Mất nước do nắng nóng là tình trạng thường gặp trong những ngày thời tiết oi bức, khi nhiệt độ môi trường tăng cao kéo dài. Cơ thể chúng ta phải liên tục tiết mồ hôi để làm mát nhưng lượng nước và điện giải mất đi không được bù đắp đầy đủ, làm tăng nguy cơ mất nước. Tình trạng này không chỉ gây khát nước, mệt mỏi, chóng mặt mà còn có thể dẫn đến say nóng, sốc nhiệt và nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhiệt độ cực đoan đang trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết trên toàn cầu, với khoảng 489.000 ca tử vong mỗi năm. Trong bối cảnh các đợt nắng nóng xuất hiện ngày càng thường xuyên và kéo dài, nhận biết sớm dấu hiệu mất nước, chủ động bổ sung nước và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Thông tin bài viết được tổng hợp từ các tài liệu của WHO, CDC Hoa Kỳ và các tài liệu của Bộ Y tế Việt Nam. Nội dung trong bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ.

Tóm tắt nhanh

• Mất nước do nắng nóng xảy ra khi cơ thể mất nước qua mồ hôi nhiều hơn lượng được bổ sung.
• Dấu hiệu thường gặp gồm khát nước, khô miệng, nước tiểu vàng sẫm, chóng mặt và mệt mỏi.
• Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người lao động ngoài trời có nguy cơ cao.
• Nếu không xử trí kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến say nóng hoặc sốc nhiệt.
• Uống nước đều đặn, bổ sung điện giải và hạn chế tiếp xúc với nắng gắt là những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Mất nước do nắng nóng xảy ra khi cơ thể mất nhiều nước và điện giải qua mồ hôi nhưng không được bù đủ. Tình trạng này có thể gây khát nước liên tục, khô miệng, chóng mặt, đau đầu, mệt mỏi, chuột rút và làm tăng nguy cơ say nóng, sốc nhiệt. Người lao động ngoài trời, trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng. Khi xuất hiện dấu hiệu mất nước, cần nhanh chóng nghỉ ngơi ở nơi mát, bổ sung nước và điện giải đúng cách để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Mất nước do nắng nóng là gì?

Mất nước do nắng nóng là tình trạng cơ thể bị thiếu hụt nước và chất điện giải khi lượng nước mất đi qua mồ hôi lớn hơn lượng nước được bổ sung. Hiện tượng này thường xảy ra khi thời tiết nóng bức kéo dài, làm cơ thể phải tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Nếu không được bù nước kịp thời, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như khát nước, khô miệng, chóng mặt, đau đầu, mệt mỏi hoặc chuột rút. Trong những trường hợp nghiêm trọng, mất nước kéo dài có thể dẫn đến say nóng, sốc nhiệt và ảnh hưởng đến chức năng của nhiều cơ quan trong cơ thể.

Theo các chuyên gia y tế, chỉ cần cơ thể mất khoảng 1-2% trọng lượng dưới dạng nước đã có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, trí nhớ ngắn hạn và hiệu suất làm việc. Khi lượng nước mất trên 5%, người bị mất nước do nắng nóng sẽ tăng nguy cơ rối loạn tuần hoàn và biến chứng nghiêm trọng.

Tình trạng mất nước do nắng nóng có một số đặc điểm như:

• Xảy ra khi cơ thể mất nhiều nước và điện giải hơn lượng được bổ sung.
• Thường gặp trong những ngày nắng nóng gay gắt hoặc khi hoạt động ngoài trời trong thời gian dài.
• Có thể ảnh hưởng đến mọi đối tượng nhưng phổ biến hơn ở trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người lao động ngoài trời.
• Mức độ mất nước có thể từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào thời gian tiếp xúc với nhiệt độ cao và khả năng bù nước của cơ thể.
• Dấu hiệu ban đầu thường là khát nước, khô môi, khô miệng và giảm lượng nước tiểu.
• Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng này có thể gây rối loạn điện giải, say nóng hoặc sốc nhiệt nguy hiểm.

