngay để tầm soát sớm.
• Bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính liên quan: Những người đang điều trị cao huyết áp, đái tháo đường type 2 hoặc hội chứng chuyển hóa cần theo dõi mỡ máu định kỳ. Đường huyết cao và áp lực máu lớn thường đi kèm với tình trạng rối loạn lipid máu, làm tăng gấp đôi nguy cơ biến chứng tim mạch nguy hiểm.
• Người thừa cân, béo phì và có lối sống ít vận động: Chỉ số khối cơ thể (BMI) trên 25 hoặc vòng eo lớn trên 90cm ở nam, 80cm ở nữ là dấu hiệu cảnh báo tích tụ mỡ nội tạng. Lối sống tĩnh tại, ngồi nhiều làm giảm khả năng chuyển hóa chất béo, khiến mỡ xấu (LDL-C) dễ dàng tích tụ trong lòng mạch.
• Người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Hút thuốc lá thường xuyên làm tổn thương lớp nội mạc thành mạch, tạo điều kiện cho mỡ bám vào hình thành mảng xơ vữa. Lạm dụng rượu bia và tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán cũng là nguyên nhân trực tiếp gây tăng triglyceride đột biến.
• Nhóm tuổi bắt đầu lão hóa và thay đổi nội tiết: Nam giới trên 40 tuổi và nữ giới sau mãn kinh (thường trên 50 tuổi) có sự thay đổi lớn về nội tiết tố, làm giảm khả năng bảo vệ mạch máu tự nhiên. Đây là thời điểm quan trọng để bắt đầu tầm soát định kỳ ít nhất mỗi năm một lần dù cơ thể vẫn cảm thấy khỏe mạnh.
• Xuất hiện các dấu hiệu bất thường trên cơ thể: Dù hiếm gặp ở giai đoạn đầu, nhưng nếu bạn thấy các nốt u vàng nổi trên da, quanh gân gót, khuỷu tay hoặc có vòng cung giác mạc màu trắng đục quanh lòng đen mắt, đây là dấu hiệu rối loạn mỡ máu đã ở mức rất cao và cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Người có chế độ dinh dưỡng không khoa học, thừa cân, béo phì nên thực hiện thường xuyên

Quy trình xét nghiệm mỡ máu

• Bước 1: Đăng ký và tư vấn: Bạn sẽ được bác sĩ thăm khám lâm sàng, hỏi về tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng để chỉ định gói xét nghiệm phù hợp.
• Bước 2: Lấy mẫu máu: Nhân viên y tế sẽ sát trùng và lấy khoảng 2-5ml máu từ tĩnh mạch ở khuỷu tay. Quá trình này diễn ra nhanh chóng, chỉ mất khoảng 1-2 phút.
• Bước 3: Phân tích mẫu: Mẫu máu được đưa vào phòng Lab để phân tích bằng hệ thống máy hóa sinh hiện đại nhằm đo lường chính xác các chỉ số lipid máu.
• Bước 4: Trả kết quả và tư vấn: Sau khoảng 1-2 giờ, bạn sẽ nhận được kết quả. Bác sĩ sẽ giải thích ý nghĩa các con số và đưa ra lời khuyên về điều trị hoặc lối sống.

Lấy máu làm xét nghiệm

Những điều cần lưu ý khi đi làm xét nghiệm mỡ máu

• Nhịn ăn từ 8-12 tiếng trước khi làm xet nghiệm. Bạn không nên ăn bất cứ thứ gì trước khi lấy máu để đảm bảo chỉ số triglyceride không bị ảnh hưởng bởi thức ăn vừa nạp vào.
• Chỉ uống nước lọc, tuyệt đối tránh xa nước ngọt, cà phê, sữa hoặc các loại nước có ga vì chúng có thể làm thay đổi kết quả xét nghiệm.
• Tránh rượu bia và chất kích thích trong vòng 24 giờ trước khi xét nghiệm. Chất cồn làm tăng triglyceride tạm thời, dẫn đến sai lệch trong chẩn đoán.
• Thông báo về các loại thuốc đang dùng như thuốc tránh thai, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc an thần có thể ảnh hưởng đến nồng độ mỡ máu. Hãy báo cho bác sĩ để có đánh giá chính xác nhất.
• Nên thực hiện xét nghiệm vào buổi sáng sớm sau một đêm ngủ dậy để cơ thể ở trạng thái ổn định nhất và dễ dàng tuân thủ việc nhịn ăn.