Cơ thể mất nước và điện giải nhỏ hơn lượng nước được bổ sung

Nguyên nhân gây mất nước do nắng nóng

Mất nước do nắng nóng xảy ra khi lượng nước và chất điện giải cơ thể mất đi vượt quá khả năng bù đắp. Trong những ngày nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng tiết mồ hôi để duy trì thân nhiệt ổn định. Nếu không được bổ sung đủ nước hoặc tiếp xúc với nắng nóng trong thời gian dài, sẽ làm tăng nguy cơ mất nước. Bên cạnh những nguyên nhân do thời tiết, thói quen sinh hoạt, cường độ vận động thì một số bệnh lý nền cũng có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước.

Đổ mồ hôi quá nhiều

Đổ mồ hôi là cơ chế tự nhiên giúp cơ thể làm mát khi nhiệt độ môi trường tăng cao. Khi mồ hôi bốc hơi trên bề mặt da, nhiệt lượng dư thừa được giải phóng, giúp duy trì thân nhiệt ổn định. Tuy nhiên, quá trình này cũng khiến cơ thể mất đi một lượng lớn nước cùng các chất điện giải như natri, kali và magie.

Trong điều kiện nắng nóng kéo dài hoặc khi vận động ngoài trời, lượng mồ hôi tiết ra có thể tăng gấp nhiều lần so với bình thường. Một người trưởng thành có thể mất từ 1-2 lít mồ hôi mỗi giờ khi làm việc ngoài trời trong điều kiện nắng nóng gay gắt.Nếu không được bổ sung kịp thời, cơ thể sẽ dần xuất hiện các dấu hiệu mất nước từ nhẹ đến nặng.

• Làm việc ngoài trời trong thời gian dài.
• Tập luyện thể thao cường độ cao.
• Mặc quần áo dày, bí khí.
• Sinh hoạt trong môi trường nhiệt độ cao.
• Độ ẩm không khí cao làm mồ hôi khó bay hơi.

Đổ mồ hôi quá nhiều dẫn đến mất nước do nắng nóng

Không bổ sung đủ nước cho cơ thể

Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Tuy nhiên, cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Trong những ngày nắng nóng, nhu cầu nước của cơ thể tăng lên đáng kể nên duy trì thói quen uống nước đều đặn là rất quan trọng.

Theo các chuyên gia, khi cảm giác khát xuất hiện, cơ thể đã bắt đầu rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ. Nếu tiếp tục trì hoãn bổ sung nước, tình trạng mất nước sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn. Đây là lý do nhiều người vẫn bị mất nước dù luôn cho rằng mình không thấy khát.

Bên cạnh đó, một số người bận rộn công việc hoặc thường xuyên di chuyển ngoài trời có xu hướng quên uống nước, dẫn đến tình trạng mất nước âm thầm. Điều này khiến cơ thể suy giảm khả năng điều hòa thân nhiệt và dễ gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt độ cao.

• Chỉ uống nước khi khát.
• Bỏ qua uống nước trong giờ làm việc.
• Uống quá ít nước mỗi ngày.
• Thường xuyên sử dụng đồ uống có chứa caffeine.
• Thay nước lọc bằng nước ngọt có gas.

Bổ sung không đủ lượng nước mà cơ thể cần

Hoạt động thể chất ngoài trời kéo dài

Khi lao động hoặc tập luyện dưới trời nắng, cơ thể không chỉ phải đối mặt với nhiệt độ môi trường cao mà còn phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn. Điều này làm tăng quá trình tiết mồ hôi và thúc đẩy mất nước nhanh chóng.

Người lao động xây dựng, nông dân, công nhân công trình, nhân viên giao hàng hoặc vận động viên là những nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Nếu không nghỉ ngơi hợp lý và bổ sung đủ nước trong suốt quá trình hoạt động, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mất nước và kiệt sức do nhiệt.

• Tập luyện vào thời điểm nắng gắt.
• Hoạt động liên tục nhiều giờ.
• Không có thời gian nghỉ giữa các ca làm việc.
• Không bổ sung nước trước và sau vận động.
• Sử dụng trang phục không phù hợp.

Hoạt động thể chất ngoài trời trong thời gian dài dẫn đến mất nước

Môi trường nóng bức và độ ẩm cao

Nhiệt độ môi trường càng cao, cơ thể càng phải tiết nhiều mồ hôi để duy trì thân nhiệt. Tuy nhiên, khi độ ẩm không khí tăng cao, mồ hôi khó bốc hơi hơn, khiến hiệu quả làm mát của cơ thể giảm đáng kể.

Trong điều kiện này, cơ thể sẽ tiếp tục tiết thêm mồ hôi để cố gắng hạ nhiệt, từ đó làm gia tăng nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải. Đây cũng là lý do nhiều người cảm thấy mệt mỏi, khó chịu và kiệt sức trong những đợt nắng nóng kéo dài.

• Nhiệt độ ngoài trời trên 35°C.
• Độ ẩm không khí cao.
• Không gian kín, ít thông gió.
• Làm việc gần nguồn nhiệt lớn.
• Di chuyển nhiều dưới ánh nắng trực tiếp.

Môi trường nóng bức và độ ẩm cao

Một số bệnh lý và thuốc điều trị

Ngoài các yếu tố môi trường, một số bệnh lý nền cũng có thể làm tăng nguy cơ mất nước. Chẳng hạn, người mắc bệnh đái tháo đường có thể đi tiểu nhiều hơn bình thường, trong khi các bệnh lý đường tiêu hóa gây tiêu chảy hoặc nôn ói cũng làm cơ thể thất thoát nước nhanh chóng.

Bên cạnh đó, một số loại thuốc điều trị có tác dụng lợi tiểu hoặc ảnh hưởng đến cân bằng nước và điện giải trong cơ thể. Nếu không theo dõi sức khỏe và bổ sung nước hợp lý, người bệnh sẽ dễ bị mất nước hơn khi thời tiết nắng nóng.

• Đái tháo đường.
• Tiêu chảy kéo dài.
• Nôn ói nhiều lần.
• Sử dụng thuốc lợi tiểu.
• Bệnh thận hoặc bệnh tim mạch.

Một số bệnh lý tăng nguy cơ mất nước do nắng nóng

Đối tượng có nguy cơ cao bị mất nước do nắng nóng cao

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị mất nước do nắng nóng, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn do khả năng điều hòa thân nhiệt kém, nhu cầu nước tăng cao hoặc thường xuyên tiếp xúc với môi trường nhiệt độ cao. Khi cơ thể không được bổ sung đủ nước và điện giải, các nhóm này dễ xuất hiện tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, chuột rút, say nóng hoặc sốc nhiệt hơn người bình thường. 

• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Cơ thể trẻ có tỷ lệ nước cao nhưng khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện. Trẻ cũng chưa thể chủ động nhận biết và diễn đạt cảm giác khát nên dễ bị mất nước khi thời tiết nóng bức.
• Người cao tuổi: Cảm giác khát giảm dần theo tuổi tác, trong khi chức năng điều hòa thân nhiệt và dự trữ nước của cơ thể suy giảm. Điều này khiến người cao tuổi dễ bị mất nước mà không nhận ra.
• Phụ nữ mang thai và cho con bú: Nhu cầu nước tăng cao để đáp ứng sự phát triển của thai nhi và quá trình sản xuất sữa mẹ. Nếu không bổ sung đủ nước, nguy cơ mất nước sẽ tăng lên đáng kể.
• Người lao động ngoài trời: Công nhân xây dựng, nông dân, nhân viên giao hàng, công nhân vệ sinh môi trường hoặc những người thường xuyên làm việc dưới nắng gắt dễ mất nhiều nước qua mồ hôi.
• Người chơi thể thao hoặc vận động cường độ cao: Hoạt động thể lực kéo dài khiến cơ thể tăng tiết mồ hôi để làm mát, từ đó làm tăng nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải.
• Người mắc bệnh mạn tính: Các bệnh lý như đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc bệnh đường tiêu hóa có thể ảnh hưởng đến khả năng cân bằng nước và điện giải của cơ thể.
• Người đang sử dụng thuốc lợi tiểu: Một số loại thuốc điều trị tăng huyết áp, suy tim hoặc bệnh thận có thể làm tăng đào thải nước qua nước tiểu, khiến cơ thể dễ bị mất nước hơn trong thời tiết nóng.
• Người ít uống nước hoặc có thói quen sử dụng nhiều đồ uống chứa caffeine, cồn: Những thói quen này có thể làm tăng nguy cơ thiếu nước, đặc biệt trong mùa hè hoặc các đợt nắng nóng kéo dài.