Nên nhịn ăn và chỉ uống nước lọc trước khi làm xét nghiệm mỡ máu

Phương pháp kiểm soát chỉ số mỡ máu

• Cắt giảm chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa: Hạn chế mỡ động vật, các loại thịt đỏ, bơ, phô mai và các thực phẩm chế biến sẵn như bánh quy, đồ chiên rán. Thay vào đó, hãy ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu thực vật (dầu oliu, dầu hướng dương) và các loại hạt là chế độ dinh dưỡng tránh xa mỡ máu
• Tăng cường chất xơ hòa tan: Bổ sung yến mạch, đậu nành, táo, lê và các loại rau xanh vào thực đơn hàng ngày. Chất xơ hòa tan giúp giảm sự hấp thụ cholesterol vào máu, hỗ trợ đào thải mỡ xấu hiệu quả.
• Ưu tiên thực phẩm giàu Omega-3: Ăn cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích ít nhất 2 lần mỗi tuần. Omega-3 không làm giảm LDL nhưng giúp tăng HDL và đặc biệt hiệu quả trong việc hạ chỉ số triglyceride, bảo vệ thành mạch.
• Duy trì vận động thể chất đều đặn: Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày với các bài tập như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe. Vận động giúp kích thích cơ thể sản sinh HDL-C (mỡ tốt) và đốt cháy năng lượng dư thừa, ngăn ngừa tích tụ mỡ.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý: Giảm dù chỉ 5-10% trọng lượng cơ thể cũng có thể mang lại sự cải thiện đáng kể cho các chỉ số mỡ máu. Hãy theo dõi chỉ số BMI và vòng eo để đảm bảo cơ thể luôn ở trạng thái cân đối.
• Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia: Ngừng hút thuốc giúp cải thiện mức HDL-C chỉ sau vài tuần. Đồng thời, việc cắt giảm rượu bia giúp gan hoạt động tốt hơn trong việc chuyển hóa lipid, ngăn ngừa tình trạng tăng triglyceride đột biến.

Vận động khoa học để kiểm soát mỡ máu

Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm mỡ máu

Xét nghiệm mỡ máu có cần nhịn ăn không?

Có, bạn cần nhịn ăn hoàn toàn (chỉ uống nước lọc) từ 8-12 tiếng trước khi lấy máu. Việc ăn uống trước xét nghiệm sẽ làm tăng chỉ số Triglyceride, dẫn đến kết quả sai lệch và bác sĩ khó đưa ra chẩn đoán chính xác.

Bao lâu nên thực hiện xét nghiệm mỡ máu một lần?

Người khỏe mạnh trên 20 tuổi nên xét nghiệm ít nhất 5 năm/lần. Tuy nhiên, nam giới trên 40 tuổi, nữ giới sau mãn kinh hoặc người có yếu tố nguy cơ (béo phì, tiểu đường) nên kiểm tra định kỳ 6 tháng đến 1 năm/lần.

Xét nghiệm mỡ máu định kỳ để phòng ngừa biến chứng

Chỉ số mỡ máu nào là quan trọng nhất?

Tất cả 4 chỉ số đều quan trọng, nhưng LDL-C (mỡ xấu) thường được bác sĩ chú trọng nhất vì nó liên quan trực tiếp đến nguy cơ xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, chỉ số Triglyceride cao cũng cảnh báo nguy cơ viêm tụy cấp.

Mỡ máu cao có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Rối loạn mỡ máu là bệnh lý mãn tính liên quan đến chuyển hóa. Bạn có thể kiểm soát các chỉ số về mức an toàn thông qua lối sống và thuốc, nhưng nếu quay lại thói quen xấu, mỡ máu sẽ tăng trở lại. Mục tiêu là quản lý lâu dài để ngăn ngừa biến chứng.

Xét nghiệm mỡ máu giúp bạn chủ động kiểm soát sức khỏe tim mạch và ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. Hiểu rõ ý nghĩa các chỉ số và duy trì lối sống lành mạnh là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình. Đừng đợi đến khi cơ thể lên tiếng mới bắt đầu lo lắng. Hãy thực hiện tầm soát mỡ máu định kỳ ngay hôm nay để an tâm tận hưởng cuộc sống trọn vẹn. Phòng khám 125 Thái Thịnh tự hào là địa chỉ tin cậy với hệ thống xét nghiệm hiện đại và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, thăm khám, tư vấn và điều trị rối loạn mỡ máu hiệu quả. Liên hệ ngay hotline 097 288 1125 để đặt lịch hẹn và nhận tư vấn!

Tài liệu tham khảo:

https://www.heart.org/en/health-topics/cholesterol/about-cholesterol

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cardiovascular-diseases-(cvds)

https://suckhoedoisong.vn/tang-huyet-ap-dai-duong-va-mo-mau-cao-bo-ba-nguy-hiem-lam-tang-nguy-co-cac-bien-chung-tim-mach-169251221171151527.htm