Nhóm đối tượng có nguy cơ mất nước do nắng nóng cao

Dấu hiệu mất nước do nắng nóng không nên bỏ qua

Dấu hiệu mất nước do nắng nóng có thể xuất hiện từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy thuộc vào lượng nước và điện giải cơ thể đã mất. Trong những ngày nhiệt độ tăng cao, cơ thể phải tiết nhiều mồ hôi để duy trì thân nhiệt ổn định. Khi lượng nước mất đi không được bù đắp đầy đủ, các cơ quan sẽ bắt đầu phát ra những tín hiệu cảnh báo. Ban đầu, triệu chứng thường khá mờ nhạt nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, nếu tình trạng mất nước kéo dài hoặc tiếp tục tiếp xúc với môi trường nóng bức, các biểu hiện có thể trở nên nghiêm trọng hơn và làm tăng nguy cơ say nóng, sốc nhiệt. Hiểu rõ các dấu hiệu mất nước theo từng mức độ sẽ giúp người bệnh có biện pháp xử trí kịp thời, hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Một số dấu hiệu mất nước do nắng nóng thường gặp gồm:

• Khát nước liên tục hoặc cảm giác muốn uống nước nhiều hơn bình thường.
• Khô môi, khô miệng hoặc cảm giác cổ họng khô rát.
• Nước tiểu ít hơn bình thường hoặc có màu vàng sẫm.
• Mệt mỏi, uể oải, thiếu năng lượng dù không làm việc quá sức.
• Đau đầu hoặc cảm giác đầu óc thiếu tỉnh táo.
• Chóng mặt, choáng váng khi đứng lên hoặc thay đổi tư thế đột ngột.
• Giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý công việc.
• Da khô hoặc giảm độ đàn hồi.
• Chuột rút cơ bắp, đặc biệt ở chân và bắp chân.
• Tim đập nhanh hơn bình thường.
• Cảm giác nóng bức kéo dài dù đã nghỉ ngơi.
• Buồn nôn hoặc khó chịu trong người.
• Tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ.
• Lú lẫn, mất phương hướng hoặc ngất xỉu trong những trường hợp mất nước nghiêm trọng.

Mất nước do nắng nóng có nguy hiểm không?

Mất nước do nắng nóng không chỉ gây cảm giác khát, mệt mỏi tạm thời mà còn có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh, tim mạch và thận nếu không được xử lý kịp thời. Khi lượng nước và điện giải mất đi quá nhiều, khả năng điều hòa thân nhiệt sẽ suy giảm, làm tăng nguy cơ say nóng, sốc nhiệt và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính là những đối tượng dễ gặp hậu quả nghiêm trọng hơn khi bị mất nước kéo dài trong thời tiết nắng nóng.

Gây rối loạn điện giải

Không chỉ mất nước, cơ thể còn thất thoát một lượng đáng kể các chất điện giải như natri, kali, magie và clorua thông qua mồ hôi. Đây là những khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp, tim mạch và cân bằng dịch trong cơ thể.

Khi nồng độ điện giải bị mất cân bằng, các cơ quan sẽ hoạt động kém hiệu quả hơn. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi hoặc chuột rút, nhưng nếu tình trạng kéo dài, nguy cơ xuất hiện các rối loạn nghiêm trọng sẽ tăng lên đáng kể.

• Chuột rút cơ bắp, đặc biệt ở chân và tay.
• Mệt mỏi kéo dài, giảm sức lao động.
• Chóng mặt, đau đầu hoặc mất tập trung.
• Buồn nôn, khó chịu trong người.
• Tim đập nhanh hoặc cảm giác hồi hộp.
• Yếu cơ, giảm khả năng vận động.
• Trong trường hợp nặng có thể xuất hiện rối loạn nhịp tim hoặc co giật.

Nếu không được bù nước và điện giải đúng cách, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều cơ quan quan trọng trong cơ thể.

Mất nước làm rối loạn điện giải

Làm tăng nguy cơ say nóng

Say nóng là một trong những biến chứng thường gặp khi cơ thể phải tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài. Khi mất nước, khả năng tiết mồ hôi và làm mát tự nhiên của cơ thể giảm xuống, khiến thân nhiệt tăng nhanh hơn bình thường.

Người bị mất nước thường khó thích nghi với môi trường nắng nóng. Chỉ cần lao động hoặc vận động ngoài trời trong thời gian ngắn cũng có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải nhiệt. Đây là tình trạng cần được xử trí sớm để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm hơn.

• Thân nhiệt tăng cao bất thường.
• Da đỏ, nóng và khô.
• Mệt lả hoặc kiệt sức.
• Đau đầu dữ dội.
• Chóng mặt, choáng váng.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Tim đập nhanh.
• Khó tập trung hoặc phản ứng chậm.

Nếu người bệnh tiếp tục ở trong môi trường nóng bức mà không được làm mát và bù nước kịp thời, nguy cơ tiến triển thành sốc nhiệt là rất cao.

Tăng nguy cơ say nắng, say nóng

Có thể dẫn đến sốc nhiệt đe dọa tính mạng

Sốc nhiệt là biến chứng nguy hiểm nhất của tình trạng mất nước và tiếp xúc với nhiệt độ cao. Đây là tình trạng cấp cứu y tế xảy ra khi thân nhiệt tăng quá mức và cơ thể không còn khả năng tự điều chỉnh nhiệt độ.

Khi sốc nhiệt xảy ra, nhiều cơ quan quan trọng có thể bị tổn thương trong thời gian ngắn. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng lâu dài.

• Thân nhiệt tăng rất cao.
• Da nóng rát, khô hoặc ít tiết mồ hôi.
• Lú lẫn, mất phương hướng.
• Hành vi bất thường hoặc kích động.
• Co giật.
• Ngất xỉu.
• Khó thở.
• Tim đập nhanh hoặc loạn nhịp.

Khi phát hiện các dấu hiệu trên, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Có thể đe dọa tính mạng

Ảnh hưởng đến chức năng thận

Thận là cơ quan có nhiệm vụ lọc máu và duy trì cân bằng nước trong cơ thể. Khi bị mất nước kéo dài, lượng máu đến thận giảm khiến cơ quan này phải hoạt động nhiều hơn để giữ lại lượng nước còn lại.

Nếu tình trạng thiếu nước tiếp diễn, chức năng thận có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong một số trường hợp, người bệnh có nguy cơ gặp tổn thương thận cấp tính, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người đang mắc bệnh thận từ trước.

• Đi tiểu ít hơn bình thường.
• Nước tiểu sẫm màu.
• Phù nhẹ ở chân hoặc mắt cá chân.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Chán ăn.
• Buồn nôn.
• Đau vùng thắt lưng.

Ảnh hưởng đến chức năng thận

Tăng nguy cơ đột quỵ và biến chứng tim mạch

Mất nước khiến máu trở nên cô đặc hơn, làm tăng gánh nặng cho tim và hệ tuần hoàn. Đồng thời, thể tích máu lưu thông giảm cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng cung cấp oxy cho các cơ quan trong cơ thể.

Ở những người có sẵn bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, tình trạng mất nước kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các biến cố sức khỏe nghiêm trọng.

• Tim đập nhanh bất thường.
• Hồi hộp, đánh trống ngực.
• Hạ huyết áp.
• Chóng mặt khi thay đổi tư thế.
• Giảm lưu lượng máu đến não.
• Tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
• Làm nặng thêm các bệnh tim mạch sẵn có.

Tăng nguy cơ bị đột quỵ và biến chứng tim mạch

Cách xử trí khi bị mất nước do nắng nóng

Khi xuất hiện các dấu hiệu mất nước do nắng nóng,  xử trí đúng cách ngay từ đầu có thể giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi và giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, nhiều người thường chủ quan hoặc áp dụng sai phương pháp như uống quá nhiều nước cùng lúc, tiếp tục làm việc dưới trời nắng hoặc tự ý sử dụng các loại đồ uống không phù hợp. Tùy theo mức độ mất nước, người bệnh có thể tự chăm sóc tại nhà hoặc cần được hỗ trợ y tế. 

• Bước 1: Nhanh chóng đưa người bệnh đến nơi thoáng mát, có bóng râm hoặc phòng điều hòa. Sau đó nới lỏng quần áo hoặc cởi bỏ lớp áo dày giúp người bệnh ngồi hoặc nằm nghỉ thoải mái hơn.
• Bước 2: Bổ sung nước bằng cách uống từ từ từng ngụm nhỏ ngay cả khi cảm giác khát đã giảm.
• Bước 3: Theo dõi màu sắc nước tiểu để đánh giá hiệu quả bù nước.
• Bù điện giải khi cần thiết bằng oresol pha đúng tỷ lệ., nước dừa tươi, ăn trái cây giàu kali như chuối, cam, bưởi và chế độ ăn đầy đủ khoáng chất.
• Bước 4: Dùng khăn ấm hoặc khăn mát để lau người, tắm nước mát nếu cơ thể ổn định, sử dụng quạt, điều hòa ở mức phù hợp, chườm mát vùng cổ, nách và bẹn giúp cơ thể hạ nhiệt.
• Bước 5: Bổ sung thực phẩm giàu nước như dưa hấu, cam, bưởi, dưa chuột, cà chua, rau xanh, canh, nước ép trái cây ít đường,... để bổ sung Vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

Cách xử trí mất nước

Khi nào cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế?

Không phải tất cả mọi trường hợp bị mất nước do nắng nóng đều có thể tự xử lý sốc nhiệt tại nhà. Với các trường hợp bệnh nhẹ, các triệu chứng của mất nước thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi và làm mát cơ thể, bổ sung nước hợp lý. Tuy nhiên, với các tình trạng mất nước nắng hoặc kèm theo các dấu hiệu rối loạn thần kinh, tim mạch hay tiêu hóa thì cần đưa đến cơ sở y tế ngay để ngăn ngừa nguy cơ biến chứng như sốc nhiệt, suy thận cấp hoặc rối loạn điện giải nặng.

Các triệu chứng mất nước do nắng nóng cần đưa đến cơ sở y tế ngay:

• Lú lẫn, phản ứng chậm, mất định hướng về thời gian hoặc không gian.
• Ngất xỉu hoặc có cơn choáng váng kéo dài, không cải thiện sau nghỉ ngơi.
• Co giật, run cơ hoặc biểu hiện rối loạn thần kinh bất thường.
• Không thể uống nước hoặc nôn liên tục sau khi uống.
• Tiểu rất ít hoặc gần như không đi tiểu trong nhiều giờ liên tiếp.
• Nước tiểu sẫm màu rõ rệt kèm theo mệt lả, khô da, khô niêm mạc.
• Tim đập nhanh kéo dài, hồi hộp, khó thở hoặc đau tức ngực.
• Hạ huyết áp, chóng mặt nặng khi đứng lên hoặc thay đổi tư thế.
• Thân nhiệt tăng cao, da nóng đỏ hoặc khô bất thường, nghi ngờ say nóng.
• Đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều không kiểm soát.
• Mệt kiệt sức, không thể tự đi lại hoặc sinh hoạt bình thường.
• Triệu chứng không cải thiện sau khi đã nghỉ ngơi và bù nước đúng cách.
• Có dấu hiệu sốc nhiệt như rối loạn ý thức, da khô nóng, thở nhanh bất thường.
• Trẻ nhỏ quấy khóc liên tục, lừ đừ, bú kém hoặc bỏ bú.
• Người cao tuổi có biểu hiện yếu nhanh, ngủ gà hoặc thay đổi hành vi bất thường.

Đi khám bác sĩ ngay nếu người bệnh xuất hiện triệu chứng lú lẫn, ngất xỉu

Cách phòng ngừa mất nước do nắng nóng

Mất nước do nắng nóng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ cơ thể ngay từ đầu. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, nhu cầu nước của cơ thể thường tăng cao hơn bình thường do lượng mồ hôi tiết ra nhiều hơn. Tuy nhiên, việc phòng ngừa không chỉ dừng lại ở uống đủ nước mà còn cần kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và hạn chế tiếp xúc với môi trường nhiệt độ cao. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người lao động ngoài trời cần chú ý hơn để giảm nguy cơ mất nước và các biến chứng liên quan đến nhiệt độ.

Uống đủ nước mỗi ngày

Duy trì lượng nước phù hợp là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa mất nước. Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, trong khi đây thực chất là dấu hiệu cho thấy cơ thể đã bắt đầu thiếu nước.

Vào những ngày nắng nóng hoặc khi phải hoạt động thể chất nhiều, nhu cầu nước có thể tăng đáng kể. Vì vậy, việc hình thành thói quen uống nước đều đặn trong ngày sẽ giúp cơ thể duy trì trạng thái cân bằng dịch và hỗ trợ điều hòa thân nhiệt tốt hơn.

• Uống nước đều đặn trong ngày thay vì đợi đến khi khát.
• Tăng lượng nước khi vận động hoặc làm việc ngoài trời.
• Mang theo nước khi di chuyển xa hoặc làm việc dưới nắng.
• Uống nước trước, trong và sau khi tập luyện thể thao.
• Theo dõi màu sắc nước tiểu để đánh giá tình trạng hydrat hóa.

Bổ sung đủ nước mỗi ngày

Bổ sung thực phẩm giàu nước

Bên cạnh nước uống, nhiều loại thực phẩm cũng góp phần bổ sung lượng nước đáng kể cho cơ thể. Đây là cách hỗ trợ phòng ngừa mất nước hiệu quả, đặc biệt đối với những người không có thói quen uống nhiều nước.

Các loại rau củ và trái cây chứa hàm lượng nước cao còn cung cấp thêm vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với thời tiết nắng nóng.

• Dưa hấu.
• Dưa lưới.
• Cam.
• Bưởi.
• Thanh long.
• Dưa chuột.
• Cà chua.
• Rau xà lách.
• Rau cải xanh.
• Các món canh, súp hoặc cháo loãng.

Bổ sung thực phẩm nhiều nước

Hạn chế tiếp xúc với nắng nóng vào thời điểm nhiệt độ cao

Nhiệt độ môi trường thường đạt mức cao nhất trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều. Đây cũng là thời điểm nguy cơ mất nước, say nóng và sốc nhiệt gia tăng đáng kể.

Nếu bắt buộc phải ra ngoài hoặc làm việc trong khung giờ này, cần có các biện pháp bảo vệ phù hợp nhằm giảm lượng nhiệt hấp thụ vào cơ thể.

• Hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt.
• Ưu tiên làm việc ở nơi có bóng râm hoặc mái che.
• Sắp xếp thời gian lao động hợp lý.
• Nghỉ giải lao định kỳ khi làm việc ngoài trời.
• Bổ sung nước thường xuyên trong quá trình lao động.

Hạn chế tiếp xúc với nắng nóng vào thời điểm nhiệt độ cao

Lựa chọn trang phục phù hợp

Trang phục có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể. Quần áo quá dày hoặc chất liệu bí bách có thể làm tăng tiết mồ hôi và khiến cơ thể mất nước nhanh hơn.

Ngược lại, trang phục thoáng mát sẽ hỗ trợ quá trình tản nhiệt, giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn trong điều kiện thời tiết nóng bức.

• Ưu tiên quần áo rộng rãi, thoáng khí.
• Chọn chất liệu thấm hút mồ hôi tốt.
• Mặc quần áo màu sáng.
• Đội mũ hoặc nón khi ra ngoài trời.
• Sử dụng kính râm và khẩu trang chống nắng khi cần thiết.

Lựa chọn trang phục phù hợp

Chủ động bù điện giải khi vận động nhiều

Trong những trường hợp đổ nhiều mồ hôi như tập thể dục, lao động ngoài trời hoặc tham gia các hoạt động thể chất cường độ cao, cơ thể không chỉ mất nước mà còn mất nhiều chất điện giải.

Nếu chỉ uống nước lọc mà không bổ sung điện giải khi cần thiết, nguy cơ chuột rút, mệt mỏi hoặc giảm hiệu suất vận động có thể gia tăng.

• Người lao động ngoài trời nhiều giờ.
• Người chơi thể thao cường độ cao.
• Người tham gia các hoạt động ngoài trời trong thời tiết nóng.
• Người đổ mồ hôi nhiều hơn bình thường.
• Người vừa hồi phục sau tình trạng mất nước.

Uống đủ nước và bù điện giải nếu vận động nhiều

Theo dõi các dấu hiệu cảnh báo sớm của cơ thể

Nhiều trường hợp mất nước trở nên nghiêm trọng do người bệnh bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ban đầu. Việc lắng nghe cơ thể và phát hiện sớm các triệu chứng bất thường sẽ giúp xử trí kịp thời trước khi xảy ra biến chứng.

Đặc biệt, những đối tượng có nguy cơ cao cần được theo dõi thường xuyên hơn trong mùa nắng nóng. Các dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Khát nước kéo dài.
• Khô môi, khô miệng.
• Mệt mỏi bất thường.
• Chóng mặt hoặc đau đầu.
• Nước tiểu vàng đậm.
• Giảm số lần đi tiểu.
• Chuột rút khi vận động.
• Cảm giác kiệt sức dù hoạt động nhẹ.

Theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể

Câu hỏi thường gặp về mất nước do nắng nóng

Mất nước do nắng nóng có tự khỏi không?

Trong nhiều trường hợp, mất nước mức độ nhẹ có thể cải thiện khi người bệnh nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát và bổ sung đủ nước. Tuy nhiên, nếu tình trạng mất nước kéo dài hoặc đã xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, chuột rút, tim đập nhanh hay lú lẫn, người bệnh cần được theo dõi và xử trí đúng cách để tránh biến chứng nguy hiểm.

Mất nước do nắng nóng nên uống gì?

Nước lọc vẫn là lựa chọn ưu tiên để bù nước cho cơ thể. Ngoài ra, người bệnh có thể sử dụng dung dịch oresol theo hướng dẫn, nước điện giải, nước dừa hoặc các loại nước ép trái cây ít đường. Trong trường hợp đổ nhiều mồ hôi, việc bổ sung điện giải cũng rất quan trọng để hạn chế tình trạng chuột rút và mệt mỏi.

Mất nước do nắng nóng có gây sốt không?

Mất nước không trực tiếp gây sốt nhưng có thể khiến thân nhiệt tăng cao do cơ thể gặp khó khăn trong việc điều hòa nhiệt độ. Nếu người bệnh vừa mất nước vừa có thân nhiệt tăng cao, da nóng đỏ hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường khác, cần cảnh giác với nguy cơ say nóng hoặc sốc nhiệt.

Mất nước có thể làm thân nhiệt tăng cao vì ảnh hưởng đến khả năng điều hòa thân nhiệt

Uống bao nhiêu nước mỗi ngày để phòng ngừa mất nước?

Nhu cầu nước của mỗi người khác nhau tùy theo độ tuổi, giới tính, mức độ hoạt động và điều kiện thời tiết. Người trưởng thành khỏe mạnh thường cần khoảng 2-2,5 lít nước mỗi ngày. Trong những ngày nắng nóng hoặc khi vận động nhiều, lượng nước cần bổ sung có thể cao hơn.

Trẻ em có dễ bị mất nước do nắng nóng không?

Có. Trẻ em là một trong những nhóm có nguy cơ mất nước cao vì khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện và cơ thể chứa tỷ lệ nước cao hơn người lớn. Trẻ thường khó nhận biết hoặc diễn đạt cảm giác khát nước, do đó cha mẹ cần chủ động nhắc trẻ uống nước thường xuyên, đặc biệt trong mùa hè.

Người cao tuổi cần lưu ý gì để phòng ngừa mất nước?

Người cao tuổi thường có cảm giác khát giảm dần theo tuổi tác, trong khi chức năng thận và khả năng điều hòa thân nhiệt cũng suy giảm. Vì vậy, nhóm đối tượng này cần duy trì thói quen uống nước đều đặn, hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt và theo dõi các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi, chóng mặt hoặc khô miệng.

Mất nước do nắng nóng là tình trạng rất phổ biến trong mùa hè và thường bị xem nhẹ. Thiếu nước kéo dài không chỉ gây mệt mỏi, giảm khả năng tập trung mà còn có thể dẫn đến rối loạn điện giải, say nắng, sốc nhiệt và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Đặc biệt là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ có thai hay người lao động ngoài trời cần chú ý bổ sung đủ nước mỗi ngày để giảm nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe do mất nước. Nếu bạn đang có các dấu hiệu mất nước, say nắng, sốc nhiệt, hãy đến Phòng khám 125 Thái Thịnh - Thai Thinh để được các bác sĩ thăm khám và tư vấn nhé!